Ổn định huyết áp trước tiêm: Nên làm gì để tiêm chủng an toàn?

Nhiều người có huyết áp ổn định tại nhà nhưng lại tăng khi đến điểm tiêm. Tình trạng này có thể liên quan đến lo lắng, di chuyển vội hoặc nghỉ ngơi chưa đủ trước khi đo. Biết cách chuẩn bị giúp quá trình tiêm chủng thuận lợi và an toàn hơn.

Vì sao cần ổn định huyết áp trước tiêm?

Huyết áp là một trong những chỉ số thường được kiểm tra khi khám sàng lọc trước tiêm. Nếu huyết áp quá cao, quá thấp hoặc kèm triệu chứng bất thường, nhân viên y tế có thể cần đánh giá kỹ hơn trước khi quyết định tiêm.

Người bị tăng huyết áp vẫn có thể tiêm vắc xin nếu tình trạng sức khỏe được kiểm soát và không có chống chỉ định khác. Tuy nhiên, huyết áp không ổn định có thể phản ánh nguy cơ tim mạch đang cần được xử trí trước.

Theo CDC, huyết áp bình thường là dưới 120/80 mmHg, còn tăng huyết áp thường được xác định khi huyết áp duy trì từ 130/80 mmHg trở lên. WHO cũng nhấn mạnh tăng huyết áp thường không có triệu chứng rõ ràng và cách chắc chắn để biết là đo huyết áp.

Huyết áp bao nhiêu thì có thể tiêm vắc xin?

Không có một con số huyết áp duy nhất áp dụng cho mọi người, mọi loại vắc xin và mọi cơ sở tiêm. Quyết định tiêm phụ thuộc vào huyết áp tại thời điểm khám, triệu chứng đi kèm, bệnh nền, thuốc đang dùng và loại vắc xin.

Nếu huyết áp cao hơn thường ngày tại điểm tiêm, người được tiêm có thể được hướng dẫn ngồi nghỉ 5 đến 15 phút rồi đo lại. Điều này giúp hạn chế sai lệch do vừa đi nhanh, leo cầu thang, lo lắng hoặc nói chuyện trong lúc đo.

Một số trường hợp không nên cố tiêm ngay, đặc biệt khi có đau ngực, khó thở, chóng mặt nhiều, yếu liệt tay chân, nói khó, nhìn mờ hoặc đau đầu dữ dội. Đây có thể là dấu hiệu cần đánh giá y tế trước.

CDC cho biết bệnh cấp tính mức độ vừa hoặc nặng, dù có sốt hay không, là tình huống cần thận trọng khi tiêm vắc xin. Việc tiêm hay hoãn tiêm sẽ do nhân viên y tế đánh giá dựa trên mức độ bệnh.

Làm gì ổn định huyết áp trước tiêm?

Khi thắc mắc làm gì ổn định huyết áp trước tiêm, điều quan trọng là kiểm soát huyết áp an toàn, không tìm cách hạ huyết áp thật nhanh. Việc tự ý dùng thuốc có thể gây tụt huyết áp, chóng mặt hoặc làm che lấp triệu chứng cần theo dõi.

Trước ngày tiêm 1 đến 2 ngày, bạn nên duy trì sinh hoạt điều độ. Ngủ đủ, uống đủ nước, hạn chế rượu bia, không ăn quá mặn và tránh vận động quá sức là những việc có thể hỗ trợ huyết áp ổn định hơn.

Với người đang điều trị tăng huyết áp, cần uống thuốc đúng đơn như thường lệ. Không tự ý bỏ thuốc, tăng liều, uống gấp đôi liều hoặc dùng thuốc của người khác chỉ để đạt “chỉ số đẹp” trước khi tiêm.

Trước khi đến điểm tiêm, bạn nên chuẩn bị:

• Ăn nhẹ phù hợp, không để bụng quá đói.
• Tránh cà phê, trà đặc hoặc chất kích thích nếu dễ hồi hộp.
• Đến sớm để có thời gian nghỉ ngơi trước khi đo huyết áp.
• Mang theo đơn thuốc, sổ khám bệnh và kết quả đo huyết áp tại nhà nếu có.
• Báo với nhân viên y tế về bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc tiền sử dị ứng.

Cách giảm hồi hộp khi đo huyết áp tại điểm tiêm

Lo lắng có thể làm huyết áp tăng tạm thời khi đến cơ sở y tế. Hiện tượng này thường được gọi là tăng huyết áp áo choàng trắng, tức huyết áp tại phòng khám cao hơn so với khi đo ở nhà.

Để kết quả đo chính xác hơn, bạn nên ngồi nghỉ, đặt hai bàn chân chạm sàn và thả lỏng vai. Không bắt chéo chân, không nói chuyện trong lúc đo và giữ cánh tay ở vị trí phù hợp theo hướng dẫn.

Nếu vừa đi nhanh, leo cầu thang hoặc quá hồi hộp, hãy báo nhân viên y tế để được nghỉ rồi đo lại. Một vài phút hít thở chậm có thể giúp cơ thể bình tĩnh hơn.

Có nên uống thuốc hạ áp cấp tốc trước tiêm không?

Không nên tự ý uống thuốc hạ áp cấp tốc trước tiêm. Việc này có thể gây tụt huyết áp quá mức, choáng váng, té ngã hoặc tương tác không mong muốn với thuốc đang dùng.

Bạn cũng không nên dùng thuốc huyết áp của người khác. Mỗi người có tình trạng bệnh, chức năng thận, bệnh nền và phác đồ điều trị khác nhau.

Nếu huyết áp thường xuyên cao trong nhiều ngày trước lịch tiêm, hãy đi khám để được điều chỉnh điều trị phù hợp. Khi huyết áp được kiểm soát ổn định, việc tiêm chủng thường thuận lợi hơn.

Khi nào nên hoãn tiêm để kiểm soát huyết áp?

Hoãn tiêm không phải lúc nào cũng cần thiết ở người có tăng huyết áp. Tuy nhiên, nếu huyết áp tăng rất cao, đo lại vẫn cao hoặc kèm triệu chứng bất thường, nên ưu tiên đánh giá y tế trước.

Một số tình huống cần báo ngay tại điểm tiêm gồm:

• Đau ngực, hồi hộp trống ngực hoặc khó thở.
• Đau đầu dữ dội, nhìn mờ, nói khó hoặc yếu liệt.
• Chóng mặt nhiều, vã mồ hôi, gần ngất.
• Huyết áp cao bất thường so với ngày thường.
• Mới thay đổi thuốc huyết áp và cơ thể chưa ổn định.
• Đang sốt, nhiễm trùng, mệt nhiều hoặc mắc bệnh cấp tính.

Quyết định hoãn tiêm nên dựa trên đánh giá của nhân viên y tế. Không nên tự bỏ lịch tiêm kéo dài nếu chỉ vì một lần đo huyết áp cao do hồi hộp.

Theo dõi huyết áp sau tiêm như thế nào?

Sau tiêm, người được tiêm nên ở lại cơ sở tiêm chủng theo thời gian được hướng dẫn để theo dõi phản ứng sớm. Người có bệnh nền tim mạch hoặc tăng huyết áp nên thông báo đầy đủ tình trạng sức khỏe để được tư vấn kỹ hơn.

Sau khi về nhà, hãy tiếp tục dùng thuốc huyết áp theo đơn. Không tự ý ngừng thuốc vì lo tương tác với vắc xin, trừ khi có chỉ định từ bác sĩ điều trị.

Bạn có thể theo dõi huyết áp nếu cảm thấy đau đầu, chóng mặt, hồi hộp hoặc mệt bất thường. Nếu xuất hiện đau ngực, khó thở, yếu liệt, nói khó, ngất, đau đầu dữ dội hoặc huyết áp tăng rất cao, cần đến cơ sở y tế ngay.

Một số phản ứng nhẹ sau tiêm như đau tại vị trí tiêm, mệt mỏi, sốt nhẹ có thể gặp. Tuy nhiên, người có bệnh nền không nên chủ quan nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng dần.

Ổn định huyết áp trước tiêm không có nghĩa là tìm cách hạ huyết áp cấp tốc. Cách an toàn là ngủ đủ, ăn uống hợp lý, dùng thuốc đúng đơn, nghỉ ngơi trước khi đo và khám sàng lọc đầy đủ.

Người có tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc dễ hồi hộp khi tiêm có thể đặt lịch tại Tiêm chủng Long Châu để được khám sàng lọc, tư vấn lịch tiêm và hướng dẫn theo dõi sau tiêm phù hợp.