Người mệt mỏi có nên truyền nước không và khi nào thật sự cần thiết?

Trong thực tế, không ít người sau một lần nằm truyền nước biển cảm thấy nhẹ người, tỉnh táo hơn rồi dần hình thành suy nghĩ cứ mệt là truyền. Thêm vào đó là các quảng cáo về truyền vitamin, truyền giải độc, truyền phục hồi sức khỏe khiến nhiều người mặc định truyền nước là cách nạp năng lượng nhanh cho cơ thể.

Người mệt mỏi có nên truyền nước không?

Có thể nói người mệt mỏi không phải lúc nào cũng cần truyền nước. Phần lớn trường hợp mệt nhẹ vẫn có thể cải thiện bằng nghỉ ngơi, ăn uống đầy đủ và bù nước qua đường miệng. Việc có truyền hay không nên được quyết định sau khi được thăm khám, không chỉ dựa trên cảm giác khó chịu hay lời rủ rê.

Để dễ hình dung, có thể chia thành hai nhóm tình huống:

• Mệt mỏi thoáng qua do thiếu ngủ, làm việc căng thẳng, ăn uống thất thường nhưng vẫn ăn uống được, không sốt cao, không nôn ói nhiều, không chóng mặt nhiều khi đứng dậy. Trong trường hợp này, uống đủ nước, điều chỉnh lối sống và nghỉ ngơi thường đã đủ giúp cơ thể hồi phục.
• Mệt mỏi đi kèm dấu hiệu bất thường như khát dữ dội, tiểu ít, môi khô, da khô, chóng mặt, choáng váng, khó thở, sốt cao, nôn ói liên tục, tiêu chảy nhiều hoặc không ăn uống được. Khi đó, người bệnh cần được khám sớm, bác sĩ sẽ cân nhắc có cần truyền dịch hay không dựa trên tình trạng mất nước, huyết áp và các kết quả xét nghiệm.

Nếu bạn đang thấy mình mệt mỏi nhưng chưa rõ thuộc nhóm nào, lựa chọn an toàn là đi khám tại cơ sở y tế uy tín thay vì tự đặt dịch vụ truyền nước biển tại nhà.

Vì sao nhiều người cứ mệt là muốn truyền nước biển?

Sau khi hiểu sơ bộ người mệt mỏi có nên truyền nước không, nhiều người vẫn thắc mắc vì sao xung quanh mình ai cũng rủ nhau đi truyền nước mỗi khi cảm thấy đuối sức. Những lý do dưới đây khá thường gặp trong đời sống.

Trước hết là tâm lý muốn hồi phục thật nhanh. Sau những giai đoạn làm việc căng thẳng, thức khuya, nhiều người mong một giải pháp giúp cơ thể tỉnh táo ngay lập tức. Cảm giác mát lạnh khi dịch truyền chảy vào, cộng với việc được nằm nghỉ yên tĩnh một khoảng thời gian, dễ khiến người bệnh gắn cảm giác dễ chịu đó với việc truyền nước, dù đôi khi việc phục hồi đơn giản là nhờ nghỉ ngơi đúng nghĩa.

Bên cạnh đó, các quảng cáo về truyền vitamin, truyền phục hồi thể lực thường mô tả rất hấp dẫn. Hình ảnh trước và sau khi truyền càng làm nhiều người tin rằng truyền nước là cách nạp sức nhanh, từ đó trả lời câu hỏi của mình theo hướng cứ mệt là truyền. Trong khi đó, các tài liệu y khoa hiện nay chủ yếu khuyến khích bù nước đường uống cho tình trạng mất nước nhẹ và vừa, và chỉ dùng dịch truyền tĩnh mạch khi có chỉ định.

Cuối cùng, không ít người nhầm lẫn giữa truyền dịch trong bệnh viện cho người đang bệnh nặng và dịch vụ truyền theo yêu cầu. Trong cấp cứu, truyền dịch là biện pháp quan trọng để bù nước, ổn định huyết áp, hỗ trợ hồi sức. Đưa bối cảnh đó vào những lần mệt mỏi thông thường trong cuộc sống lại là một cách suy diễn chưa thật sự phù hợp.

Khi nào cơ thể thật sự cần truyền nước và truyền dịch tĩnh mạch?

Sau khi đã nắm được phần nào bản chất của việc truyền dịch, nhiều người sẽ muốn biết cụ thể hơn đâu là những tình huống thường được cân nhắc truyền nước. Những thông tin dưới đây mang tính tham khảo, không thay thế cho đánh giá của bác sĩ.

Trong các hướng dẫn điều trị, truyền dịch tĩnh mạch thường được ưu tiên ở các nhóm tình huống sau:

• Mất nước nặng do tiêu chảy cấp, nôn ói kéo dài, sốt cao lâu ngày, bỏ uống nước, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.
• Người bệnh đang trong giai đoạn cấp của một bệnh lý như viêm phổi nặng, nhiễm khuẩn nặng, sau phẫu thuật lớn, chấn thương và không thể ăn uống qua đường miệng.
• Có dấu hiệu tụt huyết áp, choáng, mạch nhanh, lạnh đầu chi, cần được hồi sức sớm.
• Người bệnh suy kiệt, sụt cân nhiều, không dung nạp đủ dinh dưỡng bằng đường ăn uống trong thời gian dài và được bác sĩ đánh giá phù hợp với các phương án nuôi dưỡng qua tĩnh mạch.

Ngược lại, người mệt mỏi nhưng vẫn ăn uống được, không có các dấu hiệu cảnh báo kể trên thường được khuyến khích bù nước bằng đường uống với nước lọc, nước canh, dung dịch bù nước phù hợp. Nhiều tài liệu chuyên môn xem đây là lựa chọn hiệu quả và ít rủi ro hơn so với truyền dịch tĩnh mạch trong trường hợp mất nước nhẹ và vừa.

Nếu bạn vừa trải qua đợt bệnh đường tiêu hóa, cúm hoặc sốt virus và đang phân vân không biết có cần truyền dịch hay không, nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ. Quyết định có truyền nước hay không cần dựa trên đánh giá mức độ mất nước, tình trạng toàn thân và bệnh nền chứ không chỉ dựa vào cảm giác yếu mệt.

Nguy cơ có thể gặp khi lạm dụng truyền nước vì mệt mỏi

Một số người nghĩ rằng nếu chưa rõ nên hay không nên thì cứ truyền thử, nếu hợp thì lần sau tiếp tục. Cách nghĩ này tiềm ẩn khá nhiều rủi ro vì dịch truyền vào thẳng mạch máu, tác động trực tiếp lên tim mạch và các cơ quan khác, không phải là loại chăm sóc an toàn tuyệt đối.

Các tài liệu y khoa ghi nhận một số tai biến có thể xảy ra khi truyền dịch, nhất là khi thực hiện ở nơi không bảo đảm vô khuẩn hoặc dùng không đúng liều lượng:

• Phản ứng dị ứng với thành phần dịch truyền, trong trường hợp nặng có thể dẫn tới tụt huyết áp và cần xử trí khẩn cấp.
• Quá tải tuần hoàn, gây khó thở, phù phổi, đặc biệt ở người có bệnh tim hoặc tăng huyết áp.
• Rối loạn điện giải nếu loại dịch truyền không phù hợp với tình trạng người bệnh, có thể ảnh hưởng đến nhịp tim và chức năng nhiều cơ quan.
• Nhiễm trùng tại vị trí truyền, trong trường hợp nặng có thể lan vào máu.

Ngoài các rủi ro này, việc quá phụ thuộc vào truyền nước mỗi khi mệt có thể khiến người bệnh ít chú ý hơn đến việc thay đổi lối sống, ăn uống, giấc ngủ. Mệt mỏi kéo dài do thiếu máu, rối loạn tuyến giáp, bệnh tim mạch hoặc rối loạn tâm lý có nguy cơ bị bỏ sót nếu chỉ xoay quanh việc truyền dịch mà không tìm nguyên nhân.

Mệt mỏi nên làm gì thay vì tự ý truyền nước biển?

Như vậy, thay vì chỉ xoay quanh câu hỏi người mệt mỏi có nên truyền nước không, điều quan trọng là hiểu mình có thể làm gì để cơ thể phục hồi an toàn và bền vững. Với các trường hợp mệt mỏi nhẹ đến vừa, không có dấu hiệu nguy hiểm, bạn có thể áp dụng một số cách sau.

Trước hết là bù nước hợp lý. Bạn có thể uống nước từng ngụm nhỏ trong ngày, ưu tiên nước lọc, nước canh, nước hoa quả ít đường. Việc uống từ từ giúp cơ thể hấp thu tốt hơn so với uống dồn dập trong một lần.

Tiếp theo là chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt. Bạn có thể:

• Ăn đủ bữa, tăng cường thực phẩm giàu đạm, rau xanh, trái cây để cung cấp vitamin và khoáng chất.
• Sắp xếp lại thời gian làm việc và nghỉ ngơi, hạn chế thức khuya, ưu tiên giấc ngủ chất lượng.
• Tập các động tác giãn cơ nhẹ nhàng, đi bộ chậm, kết hợp hít thở sâu để cải thiện tuần hoàn và giảm căng thẳng.

Trong trường hợp mệt mỏi kéo dài hơn hai tuần, kèm theo sụt cân, mất ngủ, chán ăn, đau đầu hoặc cảm giác nặng ngực, bạn nên đi khám để tầm soát các bệnh lý tiềm ẩn. Lúc này, thay vì chỉ hỏi nên truyền nước hay không, việc tìm ra nguyên nhân thật sự của tình trạng mệt mỏi mới là điều quan trọng.

Tóm lại, người mệt mỏi có nên truyền nước không là một câu hỏi quan trọng nhưng không thể trả lời giống nhau cho tất cả mọi người. Truyền dịch là biện pháp điều trị hữu ích trong một số tình huống cụ thể, nhất là khi có mất nước nặng hoặc người bệnh không thể uống đủ nước. Tuy vậy, với các trường hợp mệt mỏi do căng thẳng, thiếu ngủ, làm việc quá sức, điều chỉnh lối sống, bù nước qua đường uống và khám sức khỏe khi cần thường là lựa chọn phù hợp hơn.