Sốc nhiệt khi tắm là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng tránh

Tắm giúp làm sạch cơ thể, mang lại cảm giác thư giãn và hạ nhiệt trong những ngày nắng nóng. Tuy nhiên, nếu tắm không đúng thời điểm hoặc sử dụng nước có nhiệt độ không phù hợp, cơ thể có thể không kịp thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ, làm tăng nguy cơ xảy ra tình trạng sốc nhiệt. 

Nguyên nhân gây sốc nhiệt khi tắm

Dưới đây là 5 nguyên nhân gây sốc nhiệt khi tắm mà bạn cần lưu ý để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Tắm bằng nước quá lạnh

Nhiều người có thói quen tắm nước thật lạnh để giải nhiệt trong mùa hè. Tuy nhiên, khi cơ thể đang nóng mà tiếp xúc ngay với nước quá lạnh, các mạch máu dưới da sẽ co lại đột ngột, làm thay đổi quá trình lưu thông máu và gây áp lực lên hệ tim mạch. Điều này có thể khiến người tắm cảm thấy choáng váng, đau đầu, khó thở hoặc tụt huyết áp, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có bệnh lý tim mạch.

Để đảm bảo an toàn, nên sử dụng nước có nhiệt độ vừa phải, khoảng 30 – 35°C hoặc gần với nhiệt độ cơ thể thay vì nước quá lạnh.

Tắm ngay sau khi đi ngoài nắng hoặc vừa vận động mạnh

Sau khi lao động, tập thể dục hoặc đi ngoài trời nắng, thân nhiệt thường tăng cao và cơ thể tiết nhiều mồ hôi để tỏa nhiệt. Nếu tắm ngay lúc này, đặc biệt bằng nước lạnh, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể khiến cơ chế điều hòa thân nhiệt bị rối loạn, làm tăng nguy cơ choáng, ngất hoặc sốc nhiệt.

Các chuyên gia khuyến cáo nên nghỉ ngơi khoảng 20 – 30 phút, lau khô mồ hôi, để nhịp tim và thân nhiệt trở về gần mức bình thường rồi mới tắm.

Tắm quá khuya

Tắm vào đêm muộn, đặc biệt khi thời tiết mát hoặc lạnh, cũng là một yếu tố làm tăng nguy cơ sốc nhiệt. Vào thời điểm này, nhiệt độ môi trường thường giảm, nếu kết hợp với nước tắm quá lạnh có thể khiến mạch máu co lại, ảnh hưởng đến tuần hoàn máu và làm cơ thể khó thích nghi.

Đối với người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người mắc bệnh tim mạch, việc tắm khuya còn có thể làm tăng nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch. Vì vậy, nên hạn chế tắm quá muộn và ưu tiên tắm vào thời điểm nhiệt độ môi trường còn ổn định.

Tắm sau khi uống rượu bia

Sau khi sử dụng rượu bia, các mạch máu ngoại vi thường giãn ra và khả năng điều hòa thân nhiệt của cơ thể bị ảnh hưởng. Nếu tắm ngay sau khi uống rượu, đặc biệt bằng nước lạnh, người uống có thể bị tụt huyết áp, chóng mặt, ngất hoặc té ngã do giảm tưới máu lên não.

Ngoài ra, rượu bia còn làm giảm khả năng nhận biết các dấu hiệu bất thường của cơ thể, khiến việc xử trí khi có sự cố trở nên chậm trễ hơn. Do đó, không nên tắm ngay sau khi uống rượu bia, đặc biệt khi đã sử dụng nhiều đồ uống có cồn.

Tắm ngay sau khi ăn no

Sau bữa ăn, máu sẽ được tập trung nhiều hơn đến hệ tiêu hóa để hỗ trợ quá trình hấp thu và chuyển hóa thức ăn. Nếu tắm ngay lúc này, lưu lượng máu có thể phân bố lại ra da để điều hòa thân nhiệt, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động tiêu hóa.

Hậu quả là bạn có thể cảm thấy đầy bụng, khó tiêu, chóng mặt hoặc mệt mỏi. Vì vậy, nên chờ khoảng 30 – 60 phút sau bữa ăn rồi mới tắm để cơ thể có đủ thời gian tiêu hóa thức ăn.

Dấu hiệu sốc nhiệt khi tắm

Sốc nhiệt khi tắm có thể xảy ra khi cơ thể phải tiếp xúc với sự thay đổi nhiệt độ quá đột ngột, chẳng hạn như tắm nước quá lạnh sau khi đi ngoài nắng, vận động cường độ cao hoặc tắm quá khuya trong thời tiết lạnh. Khi đó, cơ chế điều hòa thân nhiệt không kịp thích nghi, dẫn đến nhiều triệu chứng từ nhẹ đến nặng. Việc nhận biết sớm dấu hiệu sốc nhiệt khi tắm giúp người bệnh được xử trí kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Các dấu hiệu thường gặp bao gồm:

• Chóng mặt, hoa mắt, đau đầu: Đây là những triệu chứng xuất hiện sớm do sự thay đổi đột ngột của tuần hoàn máu khi cơ thể tiếp xúc với nước quá lạnh hoặc quá nóng.
• Mệt mỏi, choáng váng: Người bệnh có thể cảm thấy mất sức, chân tay bủn rủn, đứng không vững hoặc muốn ngồi xuống ngay sau khi tắm.
• Buồn nôn hoặc nôn: Một số trường hợp xuất hiện cảm giác buồn nôn do cơ thể phản ứng với sự thay đổi nhiệt độ quá nhanh.
• Tim đập nhanh hoặc hồi hộp: Tim phải hoạt động nhiều hơn để duy trì tuần hoàn, khiến người bệnh cảm thấy đánh trống ngực hoặc nhịp tim tăng bất thường.
• Khó thở, thở nhanh: Người bệnh có thể cảm thấy tức ngực, hụt hơi hoặc thở gấp, đặc biệt ở người có bệnh tim mạch hoặc bệnh hô hấp.
• Da tái nhợt, tay chân lạnh hoặc vã mồ hôi lạnh: Đây là dấu hiệu cho thấy tuần hoàn ngoại vi đang bị ảnh hưởng và cơ thể gặp khó khăn trong việc điều hòa thân nhiệt.
• Tụt huyết áp: Một số người có thể bị xây xẩm, choáng váng hoặc ngất do huyết áp giảm đột ngột.
• Run lạnh: Cơ thể có thể run để tạo nhiệt nhằm bù lại lượng nhiệt bị mất, đặc biệt khi tắm nước quá lạnh.
• Lú lẫn hoặc phản ứng chậm: Khi tình trạng tiến triển nặng, người bệnh có thể giảm khả năng tập trung, trả lời chậm hoặc mất định hướng.
• Ngất xỉu hoặc mất ý thức: Đây là dấu hiệu nghiêm trọng cần được cấp cứu ngay vì có thể liên quan đến rối loạn tuần hoàn hoặc tổn thương thần kinh do thay đổi nhiệt độ đột ngột.

Cách phòng ngừa sốc nhiệt khi tắm

Sốc nhiệt khi tắm hoàn toàn có thể phòng tránh nếu bạn hình thành thói quen tắm đúng cách và hạn chế những thay đổi nhiệt độ đột ngột. Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường cần chú ý hơn vì đây là những đối tượng có nguy cơ gặp biến chứng cao. Dưới đây là một số biện pháp giúp phòng ngừa sốc nhiệt khi tắm hiệu quả.

Tắm vào thời điểm phù hợp

Nên ưu tiên tắm vào buổi tối trước 22 giờ, khi nhiệt độ môi trường vẫn còn ổn định. Hạn chế tắm quá khuya, đặc biệt vào mùa đông hoặc những ngày thời tiết lạnh, vì lúc này nhiệt độ cơ thể và nhiệt độ môi trường đều giảm, làm tăng nguy cơ rối loạn điều hòa thân nhiệt.

Nếu buộc phải tắm muộn, hãy sử dụng nước ấm và rút ngắn thời gian tắm để hạn chế cơ thể bị nhiễm lạnh.

Làm quen với nhiệt độ nước từ từ

Không nên dội nước lên đầu hoặc toàn thân ngay khi vừa bước vào phòng tắm, đặc biệt sau khi đi ngoài nắng hoặc vận động mạnh. Thay vào đó, hãy làm ướt cơ thể từ từ, bắt đầu từ bàn chân, cẳng chân, cánh tay rồi mới đến thân mình và đầu. Cách này giúp cơ thể có thời gian thích nghi với nhiệt độ nước, giảm nguy cơ sốc nhiệt.

Không tắm quá lâu

Việc ngâm mình hoặc tắm trong thời gian dài có thể khiến cơ thể mất nhiệt, đặc biệt khi sử dụng nước lạnh hoặc tắm trong môi trường có nhiệt độ thấp. Thời gian tắm phù hợp thường khoảng 10 – 15 phút, đủ để làm sạch cơ thể mà vẫn hạn chế ảnh hưởng đến quá trình điều hòa thân nhiệt.

Lau khô và sấy tóc sau khi tắm

Sau khi tắm, cần dùng khăn mềm lau khô toàn bộ cơ thể, đặc biệt là vùng đầu và tóc. Nếu gội đầu vào buổi tối, nên sấy khô tóc hoàn toàn trước khi đi ngủ để hạn chế cảm lạnh và giảm nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp. Không nên đi ngủ khi tóc còn ướt hoặc để cơ thể ẩm trong thời gian dài.

Tránh tiếp xúc ngay với môi trường lạnh

Sau khi tắm xong, không nên đứng trước quạt mạnh, đi ra ngoài trời lạnh hoặc vào phòng điều hòa có nhiệt độ thấp ngay lập tức. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể khiến mạch máu co lại nhanh, làm cơ thể khó thích nghi và tăng nguy cơ xuất hiện các triệu chứng như chóng mặt, đau đầu hoặc choáng váng.

Nếu cần sử dụng điều hòa, hãy cài đặt ở mức 26 – 28°C và đợi cơ thể khô hoàn toàn trước khi vào phòng.

Không tắm ngay sau khi ăn, uống rượu bia hoặc vận động mạnh

Sau bữa ăn, sau khi uống nhiều rượu bia hoặc vừa tập luyện cường độ cao, cơ thể cần thời gian để ổn định tuần hoàn và thân nhiệt. Vì vậy, nên nghỉ ngơi khoảng 20 – 30 phút sau khi vận động và 30 – 60 phút sau bữa ăn rồi mới tắm để giảm nguy cơ sốc nhiệt và các biến chứng khác.

Sốc nhiệt khi tắm thường liên quan đến việc cơ thể phải thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ quá nhanh hoặc những thói quen tắm chưa phù hợp như tắm nước quá lạnh, tắm ngay sau khi vận động, sau khi uống rượu bia hoặc quá khuya. Phần lớn các trường hợp có thể phòng ngừa bằng cách lựa chọn thời điểm tắm thích hợp, sử dụng nước ở nhiệt độ vừa phải và tránh thay đổi nhiệt độ cơ thể đột ngột. Nếu xuất hiện các triệu chứng như chóng mặt, khó thở, đau ngực, ngất hoặc rối loạn ý thức trong hoặc sau khi tắm, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.