Dấu hiệu viêm não Nhật Bản xuất hiện sau bao lâu và nhận biết thế nào?

Viêm não Nhật Bản là bệnh nhiễm virus lây qua muỗi, có thể gây tổn thương hệ thần kinh trung ương. Bệnh dễ bị xem nhẹ ở giai đoạn đầu nhưng có thể diễn tiến nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người chưa tiêm phòng đầy đủ.

Sau khi bị muỗi đốt bao lâu thì xuất hiện dấu hiệu viêm não Nhật Bản?

Theo CDC, thời gian ủ bệnh của viêm não Nhật Bản thường khoảng 5 đến 15 ngày sau khi nhiễm virus. WHO ghi nhận khoảng thời gian này có thể dao động 4 đến 14 ngày. Điều này có nghĩa là sau khi bị muỗi mang virus đốt, người bệnh không biểu hiện triệu chứng ngay mà có một giai đoạn âm thầm trước khi phát bệnh.

Không phải mọi trường hợp bị muỗi nhiễm virus đốt đều mắc bệnh nặng. CDC cho biết hơn 99% người nhiễm virus viêm não Nhật Bản không có triệu chứng hoặc chỉ có triệu chứng nhẹ. Tuy nhiên, một tỷ lệ nhỏ có thể tiến triển thành viêm não nặng, đặc biệt ở trẻ em hoặc người chưa được tiêm phòng đầy đủ.

Ở giai đoạn đầu, triệu chứng có thể giống nhiều bệnh nhiễm virus thông thường như sốt, đau đầu, buồn nôn hoặc nôn. Điểm cần lưu ý là bệnh có thể chuyển nặng nhanh trong vài ngày, với các biểu hiện thần kinh như co giật, lơ mơ, yếu liệt hoặc hôn mê. Khi có các dấu hiệu này, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay, không tự theo dõi tại nhà.

Dấu hiệu viêm não Nhật Bản xuất hiện theo từng giai đoạn

Triệu chứng viêm não Nhật Bản có thể diễn tiến theo nhiều mức độ. Việc chia theo giai đoạn giúp người chăm sóc dễ nhận biết sự thay đổi của bệnh, nhất là ở trẻ nhỏ chưa thể mô tả rõ cảm giác đau đầu, chóng mặt hoặc buồn nôn.

Giai đoạn ủ bệnh

Giai đoạn ủ bệnh là khoảng thời gian từ khi virus xâm nhập cơ thể đến khi triệu chứng đầu tiên xuất hiện. Người bệnh thường chưa có biểu hiện rõ ràng, vẫn ăn uống, sinh hoạt gần như bình thường. Đây cũng là lý do nhiều gia đình khó xác định chính xác thời điểm nhiễm bệnh.

Trong giai đoạn này, virus có thể nhân lên trong cơ thể trước khi gây triệu chứng. Vì chưa có biểu hiện đặc hiệu, việc phòng bệnh bằng tiêm vắc xin và tránh muỗi đốt vẫn là biện pháp quan trọng hơn so với chờ phát hiện sớm.

Giai đoạn khởi phát

Sau thời gian ủ bệnh, người bệnh có thể bắt đầu sốt, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn hoặc nôn. Ở trẻ em, WHO ghi nhận đau bụng và nôn có thể là biểu hiện ban đầu nổi bật. Các triệu chứng này dễ bị nhầm với sốt siêu vi, cúm mùa hoặc rối loạn tiêu hóa.

Người bệnh có thể sốt tăng nhanh, kém ăn, quấy khóc, lừ đừ hoặc than đau đầu nhiều. Nếu chỉ dùng thuốc hạ sốt tại nhà mà không theo dõi sát, gia đình có thể bỏ qua thời điểm bệnh bắt đầu ảnh hưởng đến hệ thần kinh.

Giai đoạn toàn phát

Đây là giai đoạn bệnh có thể trở nên nguy hiểm. Người bệnh có thể sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn nhiều, cứng gáy, lú lẫn, co giật, yếu liệt tay chân hoặc hôn mê. CDC và WHO đều ghi nhận co giật thường gặp hơn ở trẻ em, đồng thời bệnh nặng có thể gây rối loạn ý thức, liệt và biến chứng thần kinh kéo dài.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám khẩn cấp gồm sốt cao khó hạ, co giật, ngủ li bì, gọi hỏi đáp ứng kém, nôn vọt, cổ cứng, thóp phồng ở trẻ nhỏ, yếu một bên tay chân hoặc thở bất thường. Đây không còn là biểu hiện sốt thông thường mà có thể là tình trạng viêm não cần xử trí y tế.

Giai đoạn hồi phục

Nếu được điều trị hỗ trợ và theo dõi phù hợp, người bệnh có thể bước vào giai đoạn hồi phục. Sốt giảm dần, ý thức cải thiện, ăn uống tốt hơn và các cơn co giật được kiểm soát. Tuy nhiên, hồi phục không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với khỏi hoàn toàn.

Một số người sau viêm não Nhật Bản có thể gặp di chứng như yếu liệt, rối loạn vận động, khó nói, giảm trí nhớ, thay đổi hành vi hoặc chậm phát triển ở trẻ nhỏ. WHO khu vực Tây Thái Bình Dương ghi nhận trong nhóm sống sót sau bệnh nặng, một tỷ lệ đáng kể có thể gặp di chứng thần kinh lâu dài.

Dấu hiệu viêm não Nhật Bản dễ nhầm với bệnh gì?

Ở giai đoạn đầu, viêm não Nhật Bản không có triệu chứng đặc hiệu. Người bệnh có thể chỉ sốt, đau đầu, đau mỏi người hoặc nôn, khiến gia đình dễ nghĩ đến cúm mùa, sốt siêu vi hay viêm màng não. Bảng dưới đây giúp phân biệt tương đối, nhưng không thay thế chẩn đoán của nhân viên y tế.

Bảng trên chỉ mang tính định hướng. Trong thực tế, viêm não Nhật Bản và viêm màng não có thể cùng biểu hiện bằng sốt, đau đầu, nôn, cổ cứng hoặc co giật. Người bệnh cần được khám, xét nghiệm và theo dõi tại cơ sở y tế để xác định nguyên nhân.

Cách phòng ngừa viêm não Nhật Bản hiệu quả

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu tiêu diệt virus viêm não Nhật Bản. Điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ, kiểm soát sốt, co giật, hô hấp và các biến chứng thần kinh. Vì vậy, phòng bệnh chủ động có vai trò rất quan trọng.

Các biện pháp phòng ngừa nên được thực hiện đồng thời để giảm nguy cơ mắc bệnh:

• Tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản đầy đủ theo lịch khuyến cáo.
• Ngủ màn, kể cả ban ngày đối với trẻ nhỏ.
• Mặc quần áo dài tay khi ở khu vực nhiều muỗi.
• Dùng sản phẩm xua muỗi phù hợp theo hướng dẫn.
• Loại bỏ nước đọng quanh nhà để hạn chế nơi muỗi sinh sản.
• Giữ chuồng trại chăn nuôi xa khu vực sinh hoạt khi có điều kiện.

Vắc xin là biện pháp phòng bệnh đặc hiệu, đặc biệt cần thiết với trẻ em sống ở vùng lưu hành bệnh hoặc người có nguy cơ phơi nhiễm. Phụ huynh có thể tham khảo danh mục vắc xin phòng viêm não Nhật Bản và đặt lịch tiêm tại Tiêm chủng Long Châu.

Sau tiêm, người được tiêm vẫn nên duy trì các biện pháp tránh muỗi đốt. Không có biện pháp nào bảo vệ tuyệt đối, nhưng kết hợp tiêm chủng, kiểm soát muỗi và theo dõi triệu chứng sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nặng.

Dấu hiệu viêm não Nhật Bản thường xuất hiện sau khoảng 4 đến 15 ngày kể từ khi bị muỗi nhiễm virus đốt. Bệnh dễ nhầm với cúm mùa, sốt siêu vi hoặc viêm màng não ở giai đoạn đầu, nhưng cần đặc biệt cảnh giác khi có sốt cao, co giật, lơ mơ, cổ cứng, nôn nhiều hoặc yếu liệt. Chủ động tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản và phòng muỗi đốt là cách bảo vệ sức khỏe hiệu quả, nhất là với trẻ em.

Đặt lịch tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản tại Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn lịch tiêm phù hợp và phòng bệnh chủ động.