Răng khôn bị sâu có nên nhổ không? Nguyên nhân, hậu quả và hướng xử trí an toàn

Không giống các răng khác trên cung hàm, răng khôn thường mọc muộn, lệch hoặc chỉ mọc một phần khiến nguy cơ sâu răng cao hơn. Nếu không xử lý đúng cách, răng khôn bị sâu có thể gây đau, viêm nhiễm và ảnh hưởng đến các răng kế cận. Bài viết này giúp bạn hiểu rõ khi nào nên nhổ và khi nào có thể giữ lại răng khôn bị sâu. 

Răng khôn bị sâu do đâu? Vì sao răng khôn dễ sâu hơn?

Răng khôn bị sâu nhiều hơn các răng khác chủ yếu do đặc điểm vị trí và cách mọc đặc biệt. Cụ thể:

• Răng khôn thường nằm ở cuối cùng của cung hàm. Đây là khu vực bàn chải và chỉ nha khoa khó chạm tới nhất. Chính sự hạn chế về không gian này khiến mảng bám và thức ăn thừa dễ dàng tích tụ, tạo môi trường cho vi khuẩn "định cư" lâu dài.
• Răng khôn đa số mọc lệch và mọc ngầm, hiếm khi răng khôn mọc thẳng. Khi mọc ngang hoặc mọc lệch, chúng thường tạo ra những khe giắt thức ăn cực nhỏ giữa răng số 8 và răng số 7. Những kẽ hở này gần như không thể làm sạch bằng cách đánh răng thông thường, dẫn đến sâu răng nhanh chóng ở cả hai răng.
• Với những răng khôn chỉ nhú lên một phần (mọc bán phần), lớp nướu phủ bên trên tạo thành một chiếc túi tự nhiên. Thức ăn lọt vào túi nướu này sẽ bị lên men, gây viêm nhiễm và sản sinh axit tấn công trực tiếp vào men răng.
• Nhiều người có tâm lý bỏ quên vùng răng trong cùng khi chải răng nhanh. Kết hợp với chế độ ăn nhiều đường hoặc đồ ngọt có tính dính, răng khôn trở thành mục tiêu hàng đầu của axit từ vi khuẩn.

Các nghiên cứu nha khoa chỉ ra rằng tỷ lệ sâu răng khôn ở người trưởng thành trẻ tuổi có thể lên tới 50 - 70%, cao hơn đáng kể so với các nhóm răng hàm khác.

Răng khôn bị sâu có nên nhổ không?

Đây là câu hỏi phổ biến khi nhiều người phát hiện sâu răng qua khám định kỳ hoặc khi đau nhức. Trên thực tế, không phải trường hợp nào cũng phải nhổ bỏ. Việc có hay không nhổ răng khôn bị sâu phụ thuộc vào mức độ sâu, vị trí mọc và tình trạng tổng thể của răng.

Trong đa số các trường hợp răng khôn bị sâu, nhổ bỏ là giải pháp tối ưu vì răng khôn không đóng vai trò quan trọng trong ăn nhai và việc giữ lại có thể dẫn đến biến chứng lâu dài. Tuy nhiên, việc bảo tồn thường chỉ áp dụng ở tỷ lệ nhỏ vì vị trí răng khôn khó đảm bảo điều trị bền vững.

Trường hợp nên nhổ răng khôn bị sâu bao gồm:

• Răng khôn mọc lệch, mọc ngầm hoặc chỉ nhú một phần khiến sâu răng khó tiếp cận để điều trị triệt để.
• Sâu răng nặng, lan đến tủy hoặc phá hủy cấu trúc răng nghiêm trọng.
• Răng khôn đã gây viêm nhiễm tái phát hoặc ảnh hưởng đến răng số 7 kế bên (sâu lan hoặc lung lay).
• Bệnh nhân thường xuyên đau nhức, khó vệ sinh dù đã cố gắng.

Trường hợp có thể cân nhắc điều trị bảo tồn:

• Răng khôn mọc thẳng, đúng vị trí và sâu răng chỉ ở mức nhẹ (sâu men hoặc ngà bề mặt).
• Không có dấu hiệu viêm nhiễm nặng và dễ dàng tiếp cận để trám hoặc điều trị tủy.
• Răng khôn đối diện còn khỏe mạnh, giúp duy trì khớp cắn.

Răng khôn bị sâu nếu không nhổ có thể gây hậu quả gì?

Việc để răng khôn bị sâu tồn tại lâu dài mà không xử lý đúng cách có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng không chỉ riêng chiếc răng mà còn toàn bộ vùng hàm mặt. Cụ thể:

• Đau nhức kéo dài, tái phát: Sâu răng tiến triển đến tủy gây viêm tủy, đau dữ dội, đặc biệt khi ăn đồ nóng lạnh hoặc ngọt. Đau có thể lan lên đầu, tai.
• Viêm nướu và viêm quanh thân răng: Răng khôn bị sâu thường kèm viêm lợi trùm răng khôn hoặc áp xe, gây sưng má, sốt, khó há miệng.
• Ảnh hưởng đến răng số 7 kế cận: Sâu răng khôn dễ lan sang mặt xa của răng số 7 - vị trí khó phát hiện và điều trị. Hậu quả nghiêm trọng là mất răng số 7 - răng hàm quan trọng cho ăn nhai.
• Nhiễm trùng lan rộng: Trong trường hợp nặng, nhiễm trùng từ răng khôn bị sâu có thể lan đến xương hàm, tạo ổ áp xe vùng hàm mặt hoặc thậm chí nhiễm trùng máu (hiếm nhưng nguy hiểm).

Những hậu quả này thường diễn tiến âm thầm, ban đầu chỉ đau nhẹ nhưng tích lũy theo thời gian. Đặc biệt ở răng khôn lệch hoặc ngầm, việc để lâu càng khó xử lý và tăng rủi ro biến chứng khi nhổ sau này.

Răng khôn bị sâu có trám được không? Khi nào nên giữ lại?

Về mặt kỹ thuật, răng khôn bị sâu hoàn toàn có thể trám được. Tuy nhiên, đây thường không phải là lựa chọn ưu tiên của các bác sĩ nha khoa. Dưới đây là phân tích chi tiết để bạn có cái nhìn thực tế hơn:

Điều kiện cần và đủ để trám răng khôn

Việc giữ lại và trám răng khôn chỉ khả thi và có ý nghĩa khi đáp ứng đủ các yếu tố:

• Vị trí mọc răng khôn lý tưởng: Răng phải mọc thẳng, đúng hàng lối và có răng đối diện để thực hiện chức năng ăn nhai.
• Mức độ tổn thương nhẹ: Sâu răng chỉ mới chớm ở bề mặt men răng, chưa xâm nhập vào tủy.
• Không gian thao tác: Miệng của bệnh nhân đủ rộng để bác sĩ đưa dụng cụ vào làm sạch ổ sâu một cách triệt để. Nếu không làm sạch hết vi khuẩn, miếng trám sẽ bị sâu tái phát ngay bên dưới.

Tại sao việc trám răng khôn thường không được khuyến khích?

Dù quy trình trám giống như các răng khác (sử dụng composite hoặc amalgam) nhưng tỷ lệ thất bại ở răng khôn rất cao do:

• Độ bền thấp: Do nằm ở vị trí quá sâu, việc kiểm soát độ ẩm khi trám rất khó khăn. Chỉ cần một chút nước bọt dính vào, vật liệu trám (Composite) sẽ không bám dính tốt dẫn đến việc miếng trám dễ bị bong tróc chỉ sau một thời gian ngắn.
• Nguy cơ sâu răng tái phát: Ngay cả khi đã trám xong, nếu bạn không thể đưa bàn chải vào làm sạch hoàn toàn vùng đó, vi khuẩn sẽ tiếp tục tấn công vào rìa miếng trám, gây sâu răng trở lại và thậm chí nặng hơn trước.
• Chi phí không tương xứng với hiệu quả: Việc đầu tư thời gian và tiền bạc để trám (hoặc chữa tủy) cho một chiếc răng không có chức năng ăn nhai rõ ràng thường bị coi là lãng phí, nhất là khi nguy cơ phải nhổ bỏ sau đó vẫn rất cao.

Cân nhắc giữa việc trám và nhổ

Khi đứng giữa hai lựa chọn, bạn cần cân nhắc thật kỹ. Nếu:

• Bạn chọn trám (bảo tồn): Ưu điểm lớn nhất là bạn giữ được cấu trúc hàm nguyên vẹn và tránh được một cuộc tiểu phẫu nhổ răng. Tuy nhiên, cái giá phải trả là bạn phải đối mặt với nguy cơ sâu răng lây lan sang răng số 7 bên cạnh và khả năng phải điều trị lặp đi lặp lại nhiều lần.
• Bạn chọn nhổ (loại bỏ): Đây được coi là cách giải quyết tận gốc. Bạn chỉ tốn chi phí và thời gian đau một lần duy nhất để loại bỏ hoàn toàn mầm mống viêm nhiễm. Sau khi nhổ, việc vệ sinh các răng còn lại sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều, bảo vệ tuyệt đối cho sức khỏe của các răng hàm quan trọng.

Phòng ngừa răng khôn bị sâu và biến chứng về sau

Phòng ngừa luôn tốt hơn điều trị, đặc biệt với răng khôn dễ gặp vấn đề. Theo đó, để phòng ngừa răng khôn về sau cùng các biến chứng về lâu dài, bạn cần:

• Vệ sinh răng miệng đúng cách: Chải răng ít nhất 2 lần/ngày bằng bàn chải lông mềm, chú ý vùng cuối hàm. Sử dụng chỉ nha khoa hoặc tăm nước hàng ngày để làm sạch khe răng khôn. Súc miệng bằng nước muối hoặc nước súc miệng kháng khuẩn sau ăn.
• Khám răng định kỳ: Nên khám 6 tháng/lần kèm chụp phim panorama để theo dõi sự mọc và tình trạng răng khôn từ sớm. Phát hiện sâu răng giai đoạn đầu giúp điều trị đơn giản hơn.
• Chủ động nhổ răng khôn dù chưa sâu: Nếu răng khôn mọc lệch, ngầm hoặc có nguy cơ cao gây hại (dựa trên phim chụp X-quang răng), bạn nên nhổ sớm ở độ tuổi 17 - 25 khi hồi phục nhanh và rủi ro thấp. Cách này phòng ngừa sâu răng và các biến chứng sau này hiệu quả nhất.
• Ngoài ra, hạn chế đồ ngọt dính, cai thuốc lá và duy trì chế độ ăn lành mạnh cũng góp phần giảm nguy cơ răng khôn bị sâu.

Răng khôn bị sâu có nên nhổ không phụ thuộc vào mức độ tổn thương, hướng mọc và khả năng bảo tồn. Trong nhiều trường hợp, nhổ răng khôn bị sâu là giải pháp an toàn để ngăn ngừa biến chứng lâu dài như đau nhức, viêm nhiễm lan rộng hay mất răng bên cạnh. Việc thăm khám sớm tại nha khoa uy tín, kết hợp chụp phim chuyên sâu giúp đưa ra quyết định phù hợp, tránh ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng tổng thể. Mong rằng, những chia sẻ hôm nay sẽ giúp bạn có cái nhìn chi tiết.