Nhận biết tay chân miệng ở trẻ tại trường học: Hướng dẫn xử trí an toàn

Bệnh tay chân miệng thường gặp ở trẻ nhỏ và có khả năng lây lan nhanh nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời. Tuy nhiên, một số biểu hiện ban đầu của bệnh dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe thông thường. Vì vậy, giáo viên và phụ huynh cần chú ý những dấu hiệu dễ bị bỏ sót để chủ động theo dõi, chăm sóc trẻ và hạn chế nguy cơ lây nhiễm.

Những dấu hiệu tay chân miệng giáo viên và phụ huynh dễ bỏ sót

Bệnh tay chân miệng thường xuất hiện với các dấu hiệu như sốt, phát ban dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, khuỷu tay và vùng mông. Một số trẻ còn bị loét miệng, gây đau rát, chảy nhiều nước bọt, biếng ăn hoặc bỏ bú.

Tuy nhiên, không phải trẻ nào mắc bệnh cũng xuất hiện đầy đủ các triệu chứng điển hình. Do đó, phụ huynh và giáo viên cần đặc biệt chú ý đến những vị trí dễ bị bỏ sót khi quan sát trẻ:

• Rìa ngón tay, ngón chân: Xuất hiện các nốt ban nhỏ, khó nhận biết.
• Vùng mông: Có thể nổi ban dù tay chân chưa có biểu hiện rõ ràng.
• Đầu gối, khuỷu tay: Xuất hiện các nốt ban đỏ hoặc phỏng nước.
• Khoang miệng: Trẻ đau miệng, chảy nước bọt, biếng ăn hoặc bỏ bú.

Đặc biệt, một số trẻ mắc bệnh không có biểu hiện sốt. Do đó, giáo viên và phụ huynh cần quan sát toàn diện thay vì chỉ kiểm tra thân nhiệt.

Cần làm gì khi phát hiện trẻ nghi mắc tay chân miệng tại lớp?

Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ, giáo viên cần hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với các bạn, thông báo nhân viên y tế trường học và liên hệ phụ huynh.

• Nếu trẻ sốt: Theo dõi thân nhiệt, tình trạng sức khỏe và phối hợp với phụ huynh đưa trẻ đi khám.
• Nếu trẻ không sốt nhưng có nốt ban nghi ngờ: Vẫn cần thông báo phụ huynh đưa trẻ đến cơ sở y tế để kiểm tra.
• Nếu trẻ được xác định mắc bệnh: Cho trẻ nghỉ học, đồng thời tăng cường vệ sinh đồ chơi, bề mặt tiếp xúc và theo dõi sức khỏe các trẻ cùng lớp ít nhất 7 ngày.

Phụ huynh cần thông báo kết quả thăm khám cho nhà trường để phối hợp theo dõi và phòng ngừa lây nhiễm.

Phụ huynh cần theo dõi và chăm sóc trẻ như thế nào?

Khi lớp học xuất hiện ca tay chân miệng, phụ huynh cần chủ động theo dõi sức khỏe của con ngay cả khi trẻ chưa có triệu chứng. Việc kiểm tra nên được thực hiện hằng ngày, đặc biệt trong lúc tắm rửa, thay quần áo hoặc vệ sinh cho trẻ. Phụ huynh cần chú ý:

• Kiểm tra thân nhiệt và biểu hiện sốt;
• Quan sát lòng bàn tay, bàn chân và rìa các ngón;
• Kiểm tra vùng mông, đầu gối, khuỷu tay;
• Theo dõi tình trạng ăn uống, bú và nuốt;
• Chú ý biểu hiện chảy nước bọt, đau miệng hoặc quấy khóc bất thường.

Nếu trẻ được chẩn đoán mắc tay chân miệng và bác sĩ cho phép chăm sóc tại nhà, phụ huynh cần cho trẻ nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn thức ăn mềm, dễ nuốt và tuân thủ hướng dẫn điều trị.

Bên cạnh đó, cần duy trì vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng trước khi chăm sóc trẻ, sau khi thay tã hoặc tiếp xúc với chất thải. Không dùng chung khăn mặt, cốc uống nước, thìa hoặc các vật dụng cá nhân của trẻ mắc bệnh. Đặc biệt, phụ huynh cần nhận biết các dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng. Trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện một trong những biểu hiện sau:

• Sốt cao kéo dài hoặc khó hạ;
• Giật mình chới với nhiều lần, đặc biệt khi đang ngủ;
• Quấy khóc liên tục, khó dỗ hoặc ngủ li bì;
• Run tay chân, đi loạng choạng hoặc yếu chi;
• Thở nhanh, thở bất thường hoặc khó thở;
• Da tái, vã mồ hôi, tay chân lạnh bất thường.

Không nên chờ trẻ xuất hiện đầy đủ các dấu hiệu trên mới đưa đi khám. Bệnh tay chân miệng có thể diễn tiến nhanh, đặc biệt trong những ngày đầu mắc bệnh.

Khi nào trẻ mắc tay chân miệng có thể trở lại trường?

Theo hướng dẫn, trẻ mắc tay chân miệng cần nghỉ học ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi bệnh và chỉ trở lại trường khi đã hết loét miệng, hết phỏng nước, sức khỏe ổn định. Phụ huynh cần thông báo tình trạng hồi phục của trẻ cho giáo viên và tuân thủ hướng dẫn của cơ sở y tế trước khi cho trẻ đi học lại.

Nhận biết tay chân miệng ở trẻ tại trường học từ những dấu hiệu ban đầu, kể cả khi trẻ chưa sốt, giúp giáo viên và phụ huynh chủ động xử trí, hạn chế lây lan và bảo vệ sức khỏe cho trẻ.

Bên cạnh việc nhận biết sớm và thực hiện các biện pháp vệ sinh phòng bệnh, phụ huynh có thể chủ động bảo vệ trẻ bằng vắc xin phòng bệnh tay chân miệng do Enterovirus 71 (EV71) gây ra. Vắc xin giúp giảm nguy cơ mắc bệnh do EV71 và các biến chứng nghiêm trọng liên quan, nhưng không phòng ngừa tất cả tác nhân gây tay chân miệng. Phụ huynh có thể đưa trẻ đến Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn về độ tuổi, lịch tiêm và lựa chọn thời điểm tiêm phù hợp.