Triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ: Dấu hiệu sớm cha mẹ không nên bỏ qua

Triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ là vấn đề khiến nhiều phụ huynh lo lắng, đặc biệt trong mùa dịch cao điểm. Do biểu hiện ban đầu dễ nhầm lẫn với các bệnh sốt thông thường, nhiều trường hợp trẻ không được phát hiện sớm. Việc hiểu rõ dấu hiệu theo từng giai đoạn sẽ giúp cha mẹ chủ động theo dõi và bảo vệ sức khỏe cho bé tốt hơn.

Triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ theo từng giai đoạn 

Bệnh sốt xuất huyết thường không diễn biến theo một đường thẳng mà được chia thành 3 giai đoạn rõ rệt. Việc theo dõi sát sao triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ qua từng ngày là chìa khóa vàng để bảo vệ con. Dưới đây là các dấu hiệu cha mẹ cần thuộc lòng:

Giai đoạn 1: Giai đoạn trẻ sốt cao (Từ ngày thứ 1 - thứ 3)

Đây là giai đoạn khởi phát, triệu chứng thường rất giống với các loại cảm cúm hay sốt do virus thông thường, do đó phụ huynh rất dễ chủ quan.

• Sốt cao đột ngột: Trẻ đột ngột sốt rất cao, nhiệt độ dao động từ 38 - 40 độ C.
• Không đáp ứng thuốc hạ sốt: Dù đã cho uống thuốc hạ sốt (Paracetamol) hoặc lau mát, nhiệt độ cơ thể trẻ vẫn không giảm nhiều hoặc chỉ giảm một lúc rồi lại sốt cao trở lại.
• Đau nhức cơ thể: Trẻ lớn sẽ than phiền về tình trạng nhức đầu dữ dội (đặc biệt là vùng trán), đau hốc mắt, đau mỏi các khớp và cơ bắp.
• Biểu hiện toàn thân: Da dẻ trẻ có thể bị xung huyết (đỏ ửng), trẻ mệt mỏi, lừ đừ, chán ăn, buồn nôn hoặc nôn mửa.
• Dấu hiệu ở trẻ nhũ nhi: Các bé chưa biết nói sẽ quấy khóc liên tục, bỏ bú, ngủ không sâu giấc. Ở một số trường hợp, nếu làm nghiệm pháp dây thắt sẽ cho kết quả dương tính (xuất hiện các chấm xuất huyết dưới da).

Giai đoạn 2: Giai đoạn nguy hiểm từ ngày thứ 3 - thứ 7 cần lưu ý

Bắt đầu từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, trẻ có thể đã giảm sốt hoặc hết sốt, khiến nhiều cha mẹ lầm tưởng con đã khỏi bệnh. Tuy nhiên, đây lại là giai đoạn nguy hiểm nhất quyết định sinh tử, do virus làm tăng tính thấm thành mạch, gây thất thoát huyết tương.

• Tình trạng thoát huyết tương: Máu bị cô đặc. Nếu thoát huyết tương nhiều sẽ dẫn đến sốc, tràn dịch màng phổi (làm trẻ khó thở, tức ngực), tràn dịch màng bụng.
• Xuất huyết dưới da: Xuất hiện các nốt ban đỏ hoặc chấm xuất huyết (kích thước như đầu kim), thường mọc ở mặt trước hai cẳng chân, mặt trong hai cánh tay, mạng sườn, đùi. Các nốt này không biến mất khi căng da.
• Xuất huyết niêm mạc: Trẻ bắt đầu bị chảy máu cam vô cớ, chảy máu chân răng khi đánh răng.
• Xuất huyết nội tạng (rất nguy hiểm): Trẻ có biểu hiện nôn ra máu (dịch nôn có màu nâu đen hoặc lẫn máu tươi), đi tiểu ra máu, hoặc đi ngoài phân đen (do chảy máu dạ dày, ruột). Bé gái trong độ tuổi dậy thì có thể bị rong kinh, xuất huyết âm đạo bất thường.
• Biểu hiện gan to: Bụng trẻ chướng, đau nhiều ở vùng hạ sườn phải.
• Dấu hiệu sốc: Vật vã, bứt rứt, li bì; tay chân lạnh ngắt, da nổi vân tím, tiểu ít, huyết áp kẹt hoặc không đo được.

Giai đoạn 3: Giai đoạn hồi phục

Nếu vượt qua được giai đoạn nguy hiểm (thường sau 24 - 48 giờ của giai đoạn 2), cơ thể trẻ bắt đầu tái hấp thu dịch từ mô kẽ vào lại lòng mạch và bước vào giai đoạn phục hồi.

• Cải thiện thể trạng: Trẻ hoàn toàn hết sốt trong 48 giờ liên tục (mà không cần dùng thuốc). Toàn trạng tốt lên rõ rệt.
• Sinh hoạt bình thường: Trẻ bắt đầu tỉnh táo, tươi tỉnh, chơi đùa trở lại và đặc biệt là có cảm giác thèm ăn.
• Các dấu hiệu lâm sàng tốt: Trẻ đi tiểu nhiều hơn (đây là dấu hiệu cực kỳ tốt cho thấy thận và hệ tuần hoàn đang phục hồi). Nhịp tim của trẻ bắt đầu chậm lại và ổn định. Các nốt phát ban, xuất huyết mờ dần và có thể gây ngứa nhẹ trên da.

Cảnh báo triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ cần nhập viện ngay

Trong quá trình theo dõi bệnh tại nhà, nếu phụ huynh phát hiện thấy trẻ có một trong những dấu hiệu chuyển nặng dưới đây, cần lập tức đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất cấp cứu, tuyệt đối không được chần chừ:

• Trẻ có biểu hiện rối loạn tri giác: Trẻ đang tỉnh táo bỗng trở nên lừ đừ, li bì, gọi hỏi không đáp ứng hoặc ngược lại, trẻ bứt rứt, vật vã, quấy khóc không dỗ được.
• Trẻ đau bụng dữ dội: Đau bụng quằn quại, liên tục, đặc biệt là đau nhiều ở vùng gan (dưới sườn bên phải).
• Nôn ói nhiều: Trẻ nôn liên tục (từ 3 lần/1 giờ hoặc 4 lần/6 giờ), không ăn uống được.
• Dấu hiệu xuất huyết nặng: Chảy máu mũi, chảy máu chân răng không cầm được; nôn ra máu hoặc đi cầu ra máu (phân đen mùi khắm).
• Tay chân lạnh, nổi vân tím: Chạm vào da trẻ thấy lạnh toát, vã mồ hôi, da dẻ nhợt nhạt hoặc nổi các vân hoa tím tái.
• Tiểu ít: Cả ngày trẻ không đi tiểu hoặc lượng nước tiểu rất ít.

Phân biệt sốt xuất huyết với một số bệnh thường gặp ở trẻ

Các triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ trong những ngày đầu rất dễ nhầm lẫn với sốt siêu vi hoặc tay chân miệng. Dưới đây là bảng phân biệt chi tiết giúp cha mẹ dễ dàng nhận diện:

Biến chứng nguy hiểm nếu chậm điều trị sốt xuất huyết ở trẻ em 

Nếu không phát hiện và xử trí kịp thời, sốt xuất huyết ở trẻ có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như:

• Sốc do thoát huyết tương hoặc mất máu: Tụt huyết áp, nguy hiểm tính mạng.
• Suy đa tạng: Ảnh hưởng gan, thận, tim.
• Tràn dịch màng phổi, ổ bụng: Gây khó thở, suy hô hấp.
• Xuất huyết nội tạng, xuất huyết não: Có thể dẫn đến hôn mê, tử vong.
• Hội chứng thực bào máu: Rối loạn miễn dịch nặng, rất nguy hiểm.

Vì vậy, cần theo dõi sát và đưa trẻ đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường.

Cách phòng ngừa sốt xuất huyết ở trẻ em

Để bảo vệ trẻ khỏi căn bệnh nguy hiểm này, các bậc phụ huynh cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa từ môi trường cho đến việc tạo hàng rào miễn dịch cho cơ thể bé:

• Vệ sinh môi trường sống: Phát quang bụi rậm, lấp các vũng nước đọng, đậy kín chum vại, thường xuyên cọ rửa bình cắm hoa để diệt lăng quăng/bọ gậy.
• Ngăn ngừa muỗi đốt: Cho trẻ mặc quần áo dài tay, sáng màu; thoa kem chống muỗi; sử dụng tinh dầu đuổi muỗi; luôn luôn cho trẻ ngủ trong mùng (màn) kể cả vào ban ngày.
• Tăng cường đề kháng: Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng, vitamin C qua trái cây (cam, chanh, bưởi) để tăng cường sức đề kháng tự nhiên cho con.

Bên cạnh việc theo dõi triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ, tiêm vắc xin là giải pháp phòng bệnh chủ động đang được nhiều phụ huynh quan tâm. Hiện nay, y học đã có bước tiến khi vắc xin phòng ngừa sốt xuất huyết đã được cấp phép và đưa vào sử dụng, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hạn chế biến chứng nặng và nhập viện.