Nang giáp móng là gì? Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết

Trong quá trình phát triển của thai nhi, tuyến giáp di chuyển từ đáy lưỡi xuống vùng cổ trước khí quản thông qua một cấu trúc tạm thời gọi là ống giáp lưỡi. Thông thường, ống này sẽ thoái triển trước khi trẻ chào đời. Tuy nhiên, nếu một phần của ống không biến mất hoàn toàn, dịch có thể tích tụ và hình thành nang giáp móng. Bệnh thường được phát hiện ở trẻ em hoặc thanh thiếu niên, nhưng cũng có thể gặp ở người trưởng thành. Việc hiểu rõ cơ chế hình thành, triệu chứng và cách điều trị sẽ giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe và tránh các biến chứng không mong muốn. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết, dễ hiểu để bạn và gia đình nắm rõ hơn về nang giáp móng.

Nang giáp móng là gì? 

Nang giáp móng (thyroglossal duct cyst) là một túi chứa dịch hình thành dọc theo đường đi của ống giáp lưỡi - cấu trúc xuất hiện trong giai đoạn phát triển phôi thai của tuyến giáp. Khi ống này không thoái hóa hoàn toàn, phần còn lại có thể tích tụ dịch và tạo thành nang giáp móng.

Nang giáp móng là một trong những tổn thương bẩm sinh thường gặp ở vùng cổ, chiếm khoảng 2 - 4% các khối u vùng cổ. Nang giáp móng thường là lành tính, không phải ung thư và không ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng tuyến giáp.

Vị trí thường gặp của nang giáp móng

Nang giáp móng có thể xuất hiện dọc theo đường di chuyển của tuyến giáp, bao gồm những vị trí sau:

• Dưới xương móng (vị trí thường gặp nhất);
• Trên xương móng;
• Cạnh xương móng;
• Trong lưỡi hoặc đáy lưỡi (hiếm gặp);
• Gần xương ức hoặc thanh quản.

Đặc điểm lâm sàng điển hình

Dưới đây là một số đặc điểm giúp nhận biết nang giáp móng:

• Khối tròn hoặc bầu dục ở đường giữa cổ;
• Kích thước thường 1 - 4 cm (có thể lớn hơn nếu nhiễm trùng);
• Di động khi nuốt hoặc lè lưỡi - dấu hiệu đặc trưng nhất;
• Thường không đau nếu chưa bị nhiễm trùng.

Nguyên nhân và cơ chế hình thành nang giáp móng

Nguyên nhân chính của nang giáp móng liên quan đến bất thường trong quá trình phát triển phôi thai của tuyến giáp.

Sự tồn tại của ống giáp lưỡi

Sự tồn tại của ống giáp - lưỡi là nguyên nhân chính dẫn đến hình thành nang giáp móng. Trong giai đoạn phát triển thai nhi, tuyến giáp di chuyển từ đáy lưỡi xuống vị trí trước khí quản thông qua một cấu trúc tạm thời gọi là ống giáp - lưỡi. Bình thường, ống này sẽ thoái triển hoàn toàn trước khi trẻ được sinh ra. Tuy nhiên, nếu quá trình này không diễn ra trọn vẹn, phần ống còn sót lại có thể tích tụ dịch và dần hình thành nang giáp móng.

Thông thường, ống này sẽ thoái hóa vào khoảng tuần thứ 10 của thai kỳ. Nếu quá trình này không hoàn tất, phần còn lại của ống có thể hình thành nang giáp móng.

Yếu tố bẩm sinh

Nang giáp móng được xem là dị tật bẩm sinh, tuy nhiên:

• Không có bằng chứng rõ ràng về yếu tố di truyền mạnh;
• Không liên quan đến lối sống của mẹ khi mang thai;
• Nang giáp móng có thể không biểu hiện ngay sau sinh mà chỉ phát hiện khi lớn lên.

Dấu hiệu nhận biết nang giáp móng

Triệu chứng của nang giáp móng thường khá đặc trưng, giúp bác sĩ định hướng chẩn đoán ngay từ khám lâm sàng.

Xuất hiện khối u ở giữa cổ

Dấu hiệu phổ biến nhất là:

• Khối tròn nhỏ ở đường giữa cổ;
• Khối mềm hoặc hơi căng;
• Không đau khi chạm vào (nếu chưa nhiễm trùng).

Khối di động khi nuốt hoặc lè lưỡi

Đây là dấu hiệu đặc trưng nhất của nang giáp móng. Khi bệnh nhân nuốt hoặc lè lưỡi, khối u sẽ di chuyển lên xuống theo chuyển động này do liên kết với cấu trúc của ống giáp lưỡi.

Triệu chứng khi nang bị nhiễm trùng

Trong một số trường hợp, nang giáp móng có thể bị bội nhiễm và gây:

• Sưng đau vùng cổ;
• Da đỏ hoặc nóng;
• Chảy dịch mủ;
• Sốt.

Nếu nang phát triển lớn, người bệnh có thể gặp khó nuốt, khàn tiếng hoặc khó thở (hiếm gặp).

Biến chứng có thể gặp khi bị nang giáp móng

Phần lớn nang giáp móng là lành tính, nhưng vẫn có thể gây biến chứng nếu không được điều trị đúng cách.

• Nhiễm trùng nang: Đây là biến chứng phổ biến nhất. Nang giáp móng có thể sưng to, hình thành áp xe, tạo lỗ rò ra da.
• Tái phát sau điều trị: Nếu phẫu thuật không loại bỏ hoàn toàn đường ống giáp lưỡi, nang giáp móng có thể tái phát sau một thời gian.
• Nguy cơ ung thư (hiếm gặp): Ung thư phát sinh từ nang giáp móng chiếm khoảng 1% trường hợp. Tình trạng này thường gặp ở người trưởng thành nhiều hơn trẻ em.

Phương pháp chẩn đoán và điều trị nang giáp móng

Việc chẩn đoán và điều trị nang giáp móng cần được thực hiện tại cơ sở y tế chuyên khoa để tránh biến chứng.

Phương pháp chẩn đoán

Bác sĩ có thể sử dụng:

• Khám lâm sàng vùng cổ;
• Siêu âm tuyến giáp và vùng cổ (phương pháp ban đầu phổ biến);
• Chụp CT hoặc MRI nếu cần đánh giá chi tiết.

Siêu âm thường là phương pháp chẩn đoán ban đầu vì không xâm lấn và chi phí thấp.

Phương pháp điều trị

Phương pháp điều trị tiêu chuẩn hiện nay là phẫu thuật Sistrunk, bao gồm:

• Cắt bỏ nang;
• Loại bỏ toàn bộ đường ống giáp lưỡi còn sót;
• Cắt một phần xương móng (để giảm nguy cơ tái phát).

Phẫu thuật này giúp giảm nguy cơ tái phát đáng kể. Nếu nang giáp móng đang nhiễm trùng cấp, bác sĩ sẽ điều trị nhiễm trùng trước bằng kháng sinh, sau đó mới tiến hành phẫu thuật khi tình trạng ổn định.

Chăm sóc sau phẫu thuật

Sau phẫu thuật, người bệnh cần:

• Giữ vết mổ sạch và khô;
• Uống thuốc theo chỉ định;
• Tái khám đúng lịch hẹn.

Hầu hết bệnh nhân có thể trở lại sinh hoạt bình thường sau vài tuần.

Nang giáp móng là một dị tật bẩm sinh vùng cổ khá phổ biến, hình thành do phần còn sót lại của ống giáp lưỡi trong quá trình phát triển phôi thai. Bệnh thường biểu hiện bằng khối u giữa cổ di động khi nuốt hoặc lè lưỡi và đa số là lành tính. Tuy nhiên, nang giáp móng có thể gây nhiễm trùng, áp xe hoặc hiếm gặp là ung thư nếu không được điều trị đúng cách. Việc phát hiện sớm và điều trị bằng phẫu thuật Sistrunk giúp loại bỏ nang giáp móng và giảm nguy cơ tái phát. Khi xuất hiện khối u bất thường ở vùng cổ, đặc biệt ở trẻ em, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán kịp thời.