Nguyên nhân khàn tiếng nhưng không đau họng? Biện pháp khắc phục

Giọng nói trở nên khàn, yếu hoặc nhanh mỏi có thể gây bất tiện khi giao tiếp và làm việc, ngay cả khi vùng họng không đau rát. Tình trạng này có thể liên quan đến việc sử dụng giọng quá mức hoặc những vấn đề cần được thăm khám. Xác định đúng nguyên nhân giúp lựa chọn cách chăm sóc và điều trị phù hợp. 

Nguyên nhân gây khàn tiếng nhưng không đau họng

Khàn tiếng không kèm đau họng có thể liên quan đến cách sử dụng giọng nói, bệnh lý dây thanh hoặc những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của thanh quản. Các nguyên nhân có thể gặp gồm:

Sử dụng giọng nói quá mức

Nói liên tục, nói lớn, la hét hoặc hát trong thời gian dài có thể khiến dây thanh bị quá tải, gây khàn tiếng dù không đau họng. Tình trạng này thường gặp ở người phải sử dụng giọng nói nhiều trong công việc.

Trào ngược dạ dày - thực quản

Dịch từ dạ dày có thể trào lên vùng hầu và thanh quản, gây kích thích và thay đổi giọng nói. Người bệnh đôi khi khàn tiếng kèm ho hoặc thường xuyên hắng giọng, nhưng không nhất thiết có ợ nóng.

Suy giáp

Suy giáp có thể khiến giọng nói trở nên trầm hoặc khàn. Người bệnh còn có thể gặp mệt mỏi, sợ lạnh, táo bón hoặc tăng cân.

Liệt hoặc yếu dây thanh

Tổn thương các dây thần kinh điều khiển thanh quản, trong đó có dây thần kinh quặt ngược thanh quản, có thể khiến dây thanh vận động không bình thường. Nguyên nhân có thể liên quan đến phẫu thuật, chấn thương, khối u hoặc bệnh lý thần kinh. Biểu hiện gồm giọng khàn, nhiều hơi, nói yếu hoặc dễ sặc khi ăn uống.

Hạt xơ, polyp hoặc nang dây thanh

Đây là những tổn thương lành tính có thể ảnh hưởng đến sự rung và khả năng khép của dây thanh. Người bệnh thường có giọng khàn, giọng hơi hoặc nhanh mỏi khi nói. Nội soi thanh quản giúp xác định loại tổn thương.

Tác dụng không mong muốn của corticosteroid dạng hít

Corticosteroid dạng hít dùng trong điều trị hen hoặc một số bệnh hô hấp có thể gây khàn tiếng. Thuốc còn có thể gây kích ứng tại chỗ hoặc nấm miệng, họng. Nếu xuất hiện triệu chứng, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ để kiểm tra kỹ thuật hít và cách súc miệng sau dùng thuốc. Không tự ngừng thuốc điều trị hô hấp.

Dị ứng và các yếu tố kích ứng

Dị ứng đường hô hấp có thể đi kèm nghẹt mũi, dịch chảy xuống họng, ho và hắng giọng, từ đó góp phần làm giọng nói thay đổi. Một số thuốc kháng histamin cũng có thể gây khô niêm mạc.

Phấn hoa, mạt bụi và vảy da động vật là những tác nhân dị ứng thường gặp. Trong khi đó, khói thuốc, khói hóa chất và ô nhiễm không khí chủ yếu là yếu tố kích ứng, không nên gọi chung tất cả là tác nhân gây dị ứng.

Bệnh lý thần kinh, bao gồm đột quỵ

Một số bệnh lý thần kinh có thể ảnh hưởng đến sự phối hợp của các cơ thanh quản và làm thay đổi giọng nói. Đột quỵ cũng có thể gây nói khó hoặc rối loạn ngôn ngữ; những biểu hiện này cần được phân biệt với khàn tiếng.

Chấn thương thanh quản

Chấn thương vùng cổ hoặc tổn thương liên quan đến đặt ống nội khí quản có thể ảnh hưởng đến dây thanh, gây khàn tiếng. Thay đổi giọng thường xuất hiện sau chấn thương hoặc thủ thuật. Nếu kèm khó thở, cần được đánh giá ngay.

Rối loạn chức năng giọng nói

Căng cơ quá mức khi phát giọng hoặc một số rối loạn điều khiển cơ thanh quản có thể khiến giọng khàn, căng hoặc đứt quãng. Trong một số trường hợp, dây thanh không có tổn thương cấu trúc rõ ràng nhưng cách phối hợp khi phát giọng bị ảnh hưởng.

Ung thư thanh quản hoặc khối u ảnh hưởng đến thần kinh thanh quản

Ung thư thanh quản có thể trực tiếp ảnh hưởng đến dây thanh. Một số khối u ở cổ hoặc ngực, bao gồm ung thư phổi, có thể chèn ép hoặc xâm lấn dây thần kinh điều khiển thanh quản và gây khàn tiếng.

Khàn tiếng không đồng nghĩa mắc ung thư, nhưng cần thăm khám nếu kéo dài trên 4 tuần, đặc biệt khi kèm khó nuốt, ho ra máu hoặc có khối ở cổ.

Bị khàn tiếng nhưng không đau họng có sao không?

Khàn giọng nhưng không đau họng thường liên quan đến những nguyên nhân lành tính, như sử dụng giọng quá mức, viêm thanh quản hoặc kích ứng do khói bụi. Với các nguyên nhân này, triệu chứng có thể cải thiện khi nghỉ giọng và chăm sóc phù hợp.

Tuy nhiên, không đau họng không có nghĩa thanh quản không gặp vấn đề. Nếu khàn tiếng kéo dài trên 4 tuần, tái diễn thường xuyên hoặc kèm khó nuốt, ho ra máu hay có khối ở cổ, bạn nên khám chuyên khoa tai mũi họng. Nếu xuất hiện khó thở, cần được đánh giá ngay, không chờ triệu chứng tự hết.

Cách điều trị khàn tiếng nhưng không đau họng

Điều trị khàn tiếng cần dựa trên nguyên nhân. Bác sĩ có thể thăm khám và nội soi thanh quản để xác định tổn thương trước khi lựa chọn phương án phù hợp.

Điều trị khàn tiếng không do ung thư

Điều trị khàn tiếng cần dựa trên nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng đến giọng nói. Các phương pháp có thể được áp dụng gồm:

• Chăm sóc và giảm tải cho dây thanh: Giảm nói, uống đủ nước, duy trì độ ẩm không khí và tránh khói thuốc. Hạn chế nói lớn hoặc thì thầm vì cả hai đều có thể làm dây thanh căng thêm.
• Điều trị nguyên nhân: Nếu khàn tiếng liên quan đến dị ứng, trào ngược, suy giáp hoặc tác dụng không mong muốn của thuốc, bác sĩ sẽ điều trị bệnh nền hoặc điều chỉnh thuốc khi phù hợp. Không tự dùng kháng sinh, corticosteroid hay thuốc chống trào ngược chỉ vì khàn tiếng.
• Liệu pháp giọng nói: Có thể được chỉ định cho người có hạt xơ, một số tổn thương dây thanh hoặc rối loạn chức năng giọng nói, giúp điều chỉnh cách phát giọng và giảm căng cơ.
• Phẫu thuật khi có chỉ định: Được cân nhắc tùy loại tổn thương, mức độ ảnh hưởng và đáp ứng với điều trị. Không phải mọi trường hợp có hạt xơ, polyp hoặc nang dây thanh đều cần phẫu thuật.

Điều trị khàn tiếng liên quan đến ung thư

Khi khàn tiếng do ung thư thanh quản hoặc khối u ảnh hưởng đến thần kinh thanh quản, phương án điều trị phụ thuộc vào loại ung thư, vị trí, giai đoạn bệnh và sức khỏe người bệnh. Các lựa chọn có thể gồm:

• Phẫu thuật: Loại bỏ khối u hoặc phần mô bị ảnh hưởng, đồng thời cân nhắc khả năng bảo tồn chức năng nói, nuốt và thở.
• Xạ trị: Sử dụng bức xạ năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư.
• Hóa trị: Sử dụng thuốc chống ung thư, có thể kết hợp với xạ trị hoặc các phương pháp khác theo chỉ định.
• Liệu pháp miễn dịch hoặc điều trị nhắm trúng đích: Được lựa chọn trong một số trường hợp phù hợp, không áp dụng cho mọi người bệnh.

Sau điều trị, người bệnh có thể cần phục hồi chức năng giọng nói và nuốt. Khả năng cải thiện khàn tiếng phụ thuộc vào mức độ tổn thương và phương pháp đã thực hiện.

Chăm sóc hỗ trợ và giảm nhẹ

Chăm sóc hỗ trợ giúp kiểm soát đau, buồn nôn, khó nuốt và những triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt. Người bệnh có thể được tư vấn dinh dưỡng, phục hồi chức năng và hỗ trợ tâm lý để giảm lo âu, cải thiện chất lượng cuộc sống. Chăm sóc giảm nhẹ có thể được phối hợp trong quá trình điều trị ung thư theo nhu cầu, không chỉ dành cho giai đoạn cuối.

Cách phòng tránh khàn tiếng hiệu quả

Chăm sóc giọng nói và duy trì thói quen sinh hoạt phù hợp giúp giảm nguy cơ khàn tiếng do quá tải hoặc kích ứng dây thanh. Bạn có thể áp dụng những biện pháp dưới đây:

Uống đủ nước

Uống nước đều trong ngày giúp duy trì độ ẩm niêm mạc và hỗ trợ dây thanh hoạt động thuận lợi. Khi họng bị khô, bạn có thể cảm thấy khó chịu và hắng giọng thường xuyên, khiến thanh quản dễ bị kích ứng hơn.

Sử dụng giọng nói hợp lý

Hạn chế la hét, nói lớn hoặc nói kéo dài mà không nghỉ. Nếu giọng trở nên khàn hoặc nhanh mỏi, hãy giảm nói và dành thời gian nghỉ giọng. Tránh cố thì thầm vì cách phát giọng này cũng có thể làm tăng căng thẳng ở thanh quản.

Hạn chế hắng giọng

Hắng giọng mạnh và lặp lại nhiều lần có thể làm tăng kích ứng dây thanh. Khi cảm thấy vướng họng, nên thử nhấp một ngụm nước hoặc nuốt nhẹ thay vì liên tục hắng giọng.

Tránh thuốc lá và khói thuốc

Không hút thuốc và tránh hút thuốc thụ động giúp hạn chế tác động có hại lên thanh quản. Tiếp xúc với khói thuốc thường xuyên có thể gây kích ứng kéo dài và ảnh hưởng đến chất lượng giọng nói.

Giảm tiếp xúc với tác nhân kích ứng

Hạn chế tiếp xúc với bụi, khói hóa chất và không khí quá khô. Giữ không gian sống thông thoáng; nếu sử dụng máy tạo độ ẩm, cần vệ sinh đúng hướng dẫn để tránh tích tụ nấm mốc và vi sinh vật.

Phòng ngừa nhiễm trùng đường hô hấp

Rửa tay thường xuyên, tránh tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh đường hô hấp và thực hiện các biện pháp phòng bệnh phù hợp. Những thói quen này góp phần giảm nguy cơ nhiễm trùng có thể gây viêm thanh quản và khàn tiếng.

Kiểm soát trào ngược nếu có

Nếu có trào ngược dạ dày - thực quản, nên tránh ăn quá no, hạn chế ăn sát giờ ngủ và không nằm ngay sau bữa ăn. Duy trì cân nặng phù hợp và thăm khám khi triệu chứng kéo dài giúp kiểm soát tình trạng này, qua đó hạn chế kích ứng thanh quản liên quan đến trào ngược.

Khàn tiếng nhưng không đau họng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, từ quá tải giọng nói đến bệnh lý dây thanh hoặc các vấn đề sức khỏe khác. Nghỉ giọng hợp lý, uống đủ nước và tránh yếu tố kích ứng có thể hỗ trợ cải thiện triệu chứng. Nếu khàn tiếng kéo dài trên 4 tuần hoặc kèm khó thở, khó nuốt, ho ra máu hay có khối ở cổ, bạn nên thăm khám để được đánh giá và điều trị phù hợp.