Polyp đại trực tràng ở trẻ em: Dấu hiệu, nguyên nhân

Polyp đại trực tràng ở trẻ phần lớn là tổn thương lành tính, đặc biệt khi chỉ có một polyp đơn độc. Tuy nhiên, một số trường hợp có nhiều polyp hoặc liên quan yếu tố di truyền cần được đánh giá và theo dõi kỹ hơn. Nhận biết sớm dấu hiệu bất thường giúp trẻ được chẩn đoán và xử trí đúng lúc.

Polyp đại trực tràng ở trẻ em là gì?

Polyp là một vùng mô phát triển bất thường và nhô lên trên bề mặt niêm mạc của đại tràng hoặc trực tràng. Polyp có thể xuất hiện đơn độc hoặc nhiều vị trí khác nhau trong ruột già. Ở trẻ em, polyp thiếu niên là dạng thường gặp và đa số trường hợp đơn độc, lành tính.

Không phải polyp nào cũng có nguy cơ giống nhau. Một số loại có thể liên quan đến những bệnh lý di truyền hoặc có nguy cơ tiến triển thành tổn thương nghiêm trọng hơn. Vì vậy, việc xác định loại polyp bằng xét nghiệm mô sau khi loại bỏ có vai trò quan trọng.

Polyp có thể xuất hiện ở nhiều lứa tuổi. Một số trường hợp được phát hiện ở trẻ nhỏ, trong khi nhóm tuổi mầm non cũng có thể gặp tình trạng này. Vì triệu chứng đôi khi không rõ ràng, cha mẹ dễ nhầm chảy máu tiêu hóa với táo bón hoặc các vấn đề vùng hậu môn.

Dấu hiệu polyp đại trực tràng ở trẻ

Biểu hiện nổi bật nhất là đi ngoài ra máu, đặc biệt khi máu đỏ tươi xuất hiện lặp lại mà trẻ không có tình trạng táo bón rõ ràng. Các nghiên cứu ở trẻ cho thấy chảy máu trực tràng là một trong những lý do thường gặp khiến polyp được phát hiện.

Tùy kích thước, vị trí và số lượng polyp, trẻ có thể xuất hiện thêm một số biểu hiện khác. Cha mẹ nên chú ý nếu trẻ có:

• Máu tươi trên phân, giấy vệ sinh hoặc trong bồn cầu sau khi đi tiêu.
• Đau bụng, đặc biệt là những cơn đau quặn hoặc đau tái diễn.
• Thay đổi thói quen đi tiêu, chẳng hạn tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài.
• Mệt mỏi, xanh xao, da và niêm mạc nhợt do mất máu kéo dài.
• Polyp ở vùng trực tràng sa ra ngoài hậu môn khi trẻ rặn đi tiêu.
• Hiếm hơn, polyp lớn có thể gây cản trở đường ruột hoặc góp phần gây lồng ruột.

Một số trẻ không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, không nên chờ đến khi trẻ đau bụng nhiều hoặc chảy máu nhiều mới đưa đi khám.

Nguyên nhân nào khiến trẻ có polyp đại trực tràng?

Không phải trường hợp nào cũng xác định được một nguyên nhân duy nhất. Polyp có thể hình thành do sự phát triển bất thường của tế bào niêm mạc, trong đó loại polyp và cơ địa của trẻ có vai trò quan trọng.

Đối với polyp đơn độc ở trẻ, nhiều trường hợp không liên quan đến một bệnh lý di truyền cụ thể. Ngược lại, nếu trẻ có nhiều polyp, polyp tái phát hoặc gia đình có người mắc nhiều polyp hay ung thư đại trực tràng khi còn trẻ, bác sĩ có thể xem xét khả năng bệnh lý di truyền.

Một số hội chứng di truyền có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện nhiều polyp và ung thư đại trực tràng. Vì vậy, tiền sử sức khỏe của các thành viên trong gia đình là thông tin rất hữu ích khi bác sĩ đánh giá trẻ.

Chẩn đoán polyp đại trực tràng ở trẻ

Khi trẻ đi ngoài ra máu nhiều lần, bác sĩ thường bắt đầu bằng việc hỏi về thời điểm xuất hiện máu, màu sắc, lượng máu, tình trạng phân, đau bụng và tiền sử bệnh của trẻ. Tiền sử gia đình cũng được khai thác để đánh giá các yếu tố nguy cơ.

Nếu nghi ngờ tổn thương ở đại trực tràng, nội soi đại trực tràng có thể được chỉ định. Phương pháp này giúp quan sát trực tiếp niêm mạc, xác định vị trí và số lượng polyp; đồng thời, polyp phù hợp có thể được loại bỏ ngay trong quá trình nội soi.

Sau khi lấy polyp, mẫu mô thường được kiểm tra để xác định bản chất tổn thương. Đây là bước quan trọng vì hình dạng bên ngoài không đủ để kết luận chính xác loại polyp hay nguy cơ của nó.

Điều trị polyp đại trực tràng ở trẻ

Với polyp có thể tiếp cận bằng nội soi, cắt polyp qua nội soi thường là phương pháp được lựa chọn. Bác sĩ đưa dụng cụ qua ống nội soi để loại bỏ polyp, đồng thời kiểm soát chảy máu nếu cần.

Sau thủ thuật, trẻ được theo dõi tùy tình trạng và kết quả mô bệnh học. Với polyp đơn độc, lành tính và đã được loại bỏ hoàn toàn, tiên lượng thường tốt. Trường hợp có nhiều polyp hoặc bệnh lý di truyền có thể cần kế hoạch nội soi và theo dõi lâu dài hơn.

Cha mẹ không nên tự điều trị khi thấy trẻ có máu trong phân. Việc dùng thuốc cầm máu hoặc thuốc tiêu hóa mà chưa xác định nguyên nhân có thể làm chậm quá trình chẩn đoán.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Không phải mọi trường hợp có một ít máu trong phân đều do polyp. Nhiều bệnh lý khác cũng có thể gây chảy máu hậu môn, vì vậy cần dựa vào thăm khám để xác định nguyên nhân.

• Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu tình trạng chảy máu tái diễn, đặc biệt khi không liên quan rõ ràng đến táo bón. Cần chú ý hơn nếu máu trong phân đi kèm đau bụng, mệt mỏi, xanh xao, thay đổi thói quen đi tiêu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Các dấu hiệu chảy máu tiêu hóa kéo dài có thể dẫn đến thiếu máu và cần được đánh giá.
• Nếu trẻ đau bụng dữ dội, nôn nhiều, bụng chướng, đi ngoài ra lượng máu lớn hoặc có biểu hiện bất thường rõ rệt, cần được đưa đến cơ sở y tế để đánh giá sớm.

Polyp đại trực tràng ở trẻ em thường lành tính, nhưng không nên xem nhẹ khi trẻ đi ngoài ra máu tái diễn. Polyp thiếu niên đơn độc là dạng thường gặp và thường có tiên lượng tốt, trong khi trẻ có nhiều polyp hoặc tiền sử gia đình bất thường cần được đánh giá kỹ hơn. Phát hiện sớm, nội soi khi có chỉ định, loại bỏ polyp phù hợp và kiểm tra mô bệnh học giúp xác định chính xác tình trạng của trẻ. Cha mẹ nên đặc biệt lưu ý dấu hiệu máu trong phân kéo dài hoặc tái phát thay vì tự cho rằng đó chỉ là hậu quả của táo bón.