Siêu âm đầu dò có đau không? Quy trình siêu âm đầu dò âm đạo

Siêu âm đầu dò âm đạo là kỹ thuật thường được sử dụng trong sản phụ khoa để quan sát rõ tử cung, buồng trứng và các cấu trúc vùng chậu. Do đầu dò được đưa vào âm đạo khi thực hiện, nhiều người lo lắng về cảm giác đau, mức độ an toàn cũng như cách chuẩn bị trước khi siêu âm. Những thông tin dưới đây sẽ giúp giải đáp cụ thể các vấn đề này. 

Siêu âm đầu dò có đau không?

Siêu âm đầu dò âm đạo thường không gây đau hoặc chỉ gây khó chịu nhẹ. Khi đầu dò được đưa nhẹ nhàng vào âm đạo và di chuyển để quan sát các cơ quan vùng chậu, một số người có thể cảm thấy căng tức, chèn ép hoặc khó chịu nhẹ.

Mức độ khó chịu có thể khác nhau tùy từng người, đặc biệt nếu đang có đau vùng chậu hoặc nhạy cảm khi thăm khám. Nếu cảm thấy đau hoặc quá khó chịu trong quá trình siêu âm, người bệnh nên thông báo ngay cho bác sĩ hoặc kỹ thuật viên để điều chỉnh thao tác hoặc tạm dừng khi cần thiết.

Siêu âm đầu dò có hại không?

Siêu âm đầu dò âm đạo nhìn chung được xem là phương pháp an toàn, kể cả khi sử dụng để đánh giá thai kỳ sớm. Kỹ thuật này sử dụng sóng âm tần số cao để tạo hình ảnh, không sử dụng tia X hay bức xạ ion hóa.

Mức độ an toàn của siêu âm đầu dò được thể hiện qua một số yếu tố:

• Không sử dụng bức xạ ion hóa: Siêu âm tạo hình ảnh bằng sóng âm. Hiện chưa có bằng chứng xác lập mối quan hệ nhân quả giữa siêu âm chẩn đoán được sử dụng phù hợp trong thai kỳ và các tác hại đã được ghi nhận ở người.
• Kiểm soát mức năng lượng và thời gian siêu âm: Sóng siêu âm vẫn có thể tạo ra các tác động sinh học như làm tăng nhiệt mô ở mức nhất định. Vì vậy, nhân viên y tế cần sử dụng mức năng lượng thấp nhất và thời gian ngắn nhất đủ để thu được thông tin chẩn đoán cần thiết theo nguyên tắc ALARA.
• Kiểm soát nhiễm khuẩn: Đầu dò âm đạo cần được làm sạch và khử khuẩn mức độ cao giữa các lần sử dụng, đồng thời sử dụng bao bảo vệ phù hợp khi thực hiện siêu âm. Bao đầu dò không thay thế cho quy trình khử khuẩn.
• Có thể gây khó chịu nhẹ: Một số người có thể cảm thấy căng tức hoặc khó chịu khi đầu dò được đưa vào âm đạo. Nếu thấy đau hoặc quá khó chịu, người bệnh nên báo ngay cho nhân viên y tế để điều chỉnh hoặc dừng thao tác.

Nhìn chung, siêu âm đầu dò âm đạo không được ghi nhận gây hại cho thai nhi khi được thực hiện đúng chỉ định, đúng kỹ thuật và với mức phơi nhiễm cần thiết. Tuy nhiên, siêu âm trong thai kỳ không nên thực hiện kéo dài hoặc lặp lại không cần thiết chỉ nhằm mục đích lưu hình ảnh. 

Khi nào có thể cần siêu âm đầu dò âm đạo?

Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm đầu dò trong những trường hợp cần đánh giá sâu hơn các vấn đề phụ khoa hoặc sản khoa mà thăm khám thông thường chưa đủ cơ sở kết luận. Một số tình huống thường gặp gồm:

• Đau bụng dưới hoặc đau vùng chậu chưa rõ nguyên nhân.
• Chảy máu âm đạo bất thường hoặc rối loạn kinh nguyệt.
• Nghi ngờ u xơ tử cung, nang buồng trứng hoặc các khối bất thường ở vùng chậu.
• Theo dõi nang noãn khi canh trứng hoặc thực hiện điều trị hỗ trợ sinh sản.
• Hỗ trợ tìm hiểu một số nguyên nhân liên quan đến khó mang thai.
• Đánh giá thai kỳ sớm, đặc biệt khi cần xác định vị trí túi thai, số lượng thai hoặc tình trạng phát triển ban đầu.
• Kiểm tra khi xuất hiện đau bụng hoặc ra máu trong những tuần đầu thai kỳ theo chỉ định của bác sĩ.

Việc lựa chọn siêu âm đầu dò phụ thuộc vào triệu chứng, tuổi, tiền sử sức khỏe và mục đích thăm khám. Không phải mọi trường hợp khám phụ khoa hoặc sản khoa đều cần thực hiện kỹ thuật này.

Quy trình thực hiện siêu âm đầu dò âm đạo

Siêu âm đầu dò âm đạo là kỹ thuật thăm khám tương đối đơn giản, thường được thực hiện trong vài phút và nhìn chung an toàn, ít gây khó chịu. Người bệnh cần phối hợp với nhân viên y tế để quá trình siêu âm diễn ra thuận lợi và thu được hình ảnh rõ nét.

Trước khi siêu âm:

• Người bệnh thường được yêu cầu đi tiểu để làm rỗng bàng quang trước khi thực hiện siêu âm đầu dò.
• Bác sĩ hoặc kỹ thuật viên sẽ hướng dẫn thay đồ, nằm ở tư thế phù hợp và che phủ để đảm bảo sự riêng tư.
• Đầu dò được làm sạch, khử khuẩn theo quy trình, bọc bằng bao bảo vệ và bôi gel bôi trơn trước khi đưa vào âm đạo.

Trong khi siêu âm:

• Bác sĩ hoặc kỹ thuật viên nhẹ nhàng đưa đầu dò vào âm đạo và điều chỉnh vị trí để thu được hình ảnh cần thiết.
• Siêu âm giúp quan sát rõ các cấu trúc vùng chậu như tử cung, nội mạc tử cung, cổ tử cung, buồng trứng và vùng phần phụ.
• Thời gian thực hiện thường chỉ kéo dài vài phút đến khoảng 20 phút, tùy mục đích.

Sau khi siêu âm:

Sau khi hoàn tất, người bệnh có thể lau sạch gel, thay đồ và trở lại sinh hoạt bình thường, thường không cần nghỉ ngơi đặc biệt.

Một số người có thể cảm thấy hơi khó chịu hoặc căng tức trong lúc thực hiện. Nếu xuất hiện đau nhiều, chảy máu bất thường hoặc triệu chứng khiến người bệnh lo lắng, nên thông báo cho bác sĩ để được đánh giá.

Những lưu ý khi thực hiện siêu âm đầu dò âm đạo

Siêu âm đầu dò âm đạo nhìn chung an toàn và không cần chuẩn bị phức tạp. Người bệnh nên trao đổi với nhân viên y tế về tình trạng sức khỏe và những lo lắng trước khi thực hiện.

• Có thể thực hiện khi đang có kinh: Kinh nguyệt thường không ảnh hưởng đến việc siêu âm đầu dò. Nếu đang sử dụng tampon hoặc cốc nguyệt san, cần tháo ra trước khi thực hiện.
• Không cần kiêng quan hệ tình dục thường quy: Trừ khi bác sĩ hoặc cơ sở y tế có hướng dẫn khác do thực hiện thêm xét nghiệm hay thủ thuật.
• Không cần thụt rửa âm đạo: Chỉ cần vệ sinh vùng kín như bình thường.
• Thông báo cho nhân viên y tế nếu đang mang thai, đau vùng chậu, chảy máu âm đạo bất thường hoặc gặp khó chịu khi thăm khám vùng kín.
• Nếu chưa từng quan hệ qua đường âm đạo, khó dung nạp thăm khám trong hoặc không muốn thực hiện siêu âm đầu dò, nên trao đổi trước để được tư vấn phương án phù hợp.
• Với siêu âm đầu dò, người bệnh thường được yêu cầu làm rỗng bàng quang trước khi thực hiện.
• Người bệnh thường có thể trở lại sinh hoạt bình thường ngay, nếu không có hướng dẫn khác.
• Một số người có thể cảm thấy khó chịu nhẹ trong quá trình thực hiện nhưng cảm giác này thường nhanh chóng hết.
• Nếu sau siêu âm xuất hiện đau nhiều, chảy máu âm đạo bất thường, sốt hoặc khí hư bất thường, nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá.

Như vậy, siêu âm đầu dò có đau không còn tùy thuộc vào cơ địa và mức độ nhạy cảm của mỗi người. Tuy nhiên, kỹ thuật này thường không gây đau hoặc chỉ tạo cảm giác khó chịu nhẹ, đồng thời được đánh giá là an toàn khi thực hiện đúng quy trình. Người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế, thông báo ngay nếu cảm thấy đau bất thường và trao đổi trước về những lo lắng liên quan đến quá trình thăm khám.