Tầm soát ung thư hậu môn có cần thiết không? Vai trò của việc tầm soát ung thư

Ung thư hậu môn là một dạng ung thư tương đối hiếm gặp nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm thông qua các chương trình tầm soát phù hợp. Nhờ những tiến bộ đáng kể của y học hiện đại, việc sàng lọc định kỳ đã trở thành một công cụ quan trọng giúp giảm tỷ lệ tử vong và cải thiện tiên lượng, đặc biệt đối với các nhóm dân số có nguy cơ cao.

Tầm soát ung thư hậu môn: Đối tượng và vai trò sức khỏe

Đối tượng được khuyến cáo tầm soát ung thư

Ung thư hậu môn chủ yếu liên quan đến nhiễm virus HPV (Human Papillomavirus), đặc biệt là các chủng cao nguy cơ như HPV-16, HPV-18, chiếm khoảng 90% các trường hợp, và việc nhận diện nguy cơ là nền tảng cho các chương trình tầm soát hiệu quả trong lĩnh vực sức khỏe cộng đồng. 

Theo hướng dẫn từ các hiệp hội y khoa trên thế giới, tầm soát ung thư không được khuyến nghị cho dân số chung do tỷ lệ mắc bệnh thấp, nhưng rất cần thiết cho các nhóm nguy cơ cao. Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm:

• Người nhiễm HIV do hệ miễn dịch suy giảm.
• Quan hệ tình dục hậu môn không an toàn, đặc biệt ở nam giới quan hệ đồng giới.
• Phụ nữ có tiền sử ung thư sinh dục như cổ tử cung hoặc âm hộ.
• Người có hệ miễn dịch suy giảm.

Bên cạnh các yếu tố chính, còn các yếu tố phụ trợ khiến bệnh nhân tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư hậu môn như:

• Hút thuốc lá.
• Béo phì.
• Chế độ ăn thiếu chất xơ.

Vai trò của việc tầm soát ung thư 

Trong thực tế, tầm soát đã chứng minh hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh ở nhóm nguy cơ cao. Ví dụ, đối với người nhiễm HIV, hướng dẫn từ Bộ Y tế khuyến nghị kiểm tra hàng năm bằng phương pháp khám hậu môn trực tràng và xét nghiệm tế bào học, kết hợp với theo dõi triệu chứng như đau, chảy máu hoặc khối u.

Nếu kết quả bất thường, bệnh nhân sẽ được chỉ định sinh thiết để xác định chính xác. Lợi ích của việc tầm soát không chỉ dừng lại ở phát hiện sớm mà còn giúp giáo dục bệnh nhân về phòng ngừa, như tiêm vắc xin HPV, để giảm nguy cơ nhiễm virus gây bệnh.

Bên cạnh đó, cần lưu ý rằng việc tầm soát có thể dẫn đến lo lắng không cần thiết nếu kết quả dương tính giả, do đó nên tham khảo ý kiến bác sĩ để có quyết định phù hợp nhất.

Có những phương pháp sàng lọc ung thư hậu môn nào hiện nay?

Các phương pháp tầm soát ung thư bao gồm nhiều kỹ thuật từ đơn giản đến chuyên sâu, nhằm phát hiện sớm các bất thường. Trong bối cảnh y học tiến bộ, việc kết hợp các phương pháp này đã nâng cao độ chính xác của tầm soát lên đến 85 - 95%.

Các phương pháp tầm soát ung thư 

Phương pháp sàng lọc ung thư hậu môn cơ bản bao gồm:

• Khám hậu môn trực tràng: Bác sĩ kiểm tra bằng tay để phát hiện khối u hoặc tổn thương tại vùng hậu môn.
• Xét nghiệm tế bào học: Tương tự phương pháp Pap smear ở cổ tử cung, xét nghiệm này giúp phát hiện tế bào bất thường ở hậu môn.

Trong trường hợp kết quả dương tính ở các phương pháp cơ bản, các phương pháp nâng cao có thể được áp dụng, cụ thể:

• Kiểm tra chủng virus HPV nguy cơ cao để xác định virus gây bệnh.
• Nội soi hậu môn độ phân giải cao (HRA).
• Sinh thiết tổn thương vùng hậu môn.

Lưu ý về các phương pháp tầm soát ung thư

Tầm soát ung thư đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm các bất thường và can thiệp kịp thời, đặc biệt ở những nhóm nguy cơ cao. Lưu ý các phương pháp này:

• Thường được thực hiện ngoại trú, an toàn và ít xâm lấn.
• Khuyến nghị nên sàng lọc hàng năm cho người nhiễm HIV, bắt đầu từ tuổi 35 hoặc sớm hơn nếu có triệu chứng.
• Lợi ích của phát hiện sớm cho phép điều trị bằng phẫu thuật hoặc xạ trị mà không cần hóa trị toàn thân.
• Hạn chế là chi phí cao ở một số quốc gia và nguy cơ dương tính giả dẫn đến can thiệp không cần thiết.
• Bệnh nhân nên chọn nơi uy tín với đội ngũ chuyên gia về ung thư hậu môn.

Lợi ích và khuyến nghị về sàng lọc ung thư hậu môn

Tầm soát ung thư vùng hậu môn mang lại lợi ích lớn trong việc giảm tỷ lệ tử vong, với nghiên cứu cho thấy phát hiện sớm tăng tỷ lệ sống sót 5 năm lên 68 - 80% so với giai đoạn muộn chỉ 10 - 20%. Lợi ích bao gồm:

• Phát hiện tổn thương tiền ung thư, từ đó có thể điều trị bằng laser hoặc phẫu thuật nhỏ, tránh tiến triển thành ung thư xâm lấn. 

• Giúp theo dõi sức khỏe tổng thể, phát hiện các bệnh lý liên quan như nhiễm HPV hoặc HIV. 

Dù chưa có khuyến nghị phổ quát, nhưng tầm soát ung thư vùng hậu môn đem lại lợi ích rõ rệt ở nhóm nguy cơ cao. Việc này không chỉ cứu sống mà còn giảm chi phí điều trị dài hạn cho hệ thống y tế.

Khuyến nghị tầm soát từ các tổ chức y tế cho thấy tần suất thực hiện nên dao động từ 1 – 3 năm tùy nhóm đối tượng:

• Tầm soát hàng năm cho người nhiễm HIV trên 35 tuổi.

• Tầm soát 2 - 3 năm cho nam giới quan hệ đồng giới không nhiễm HIV hoặc phụ nữ có tiền sử ung thư sinh dục (như ung thư cổ tử cung). 

Bệnh nhân nên bắt đầu bằng tư vấn bác sĩ để đánh giá nguy cơ cá nhân, kết hợp với lối sống lành mạnh như bỏ thuốc lá và tiêm vắc xin. Nếu có triệu chứng như chảy máu hậu môn, đau hoặc ngứa, cần tầm soát ngay lập tức. 

Trong tương lai, các nghiên cứu đang hướng tới tầm soát dựa trên di truyền để cá nhân hóa việc chẩn đoán và điều trị. Việc tuân thủ khuyến nghị không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn góp phần vào chiến lược kiểm soát ung thư toàn cầu.

Trên đây là những thông tin liên quan đến tầm soát ung thư hậu môn. Các phương pháp như thăm khám hậu môn trực tràng, xét nghiệm tế bào học hậu môn, kiểm tra chủng HPV nguy cơ cao và nội soi hậu môn được khuyến nghị để phát hiện sớm bệnh. Hy vọng bài viết đã đem đến cho bạn đọc nhiều kiến thức bổ ích. Để tìm hiểu thêm kiến thức hữu ích về sức khỏe, mời bạn tham khảo bài viết tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu.

Xem thêm: 

Dấu hiệu ung thư hậu môn giai đoạn đầu: Nhận biết sớm để điều trị kịp thời

Phân biệt ung thư hậu môn và trĩ: Dấu hiệu nhận biết và mức độ nguy hiểm