Trẻ hay cắn móng tay là thiếu chất gì? Nguyên nhân và cách khắc phục

Cắn móng tay là thói quen khá phổ biến ở trẻ em và thường không gây nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu trẻ duy trì hành vi này trong thời gian dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên tìm hiểu nguyên nhân để có cách chăm sóc và can thiệp phù hợp.

Trẻ hay cắn móng tay có phải do thiếu chất không?

Cắn móng tay (onychophagia) là hành vi đưa móng tay vào miệng và cắn lặp đi lặp lại. Thói quen này có thể xuất hiện từ khi trẻ còn nhỏ và thường gặp ở trẻ trong độ tuổi đi học. Nhiều trẻ sẽ tự bỏ thói quen này khi lớn lên mà không cần điều trị.

Trong đa số trường hợp, cắn móng tay liên quan đến yếu tố hành vi hoặc cảm xúc nhiều hơn là thiếu vitamin hay khoáng chất. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Trẻ hình thành thói quen từ nhỏ.
• Bắt chước người thân hoặc bạn bè.
• Căng thẳng, lo lắng hoặc áp lực trong học tập.
• Buồn chán hoặc thiếu hoạt động giải trí.
• Cảm giác hồi hộp trong một số tình huống.
• Khó kiểm soát cảm xúc hoặc thói quen lặp lại.

Mặc dù vậy, ở một số trẻ, tình trạng thiếu vi chất có thể xuất hiện đồng thời với cắn móng tay. Điều này không có nghĩa thiếu chất là nguyên nhân trực tiếp gây ra hành vi cắn móng tay mà chỉ là một yếu tố cần được cân nhắc khi trẻ có thêm các dấu hiệu bất thường khác.

Ngoài ra, nếu trẻ cắn móng tay quá nhiều, nguy cơ tổn thương vùng da quanh móng, viêm nhiễm hoặc đưa vi khuẩn từ tay vào miệng cũng có thể tăng lên.

Trẻ hay cắn móng tay là thiếu chất gì?

Mặc dù chưa có bằng chứng khẳng định cắn móng tay là dấu hiệu đặc hiệu của thiếu chất, một số vi chất dưới đây có thể liên quan đến sức khỏe tổng thể và được bác sĩ cân nhắc đánh giá khi cần. Những vi chất dưới đây không được xem là nguyên nhân đặc hiệu gây cắn móng tay, nhưng có thể được bác sĩ đánh giá nếu trẻ có thêm các dấu hiệu nghi ngờ thiếu vi chất.

Thiếu sắt

Sắt là khoáng chất cần thiết để tạo hemoglobin, giúp vận chuyển oxy đến các cơ quan trong cơ thể. Thiếu sắt là một trong những tình trạng thiếu vi chất phổ biến ở trẻ em.

Khi thiếu sắt, trẻ có thể gặp các biểu hiện như:

• Da xanh.
• Mệt mỏi.
• Giảm tập trung.
• Biếng ăn.
• Chậm tăng cân.
• Thiếu máu.

Ở một số trường hợp, thiếu sắt có thể đi kèm các hành vi bất thường như thích ăn những chất không phải thực phẩm (pica). Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng để kết luận cắn móng tay là dấu hiệu đặc hiệu của thiếu sắt.

Thiếu kẽm

Kẽm đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng, miễn dịch và quá trình lành vết thương. Khi thiếu kẽm, trẻ có thể gặp tình trạng:

• Ăn kém.
• Chậm tăng trưởng.
• Giảm vị giác.
• Dễ mắc nhiễm trùng.
• Chậm lành vết thương.

Một số nghiên cứu ghi nhận thiếu kẽm có thể liên quan đến một số hành vi lặp lại ở trẻ, nhưng mối liên hệ này vẫn chưa được khẳng định rõ ràng.

Thiếu magie và vitamin nhóm B

Magie cùng các vitamin nhóm B tham gia vào hoạt động bình thường của hệ thần kinh. Khi thiếu các vi chất này, trẻ có thể mệt mỏi, giảm tập trung hoặc dễ cáu gắt.

Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng cho thấy thiếu magie hoặc vitamin nhóm B là nguyên nhân trực tiếp khiến trẻ hình thành thói quen cắn móng tay.

Một số dấu hiệu gợi ý thiếu vi chất thường gặp (không phải dấu hiệu đặc hiệu của cắn móng tay).

Điều quan trọng là không nên tự ý bổ sung vitamin hoặc khoáng chất chỉ vì trẻ có thói quen cắn móng tay. Việc sử dụng thực phẩm bổ sung chỉ nên thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ hoặc sau khi xác định trẻ thực sự thiếu hụt vi chất.

Cha mẹ nên làm gì khi trẻ có thói quen cắn móng tay?

Trước tiên, cha mẹ không nên la mắng hoặc phạt trẻ. Những phản ứng tiêu cực có thể khiến trẻ căng thẳng hơn và làm hành vi cắn móng tay diễn ra thường xuyên hơn.

Thay vào đó, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau:

• Quan sát thời điểm trẻ thường cắn móng tay để tìm yếu tố kích thích.
• Trò chuyện nhẹ nhàng, giúp trẻ chia sẻ cảm xúc nếu đang lo lắng hoặc căng thẳng.
• Cắt móng tay ngắn và giữ móng sạch sẽ để giảm nguy cơ tổn thương.
• Khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động sử dụng đôi tay như vẽ tranh, xếp hình hoặc tô màu.
• Khen ngợi khi trẻ giảm được tần suất cắn móng tay thay vì chỉ nhắc nhở khi trẻ mắc lại.
• Xây dựng thời gian biểu hợp lý, giúp trẻ ngủ đủ giấc và có thời gian vui chơi.

Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng đầy đủ cũng rất quan trọng. Cha mẹ nên cho trẻ ăn đa dạng các nhóm thực phẩm nhằm cung cấp đủ năng lượng, vitamin và khoáng chất phục vụ quá trình phát triển.

Một khẩu phần ăn cân đối nên bao gồm:

• Thịt, cá, trứng và sữa.
• Rau xanh và trái cây tươi.
• Các loại đậu và hạt.
• Ngũ cốc nguyên hạt.
• Uống đủ nước mỗi ngày.

Nếu trẻ biếng ăn kéo dài hoặc có nguy cơ thiếu vi chất, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được tư vấn thay vì tự ý mua các sản phẩm bổ sung.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Phần lớn trẻ cắn móng tay không cần điều trị đặc biệt. Tuy nhiên, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu gặp một trong các tình huống sau:

• Cắn móng tay đến mức chảy máu hoặc gây biến dạng móng.
• Da quanh móng sưng đỏ, đau hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.
• Trẻ cắn móng tay liên tục dù đã áp dụng nhiều biện pháp thay đổi hành vi.
• Có biểu hiện biếng ăn, chậm tăng cân hoặc chậm phát triển.
• Da xanh, mệt mỏi hoặc nghi ngờ thiếu máu.
• Xuất hiện các hành vi lặp lại khác như nhổ tóc, cắn môi hoặc tự gây tổn thương.
• Trẻ có dấu hiệu lo âu, căng thẳng hoặc ảnh hưởng đến học tập và sinh hoạt.

Việc thăm khám giúp bác sĩ đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe, xác định liệu trẻ có thiếu vi chất, mắc bệnh lý nền hay gặp vấn đề về hành vi cần được hỗ trợ hay không.

Không nên tự quy kết rằng trẻ cắn móng tay là do thiếu chất và tự ý bổ sung vitamin trong thời gian dài nếu chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.

Trẻ hay cắn móng tay là thiếu chất gì là câu hỏi chưa có câu trả lời tuyệt đối. Phần lớn trường hợp, đây là một thói quen liên quan đến hành vi hoặc cảm xúc hơn là dấu hiệu đặc hiệu của thiếu vitamin hay khoáng chất. Tuy nhiên, một số trẻ có thể đồng thời thiếu sắt, kẽm hoặc các vi chất khác, đặc biệt khi kèm theo biếng ăn, chậm lớn hoặc thiếu máu. Cha mẹ nên xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối, đồng hành cùng trẻ trong việc thay đổi thói quen và đưa trẻ đi khám nếu hành vi cắn móng tay kéo dài hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường.

Nếu trẻ thường xuyên cắn móng tay và có biểu hiện chậm phát triển, biếng ăn hoặc nghi ngờ thiếu vi chất, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá và tư vấn phù hợp. Đồng thời, duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ và môi trường sống tích cực sẽ góp phần giúp trẻ phát triển khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.