Cắt polyp đại tràng có mọc lại không? Nguy cơ tái phát bệnh

Polyp đại tràng là một trong những tổn thương phổ biến của hệ tiêu hóa và thường được phát hiện trong quá trình nội soi đại tràng. Mặc dù phần lớn polyp là lành tính, một số loại có thể tiến triển thành ung thư đại trực tràng nếu không được điều trị. Vì vậy, việc cắt bỏ polyp là phương pháp điều trị quan trọng. Tuy nhiên, nhiều người sau khi điều trị vẫn lo lắng liệu polyp có thể xuất hiện trở lại hay không và cần làm gì để phòng ngừa. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ vấn đề cắt polyp đại tràng có mọc lại hay không, nguyên nhân tái phát và cách giảm nguy cơ hình thành polyp mới dựa trên các khuyến nghị y khoa uy tín.

Cắt polyp đại tràng có mọc lại không?

Polyp đại tràng đã được cắt bỏ hoàn toàn thường hiếm khi mọc lại tại vị trí cũ, nhưng người bệnh vẫn có nguy cơ xuất hiện polyp mới trong đại tràng sau một thời gian. Polyp đại tràng là những khối tăng sinh bất thường trên lớp niêm mạc đại tràng. Khi polyp được cắt bỏ hoàn toàn trong quá trình nội soi (polypectomy) hoặc phẫu thuật, tổn thương đó thường không phát triển lại tại chỗ cũ vì toàn bộ polyp đã được loại bỏ.

Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu theo dõi dài hạn cho thấy một số người có thể hình thành polyp mới ở vị trí khác trong đại tràng. Khoảng 20 - 30% bệnh nhân có thể xuất hiện polyp mới trong vòng 3 - 5 năm sau khi cắt polyp đầu tiên, đặc biệt nếu có các yếu tố nguy cơ. Tỷ lệ này cao hơn ở những người có polyp tuyến lớn, nhiều polyp hoặc tiền sử gia đình.

Vì vậy, cắt polyp đại tràng có mọc lại hay không phụ thuộc vào việc polyp cũ có được cắt sạch hoàn toàn hay không, nhưng nguy cơ polyp mới vẫn tồn tại. Việc tái khám và nội soi kiểm tra định kỳ là khuyến cáo quan trọng để phát hiện sớm và xử lý kịp thời.

Polyp đại tràng là gì và vì sao cần cắt bỏ?

Polyp đại tràng là sự phát triển bất thường của mô trên lớp niêm mạc đại tràng hoặc trực tràng. Phần lớn polyp ban đầu là lành tính nhưng một số loại có khả năng tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện sớm.

Có hai nhóm polyp đại tràng thường gặp:

• Polyp không có nguy cơ ung thư cao: Bao gồm polyp tăng sản và polyp viêm. Những loại polyp này thường ít khi tiến triển thành ung thư.
• Polyp có nguy cơ tiến triển thành ung thư: Bao gồm polyp tuyến (adenomatous polyps) và polyp răng cưa (serrated polyps).

Đây là những loại polyp có thể phát triển thành ung thư đại trực tràng theo thời gian nếu không được cắt bỏ. Do đó, khi phát hiện polyp trong quá trình nội soi, bác sĩ thường cắt bỏ ngay và gửi xét nghiệm mô học để xác định loại polyp, mức độ loạn sản và nguy cơ ung thư. 

Những yếu tố làm tăng nguy cơ polyp đại tràng mọc lại

Không phải tất cả bệnh nhân sau cắt polyp đều bị tái phát. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện polyp mới.

Tuổi tác

Tiền sử cá nhân hoặc gia đình

Người từng có polyp đại tràng hoặc có người thân mắc polyp đại tràng, ung thư đại trực tràng sẽ có nguy cơ cao hơn hình thành polyp mới. Các hội chứng di truyền như Lynch syndrome hoặc FAP (familial adenomatous polyposis) làm tăng nguy cơ đáng kể.

Chế độ ăn uống và lối sống

Một số yếu tố lối sống liên quan đến nguy cơ polyp gồm:

• Ăn nhiều thịt đỏ hoặc thực phẩm chế biến sẵn;
• Ít chất xơ từ rau củ, trái cây;
• Hút thuốc lá;
• Uống nhiều rượu bia;
• Ít vận động, thừa cân hoặc béo phì.

Bệnh lý tiêu hóa mạn tính

Một số bệnh có thể làm tăng nguy cơ polyp như:

• Viêm loét đại tràng;
• Bệnh Crohn;
• Hội chứng đa polyp di truyền.

Những trường hợp này thường cần theo dõi nội soi chặt chẽ hơn.

Sau khi cắt polyp đại tràng bao lâu cần nội soi lại?

Thời gian nội soi kiểm tra sau khi cắt polyp phụ thuộc vào loại, kích thước, số lượng polyp và kết quả mô bệnh học. Một số mốc theo dõi thường được áp dụng gồm:

• 5 - 10 năm: Nếu polyp nhỏ, ít, loại tăng sản hoặc polyp tuyến nhỏ không loạn sản;
• 3 - 5 năm: Nếu có polyp tuyến nhỏ và ít (1 - 2 polyp);
• 3 năm: Nếu có nhiều polyp (từ 3 trở lên) hoặc polyp có loạn sản mức độ thấp;
• 1 năm hoặc sớm hơn: Trong trường hợp polyp lớn (trên1 cm), polyp có loạn sản cao, polyp răng cưa lớn hoặc cắt chưa hoàn toàn.

Mục đích của việc nội soi lại là:

• Phát hiện polyp mới;
• Kiểm tra vị trí đã cắt có lành tốt không;
• Phòng ngừa ung thư đại trực tràng bằng cách loại bỏ polyp sớm.

Người bệnh nên tuân thủ lịch theo dõi theo chỉ định của bác sĩ tiêu hóa.

Làm gì để giảm nguy cơ polyp đại tràng tái phát?

Mặc dù không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ hình thành polyp mới, một số biện pháp có thể giúp giảm nguy cơ đáng kể.

Duy trì chế độ ăn lành mạnh

Chế độ ăn phòng ngừa ung thư đại trực tràng nên:

• Tăng rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ;
• Bổ sung ngũ cốc nguyên hạt;
• Hạn chế thịt đỏ (dưới 500g/tuần) và tránh thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán.

Tăng cường vận động

Hoạt động thể chất thường xuyên (ít nhất 150 phút/tuần) giúp:

• Cải thiện chức năng tiêu hóa;
• Giảm nguy cơ béo phì;
• Hỗ trợ phòng ngừa ung thư đại trực tràng.

Tránh hút thuốc và hạn chế rượu

Hút thuốc và uống rượu nhiều được xem là các yếu tố nguy cơ liên quan đến polyp và ung thư đại trực tràng. Ngừng hút thuốc và hạn chế rượu bia là bước quan trọng.

Tuân thủ tầm soát định kỳ

Đây là biện pháp quan trọng nhất. Nội soi đại tràng định kỳ giúp phát hiện polyp mới ở giai đoạn sớm và xử lý kịp thời trước khi tiến triển thành ung thư.

Cắt polyp đại tràng có mọc lại không? Polyp đã được cắt bỏ hoàn toàn thường không mọc lại tại vị trí cũ, nhưng người bệnh vẫn có thể xuất hiện polyp mới trong đại tràng theo thời gian. Nguy cơ này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi tác, tiền sử gia đình, lối sống và bệnh lý tiêu hóa. Vì vậy, sau khi cắt polyp đại tràng, người bệnh cần tái khám định kỳ, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, tập luyện thường xuyên và thực hiện tầm soát theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc theo dõi lâu dài đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa ung thư đại trực tràng.