Vì sao mùa hè là “cao điểm” của viêm não Nhật Bản?

Mùa hè không chỉ là thời điểm các bệnh truyền nhiễm gia tăng mà còn là giai đoạn viêm não Nhật Bản có nguy cơ bùng phát mạnh. Hiểu rõ nguyên nhân và chủ động phòng ngừa sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.

Vì sao viêm não Nhật Bản tăng mạnh vào mùa hè?

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus viêm não Nhật Bản (Japanese Encephalitis Virus - JEV) gây ra. Virus không lây trực tiếp từ người sang người mà chủ yếu truyền qua vết đốt của muỗi Culex, đặc biệt là Culex tritaeniorhynchus.

Mùa hè được xem là "cao điểm" của viêm não Nhật Bản bởi nhiều yếu tố thuận lợi làm gia tăng mật độ muỗi và nguy cơ lây truyền bệnh.

Thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện cho muỗi sinh sôi

Nhiệt độ cao kết hợp với độ ẩm lớn là môi trường lý tưởng để muỗi Culex phát triển nhanh chóng. Sau các đợt mưa, nhiều khu vực xuất hiện nước đọng, ao tù, ruộng lúa, mương rãnh, trở thành nơi muỗi đẻ trứng và sinh sản.

Khi số lượng muỗi tăng lên, nguy cơ virus lan truyền trong cộng đồng cũng tăng theo.

Chu kỳ hoạt động của muỗi mạnh hơn

Muỗi Culex hoạt động chủ yếu từ chập tối đến sáng sớm. Đây cũng là thời điểm nhiều người, đặc biệt là trẻ nhỏ, vui chơi ngoài trời hoặc ngủ mà không sử dụng màn chống muỗi, làm tăng nguy cơ bị muỗi đốt.

Mùa hè trùng với thời điểm virus lưu hành mạnh

Lợn và chim hoang dã là vật chủ khuếch đại virus viêm não Nhật Bản. Khi muỗi hút máu từ các động vật mang virus rồi tiếp tục đốt người, virus sẽ được truyền sang người.

Tại Việt Nam, số ca mắc thường ghi nhận tăng từ khoảng tháng 5 đến tháng 9 hằng năm, tương ứng với mùa mưa và thời tiết nóng ẩm ở nhiều địa phương.

Trẻ em nghỉ hè, tăng nguy cơ tiếp xúc với muỗi

Trong dịp nghỉ hè, trẻ có xu hướng:

• Vui chơi ngoài trời nhiều hơn.
• Đi du lịch hoặc về vùng nông thôn.
• Tiếp xúc với khu vực nhiều cây cối, ao hồ hoặc chuồng trại.

Những yếu tố này khiến trẻ dễ bị muỗi mang virus đốt nếu chưa được tiêm phòng đầy đủ.

Viêm não Nhật Bản nguy hiểm như thế nào?

Mặc dù phần lớn người nhiễm virus không có triệu chứng hoặc chỉ biểu hiện nhẹ, nhưng khi bệnh tiến triển thành viêm não, hậu quả có thể rất nghiêm trọng.

Có thể đe dọa tính mạng

Người bệnh có thể xuất hiện:

• Sốt cao đột ngột.
• Đau đầu dữ dội.
• Nôn ói.
• Co giật.
• Rối loạn ý thức.
• Hôn mê.

Tỷ lệ tử vong ở các trường hợp viêm não Nhật Bản có triệu chứng có thể lên tới khoảng 20 - 30% nếu diễn tiến nặng.

Dễ để lại di chứng thần kinh lâu dài

Trong số những người sống sót, khoảng 30 - 50% có thể gặp các di chứng kéo dài như:

• Chậm phát triển trí tuệ.
• Động kinh.
• Yếu hoặc liệt tay chân.
• Rối loạn ngôn ngữ.
• Rối loạn hành vi.
• Giảm khả năng học tập.

Các di chứng này có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống trong nhiều năm.

Trẻ em là nhóm nguy cơ cao

Trẻ dưới 15 tuổi là nhóm mắc bệnh phổ biến nhất tại các quốc gia lưu hành viêm não Nhật Bản, trong đó có Việt Nam.

Do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, trẻ dễ diễn tiến nặng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu

Đến nay, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với virus viêm não Nhật Bản. Việc điều trị chủ yếu là:

• Kiểm soát triệu chứng.
• Hỗ trợ hô hấp và tuần hoàn.
• Chống phù não.
• Điều trị biến chứng.

Tiêm vắc xin là một trong những biện pháp quan trọng và hiệu quả để phòng viêm não Nhật Bản, cần kết hợp với phòng chống muỗi đốt.

Làm sao phòng ngừa viêm não Nhật Bản hiệu quả vào mùa hè?

Để giảm nguy cơ mắc viêm não Nhật Bản trong mùa hè, mỗi gia đình nên kết hợp nhiều biện pháp phòng bệnh.

Chủ động tiêm vắc xin đầy đủ

Tiêm vắc xin là biện pháp được khuyến cáo nhằm tạo miễn dịch chủ động trước virus viêm não Nhật Bản.

Đặc biệt, trẻ em cần được tiêm đúng lịch theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chương trình tiêm chủng. Người lớn có nguy cơ phơi nhiễm hoặc chưa từng tiêm cũng nên được tư vấn để tiêm phòng phù hợp.

Diệt muỗi và loại bỏ nơi sinh sản của muỗi

Để hạn chế muỗi truyền bệnh, cần:

• Đậy kín các dụng cụ chứa nước.
• Thường xuyên thay nước bình hoa.
• Phát quang bụi rậm quanh nhà.
• Khơi thông cống rãnh.
• Loại bỏ các vật dụng chứa nước mưa.

Việc vệ sinh môi trường giúp giảm đáng kể mật độ muỗi trong cộng đồng.

Hạn chế muỗi đốt

Một số biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả gồm:

• Ngủ màn kể cả ban ngày.
• Mặc quần áo dài tay khi ra ngoài vào chiều tối.
• Sử dụng kem hoặc xịt chống muỗi theo hướng dẫn.
• Lắp lưới chống muỗi cho cửa sổ và cửa ra vào.

Theo dõi sức khỏe sau khi bị sốt

Nếu trẻ hoặc người lớn có biểu hiện:

• Sốt cao.
• Co giật.
• Lơ mơ.
• Đau đầu dữ dội.
• Cứng gáy.

Cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám. Không nên tự ý điều trị tại nhà vì bệnh có thể diễn tiến nhanh.

Tham khảo các loại vắc xin viêm não Nhật Bản tại Tiêm chủng Long Châu

Dưới đây là bảng tham khảo các loại vắc xin phòng viêm não Nhật Bản đang được Tiêm chủng Long Châu triển khai (danh mục có thể được cập nhật theo từng thời điểm):

Lưu ý: Lịch tiêm có thể được điều chỉnh tùy theo tiền sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe và chỉ định của bác sĩ. Người dân nên đến Tiêm chủng Long Châu để được khám sàng lọc và tư vấn phác đồ phù hợp. Thông tin được tổng hợp từ danh mục vắc xin của Tiêm chủng Long Châu.

Vì sao mùa hè là "cao điểm" của viêm não Nhật Bản? Nguyên nhân chủ yếu là thời tiết nóng ẩm giúp muỗi truyền bệnh phát triển mạnh, kết hợp với việc gia tăng các yếu tố phơi nhiễm trong cộng đồng. Đây là căn bệnh có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh nặng nề, trong khi hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Do đó, mỗi gia đình nên chủ động phòng bệnh bằng cách diệt muỗi, phòng tránh muỗi đốt và tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản đầy đủ, đúng lịch. Nếu gia đình có trẻ nhỏ hoặc người chưa được tiêm phòng, hãy cân nhắc đặt lịch tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản tại Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn và bảo vệ sức khỏe trước mùa cao điểm của bệnh.