Phương pháp điều trị polyp đại trực tràng và những điều cần biết

Polyp đại trực tràng là những tổn thương nhô lên từ niêm mạc đại tràng hoặc trực tràng. Không phải tất cả polyp đều chuyển thành ung thư nhưng một số loại có khả năng tiến triển theo thời gian. Vì vậy, phát hiện và xử lý phù hợp giúp giảm nguy cơ bệnh tiến triển.

Phương pháp điều trị polyp đại trực tràng phổ biến

Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên kết quả nội soi và đặc điểm của polyp. Nội soi đại tràng vừa giúp quan sát tổn thương, vừa cho phép lấy mẫu hoặc loại bỏ nhiều loại polyp ngay trong quá trình thực hiện.

Cắt polyp qua nội soi

Đây là phương pháp thường được sử dụng đối với polyp có kích thước và đặc điểm phù hợp. Bác sĩ đưa dụng cụ qua ống nội soi để cắt polyp bằng kìm hoặc vòng cắt, tùy kích thước và hình dạng tổn thương.

Với các polyp nhỏ, kỹ thuật cắt bằng vòng không sử dụng nhiệt thường được áp dụng trong nhiều trường hợp. Với một số polyp lớn hơn hoặc có đặc điểm phù hợp, bác sĩ có thể sử dụng vòng cắt kết hợp năng lượng điện để hỗ trợ cắt và kiểm soát chảy máu.

Sau khi cắt, mô polyp thường được gửi xét nghiệm dưới kính hiển vi. Kết quả giúp xác định loại polyp, mức độ biến đổi tế bào và tình trạng cắt bỏ, từ đó quyết định kế hoạch theo dõi tiếp theo.

Cắt niêm mạc qua nội soi

Với những polyp có kích thước lớn hoặc lan rộng trên bề mặt niêm mạc, cắt polyp thông thường có thể không phù hợp. Khi đó, bác sĩ có thể cân nhắc kỹ thuật cắt niêm mạc qua nội soi, thường gọi là EMR.

Kỹ thuật này giúp nâng phần tổn thương khỏi lớp sâu hơn trước khi cắt, qua đó có thể loại bỏ những tổn thương lớn mà không nhất thiết phải phẫu thuật. Một số nghiên cứu cho thấy EMR có hiệu quả tốt trong xử lý các polyp không có cuống có kích thước trung bình đến lớn.

Bóc tách dưới niêm mạc qua nội soi

Khi polyp lớn, có nguy cơ chứa tổn thương bất thường hoặc cần lấy trọn tổn thương trong một mảnh, kỹ thuật bóc tách dưới niêm mạc qua nội soi, hay ESD (kỹ thuật cắt bóc tách dưới niêm mạc qua nội soi), có thể được cân nhắc.

Đây là kỹ thuật phức tạp hơn, đòi hỏi đánh giá kỹ hình thái và mức độ xâm lấn của tổn thương trước khi thực hiện. Việc lựa chọn ESD hay phương pháp khác cần được cá thể hóa dựa trên vị trí, kích thước, đặc điểm bề mặt và nghi ngờ mô bệnh học.

Khi nào polyp đại trực tràng cần phẫu thuật?

Không phải mọi polyp đều có thể loại bỏ an toàn bằng nội soi. Khi tổn thương quá lớn, nằm ở vị trí khó tiếp cận hoặc có đặc điểm khiến việc cắt qua nội soi không bảo đảm an toàn, phẫu thuật có thể được cân nhắc.

Một số tình huống thường cần đánh giá để lựa chọn phẫu thuật gồm:

• Polyp có kích thước lớn và không thể loại bỏ hoàn toàn bằng phương pháp nội soi thông thường.
• Tổn thương có dấu hiệu nghi ngờ ung thư xâm lấn sâu.
• Polyp không thể tiếp cận hoặc cắt an toàn bằng dụng cụ nội soi.
• Tổn thương tái phát hoặc còn sót sau lần can thiệp trước.
• Người bệnh mắc hội chứng đa polyp di truyền với số lượng polyp rất nhiều.

Phẫu thuật có thể được thực hiện bằng phương pháp ít xâm lấn hoặc mổ mở tùy tình trạng cụ thể. Với một số hội chứng di truyền có nguy cơ ung thư rất cao, phạm vi phẫu thuật có thể rộng hơn và cần được lên kế hoạch lâu dài.

Những yếu tố quyết định phương pháp điều trị

Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả trường hợp. Trước khi can thiệp, bác sĩ thường đánh giá nhiều yếu tố để cân bằng giữa khả năng loại bỏ hoàn toàn tổn thương và nguy cơ biến chứng.

Kích thước và hình dạng polyp

Kích thước là một trong những yếu tố quan trọng khi lựa chọn kỹ thuật. Polyp nhỏ thường có thể được xử lý bằng kỹ thuật cắt qua nội soi, trong khi tổn thương lớn có thể cần EMR, ESD hoặc phẫu thuật tùy đặc điểm.

Hình dạng cũng có ý nghĩa. Polyp có cuống và polyp không cuống có cách tiếp cận khác nhau, đặc biệt khi tổn thương lớn hoặc có nguy cơ chảy máu.

Loại polyp và kết quả mô bệnh học

Không phải polyp nào cũng có nguy cơ giống nhau. Một số polyp lành tính có nguy cơ thấp, trong khi polyp tuyến hoặc một số tổn thương dạng răng cưa có thể liên quan đến nguy cơ ung thư đại trực tràng cao hơn.

Kết quả xét nghiệm mô bệnh học sau khi lấy polyp giúp xác định loại tổn thương và mức độ bất thường của tế bào. Đây là cơ sở quan trọng để quyết định thời điểm nội soi kiểm tra lại.

Khả năng cắt bỏ hoàn toàn

Mục tiêu của điều trị không chỉ là lấy polyp ra mà còn cần đánh giá khả năng loại bỏ hoàn toàn. Nếu polyp được cắt không trọn, mô còn sót có thể tiếp tục phát triển và cần được xử lý hoặc theo dõi thêm.

Vì vậy, người bệnh không nên tự xác định đã khỏi chỉ dựa vào việc “đã cắt polyp”. Kết quả mô bệnh học và kế hoạch tái khám có vai trò quan trọng trong quá trình theo dõi sau điều trị.

Theo dõi sau khi điều trị polyp đại trực tràng

Sau khi loại bỏ polyp, người bệnh có thể cần nội soi đại tràng định kỳ. Khoảng thời gian kiểm tra lại không giống nhau ở mọi người mà phụ thuộc vào số lượng, kích thước, loại polyp, đặc điểm mô bệnh học và mức độ hoàn toàn của lần cắt trước.

Chẳng hạn, một số trường hợp chỉ có một hoặc hai polyp tuyến nhỏ có thể được kiểm tra lại sau khoảng thời gian dài hơn. Ngược lại, người có nhiều polyp, polyp lớn hoặc có đặc điểm nguy cơ cao thường cần theo dõi sớm hơn.

Người bệnh cũng cần thông báo cho cơ sở y tế nếu xuất hiện chảy máu nhiều, đau bụng tăng, sốt hoặc các triệu chứng bất thường sau can thiệp. Không nên tự sử dụng thuốc để xử lý các triệu chứng sau cắt polyp khi chưa được tư vấn.

Việc lựa chọn phương pháp điều trị polyp đại trực tràng phù hợp, dựa trên đặc điểm tổn thương và tình trạng của từng người bệnh, có ý nghĩa quan trọng trong việc loại bỏ polyp hiệu quả, hạn chế nguy cơ biến chứng và phòng ngừa tiến triển thành ung thư đại trực tràng. Sau điều trị, người bệnh nên tuân thủ lịch nội soi đại trực tràng theo chỉ định của bác sĩ để theo dõi, phát hiện sớm và xử trí kịp thời các tổn thương mới, qua đó góp phần bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.