Nguyên nhân COVID-19 và cúm mùa gia tăng trong mùa cao điểm du lịch hè

Giữa mùa cao điểm du lịch hè, số ca mắc COVID-19, cúm mùa và một số bệnh đường hô hấp có xu hướng gia tăng. Diễn biến này chủ yếu liên quan đến nhu cầu đi lại, giao lưu và tập trung đông người tăng mạnh, cùng với việc nhiều người thường xuyên sinh hoạt trong không gian kín có sử dụng điều hòa.

Tại Hà Nội, số ca COVID-19 tăng liên tục trong những tuần cuối tháng 7/2026. Dù số ca mắc tăng, cơ quan y tế chưa ghi nhận dấu hiệu bất thường về dịch tễ. Người dân không nên hoang mang nhưng vẫn cần chủ động phòng bệnh, nhất là khi đến sân bay, nhà ga, khu du lịch, địa điểm vui chơi hoặc các không gian tập trung đông người.

Nguyên nhân COVID-19 và cúm mùa gia tăng trong mùa du lịch hè

Sự gia tăng số ca mắc không xuất phát từ một yếu tố riêng lẻ mà là kết quả của nhiều điều kiện thuận lợi cho virus đường hô hấp lây truyền trong cộng đồng.

Nhu cầu đi lại và du lịch tăng mạnh

Mùa hè là thời điểm các gia đình, học sinh và người lao động tham gia nhiều hoạt động du lịch, nghỉ dưỡng, ngoại khóa và giải trí. Lượng hành khách tại sân bay, nhà ga, bến xe và các phương tiện giao thông công cộng vì thế cũng tăng đáng kể.

COVID-19 và cúm mùa đều có thể lây từ người sang người qua các hạt và giọt dịch tiết đường hô hấp. Người nhiễm virus có thể phát tán mầm bệnh khi thở, nói chuyện, ho, hắt hơi hoặc ca hát. Trong quá trình di chuyển, việc tiếp xúc gần với nhiều người làm tăng khả năng phơi nhiễm, đặc biệt khi hành trình kéo dài hoặc hành khách có triệu chứng nhưng vẫn tiếp tục đi lại.

CDC Hoa Kỳ cũng lưu ý rằng các bệnh truyền nhiễm có thể lây lan trong quá trình di chuyển bằng đường hàng không. Tuy nhiên, nguy cơ phơi nhiễm không chỉ xuất hiện trên máy bay mà còn có thể xảy ra tại sân bay, khu vực chờ, phương tiện trung chuyển, nơi lưu trú và các địa điểm tham quan.

Tập trung đông người tại các địa điểm công cộng

Các lễ hội, sự kiện giải trí, khu vui chơi, nhà hàng, trung tâm thương mại và điểm du lịch thường có mật độ người cao trong mùa hè. Khoảng cách tiếp xúc gần và sự thay đổi liên tục của dòng người tạo điều kiện để virus lan truyền từ cộng đồng này sang cộng đồng khác.

Nguy cơ càng tăng khi người mắc bệnh không có triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ xuất hiện biểu hiện nhẹ như ho, đau họng, sổ mũi và mệt mỏi. Trong trường hợp này, người bệnh có thể vẫn tham gia các hoạt động xã hội và vô tình truyền virus cho những người xung quanh.

Các địa điểm đông người như trường học, cơ sở y tế, phương tiện giao thông công cộng và điểm du lịch được xác định là những môi trường có nguy cơ lây truyền COVID-19 và cúm mùa cao hơn, nhất là khi không duy trì các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Sinh hoạt trong không gian kín và sử dụng điều hòa thường xuyên

Thời tiết nắng nóng khiến nhiều người có xu hướng ở trong phòng kín, khách sạn, nhà hàng, trung tâm thương mại hoặc phương tiện có điều hòa. Khi cửa ra vào và cửa sổ thường xuyên đóng kín, không khí bên ngoài khó lưu thông vào trong phòng.

Virus đường hô hấp có thể phát tán qua các hạt nhỏ trong không khí. Tại những không gian kín, đông người và thông gió kém, các hạt mang virus có khả năng tích tụ, làm tăng nguy cơ người khác hít phải. CDC Hoa Kỳ cho biết virus đường hô hấp lây lan trong không khí dễ dàng hơn ở môi trường trong nhà, nơi nồng độ hạt virus thường cao hơn so với ngoài trời.

Điều hòa không phải là nguyên nhân trực tiếp tạo ra virus. Yếu tố đáng lưu ý là phòng kín, luồng không khí không được làm mới và hệ thống thông gió hoặc lọc khí hoạt động không hiệu quả. Cải thiện lưu thông không khí có thể giúp giảm nồng độ hạt mang virus và hạn chế mức độ phơi nhiễm của những người có mặt trong phòng.

COVID-19 tiếp tục lưu hành trong cộng đồng

COVID-19 hiện là một bệnh truyền nhiễm lưu hành, do đó số ca mắc có thể tăng hoặc giảm theo từng thời điểm mà không nhất thiết đồng nghĩa với một đợt bùng phát lớn như giai đoạn đầu đại dịch.

Khi miễn dịch trong cộng đồng suy giảm theo thời gian, xuất hiện các dòng virus đang lưu hành và điều kiện tiếp xúc trở nên thuận lợi, số ca mắc có thể tăng trở lại. Diễn biến này cần được theo dõi thông qua số người mắc, số trường hợp nhập viện, bệnh nặng, tử vong và dữ liệu giám sát biến thể, thay vì chỉ dựa vào số ca bệnh trong một thời gian ngắn.

Theo dữ liệu WHO, NB.1.8.1 là một trong những dòng SARS-CoV-2 được giám sát và chiếm khoảng 27% số trình tự được gửi lên hệ thống toàn cầu trong tuần kết thúc ngày 5/7/2026. Tỷ lệ này cao hơn mức 24% trong tuần kết thúc ngày 7/6/2026.

Cúm mùa lưu hành quanh năm và có thể tăng vào giai đoạn Hè - Thu

Khác với các quốc gia ôn đới, nơi cúm thường tập trung rõ rệt vào mùa đông, virus cúm tại Việt Nam có thể lưu hành quanh năm. Số ca bệnh có thể tăng vào một số thời điểm, trong đó có giai đoạn giao mùa Hè - Thu.

Sự thay đổi nhiệt độ giữa môi trường ngoài trời nóng ẩm và phòng điều hòa, kết hợp với việc tập trung đông người, có thể tạo điều kiện để virus cúm lây truyền. Cúm và COVID-19 có nhiều đặc điểm tương đồng về triệu chứng cũng như đường lây, vì vậy không thể phân biệt chính xác chỉ dựa trên biểu hiện lâm sàng.

Bên cạnh COVID-19 và cúm, các virus gây bệnh đường hô hấp khác như Adenovirus cũng có thể lưu hành cùng thời điểm. Điều này lý giải vì sao số người đến khám vì sốt, ho, đau họng hoặc viêm đường hô hấp có thể tăng trong mùa du lịch hè.

Số ca COVID-19 gia tăng có đáng lo ngại không?

Việc số ca COVID-19 tăng liên tiếp có thể gây lo lắng, nhưng chưa đủ để kết luận dịch đang diễn biến bất thường hoặc virus đã trở nên nguy hiểm hơn. Tại Hà Nội, số ca mắc trong tháng 7/2026 tăng rõ rệt qua từng tuần nhưng chưa ghi nhận tử vong. Tổng số ca trong 7 tháng đầu năm vẫn thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước.

Dữ liệu giám sát biến thể cũng cần được diễn giải thận trọng. Một biến thể tăng tỷ lệ lưu hành không đồng nghĩa với việc biến thể đó chắc chắn gây bệnh nặng hơn. Việc đánh giá mức độ nguy hiểm còn phải dựa trên dữ liệu về khả năng lây truyền, tỷ lệ nhập viện, mức độ nặng, tử vong, khả năng né tránh miễn dịch và hiệu quả của vắc xin.

Do đó, nội dung “chưa ghi nhận biến chủng mới gây bệnh nặng hơn” không phải là nguyên nhân khiến số ca mắc tăng. Đây là thông tin giúp đánh giá mức độ nghiêm trọng của tình hình và loại trừ khả năng sự gia tăng hiện tại xuất phát từ một biến thể có độc lực cao hơn.

Người dân nên theo dõi thông tin từ Bộ Y tế và cơ quan y tế địa phương, không chủ quan nhưng cũng không nên hoang mang trước những biến động ngắn hạn của số ca mắc.

Những nhóm có nguy cơ diễn biến nặng

Phần lớn người mắc COVID-19 hoặc cúm có thể xuất hiện triệu chứng nhẹ và hồi phục sau một thời gian chăm sóc, điều trị phù hợp. Tuy nhiên, nguy cơ biến chứng, nhập viện hoặc diễn biến nặng vẫn cao hơn ở một số nhóm.

Các đối tượng cần đặc biệt lưu ý gồm:

• Người cao tuổi;
• Trẻ nhỏ;
• Phụ nữ mang thai;
• Người mắc bệnh tim mạch hoặc bệnh phổi mạn tính;
• Người mắc đái tháo đường hoặc bệnh thận mạn;
• Người béo phì hoặc có nhiều bệnh nền;
• Người suy giảm miễn dịch;
• Người đang điều trị ung thư hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.

Những người thuộc nhóm nguy cơ nên hạn chế đến các địa điểm quá đông trong thời gian bệnh hô hấp gia tăng, chủ động đeo khẩu trang tại không gian kín và liên hệ cơ sở y tế khi xuất hiện triệu chứng bất thường.

Các dấu hiệu cần được đánh giá y tế sớm có thể bao gồm khó thở, đau hoặc tức ngực, lơ mơ, tím tái, sốt cao kéo dài, mất nước hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng. Việc tự chẩn đoán COVID-19 hay cúm chỉ dựa trên triệu chứng có thể không chính xác.

Cách phòng ngừa COVID-19 và cúm mùa trong mùa du lịch hè

Các biện pháp phòng bệnh nên được thực hiện đồng thời thay vì chỉ dựa vào một giải pháp riêng lẻ.

• Tiêm vắc xin theo khuyến cáo: Tiêm vắc xin COVID-19 và vắc xin cúm theo hướng dẫn của cơ quan y tế giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nặng, nhập viện và biến chứng, đặc biệt đối với người cao tuổi và người có bệnh nền. Lịch tiêm phù hợp có thể khác nhau tùy tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và khuyến cáo tại từng thời điểm. Người thuộc nhóm nguy cơ nên trao đổi với nhân viên y tế để được tư vấn cụ thể.
• Đeo khẩu trang tại nơi đông người: Khẩu trang có thể giúp giảm phát tán virus từ người đang nhiễm bệnh và hạn chế người đeo hít phải các hạt mang virus. CDC Hoa Kỳ khuyến nghị lựa chọn loại khẩu trang có khả năng bảo vệ tốt, ôm vừa khuôn mặt và che kín mũi, miệng. Việc đeo khẩu trang đặc biệt hữu ích tại sân bay, nhà ga, phương tiện công cộng, cơ sở y tế, địa điểm đông người hoặc khi tiếp xúc với người có triệu chứng hô hấp.
• Cải thiện thông gió trong không gian kín: Mở cửa sổ, cửa ra vào khi điều kiện cho phép, sử dụng quạt hút, tăng lượng không khí ngoài trời hoặc dùng thiết bị lọc không khí phù hợp có thể giúp giảm nồng độ hạt virus trong phòng. Tại khách sạn, nhà hàng hoặc phương tiện du lịch, nên ưu tiên những nơi thông thoáng, tránh ở quá lâu trong không gian kín và đông người. Các biện pháp cải thiện chất lượng không khí trong nhà có thể làm giảm nguy cơ phơi nhiễm với virus đường hô hấp.
• Giữ vệ sinh tay và che miệng khi ho, hắt hơi: Người dân nên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi ho, hắt hơi, sử dụng phương tiện công cộng hoặc chạm vào các bề mặt có nhiều người tiếp xúc. Khi ho hoặc hắt hơi, cần che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc mặt trong khuỷu tay. Khăn giấy đã sử dụng nên được bỏ vào thùng rác, sau đó vệ sinh tay.
• Hạn chế tiếp xúc khi có triệu chứng: Người bị sốt, ho, đau họng, sổ mũi hoặc mệt mỏi nên hạn chế tham gia các hoạt động tập trung đông người. Nếu buộc phải ra ngoài, nên đeo khẩu trang, giữ khoảng cách và tránh tiếp xúc với người thuộc nhóm nguy cơ cao. Nghỉ ngơi khi đang mắc bệnh không chỉ giúp cơ thể hồi phục mà còn hạn chế lây nhiễm cho hành khách, đồng nghiệp, người thân và cộng đồng.

Nguyên nhân COVID-19 và cúm mùa gia tăng trong mùa cao điểm du lịch hè chủ yếu xuất phát từ việc nhu cầu đi lại, du lịch và tham gia các hoạt động đông người tăng cao, làm gia tăng nguy cơ tiếp xúc và lây truyền virus đường hô hấp. Bên cạnh đó, việc sinh hoạt trong không gian kín, sử dụng điều hòa thường xuyên và đặc điểm lưu hành theo mùa của các bệnh hô hấp cũng góp phần khiến số ca mắc có xu hướng tăng trong giai đoạn này.

Mặc dù số ca bệnh gia tăng, đây chưa phải là dấu hiệu cho thấy xuất hiện biến chủng mới nguy hiểm hơn hay nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng. Tuy nhiên, người dân vẫn cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa, cập nhật thông tin từ cơ quan y tế và tăng cường bảo vệ các nhóm có nguy cơ cao như người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch.