Kháng huyết thanh viêm gan B là gì? Khi nào cần sử dụng?

Virus viêm gan B có thể lây truyền qua máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Trong một số tình huống nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng chế phẩm chứa kháng thể để tăng khả năng bảo vệ ngay sau phơi nhiễm, kết hợp với các biện pháp dự phòng phù hợp.

Kháng huyết thanh viêm gan B là gì?

Kháng huyết thanh viêm gan B (Hepatitis B Immune Globulin - HBIG) là chế phẩm sinh học chứa các kháng thể đặc hiệu chống virus viêm gan B (anti-HBs), HBIG là chế phẩm globulin miễn dịch giàu kháng thể anti-HBs. HBIG được sử dụng để tạo miễn dịch thụ động, cung cấp kháng thể thụ động sớm sau phơi nhiễm nhằm giảm nguy cơ nhiễm HBV khi có chỉ định.

Khác với vắc xin, HBIG không kích thích cơ thể tự tạo kháng thể. Thay vào đó, chế phẩm này cung cấp sẵn kháng thể anti-HBs, giúp dự phòng nhiễm HBV sau một số phơi nhiễm có nguy cơ.

Do kháng thể được đưa trực tiếp vào cơ thể, tác dụng bảo vệ của HBIG xuất hiện nhanh nhưng chỉ duy trì trong thời gian ngắn. Vì vậy, trong nhiều trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định phối hợp kháng huyết thanh với vắc xin viêm gan B để vừa bảo vệ tức thời, vừa tạo miễn dịch lâu dài.

Khi nào cần tiêm kháng huyết thanh viêm gan B?

HBIG được sử dụng trong một số tình huống dự phòng sau phơi nhiễm HBV. Chỉ định phụ thuộc loại phơi nhiễm, tình trạng HBsAg của nguồn, tiền sử tiêm vắc xin và tình trạng miễn dịch của người phơi nhiễm. Hiệu quả của HBIG cao khi được sử dụng càng sớm càng tốt sau phơi nhiễm, theo đánh giá của bác sĩ.

Một số trường hợp thường được cân nhắc sử dụng gồm:

• Trẻ sơ sinh có mẹ nhiễm viêm gan B: Trẻ thường được chỉ định tiêm HBIG kết hợp với mũi vắc xin viêm gan B đầu tiên trong thời gian sớm sau sinh nhằm giảm nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con.
• Người bị phơi nhiễm nghề nghiệp: Nhân viên y tế hoặc người chăm sóc bị kim đâm, vật sắc nhọn gây chảy máu hoặc máu, dịch cơ thể của người nhiễm viêm gan B bắn vào mắt, mũi, miệng hoặc vùng da tổn thương.
• Người có quan hệ tình dục với người nhiễm viêm gan B: Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ và cân nhắc chỉ định HBIG kết hợp với tiêm vắc xin nếu cần.
• Người tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể của người mắc viêm gan B: Ví dụ dùng chung kim tiêm hoặc xảy ra tai nạn nghề nghiệp.
• Người chưa được tiêm vắc xin hoặc chưa có miễn dịch bảo vệ: Có thể được chỉ định HBIG sau khi đánh giá nguy cơ phơi nhiễm.

Trong nhiều trường hợp, HBIG và vắc xin viêm gan B sẽ được sử dụng đồng thời nhưng tiêm ở hai vị trí khác nhau. Sự kết hợp này giúp người bệnh vừa có khả năng bảo vệ tức thời nhờ kháng thể có sẵn, vừa hình thành miễn dịch chủ động lâu dài nhờ vắc xin.

Kháng huyết thanh viêm gan B khác gì với vắc xin?

Kháng huyết thanh viêm gan B (HBIG) và vắc xin viêm gan B đều giúp phòng bệnh nhưng có cơ chế tác dụng khác nhau. HBIG cung cấp sẵn kháng thể để bảo vệ ngay sau phơi nhiễm, trong khi vắc xin kích thích cơ thể tự tạo miễn dịch, giúp bảo vệ lâu dài.

HBIG không tạo trí nhớ miễn dịch nên không thể thay thế vắc xin. Trong nhiều trường hợp có nguy cơ cao như trẻ sinh từ mẹ nhiễm viêm gan B hoặc người vừa phơi nhiễm với virus, bác sĩ có thể chỉ định tiêm HBIG cùng với vắc xin để vừa bảo vệ ngay, vừa tạo miễn dịch lâu dài. Hai chế phẩm có thể tiêm trong cùng ngày nhưng ở hai vị trí khác nhau theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Việc có cần sử dụng HBIG hay không sẽ phụ thuộc vào nguy cơ phơi nhiễm, tiền sử tiêm chủng và tình trạng miễn dịch của từng người. Vì vậy, người dân nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và tư vấn phác đồ phù hợp, không nên tự ý sử dụng.

Những lưu ý khi sử dụng kháng huyết thanh viêm gan B

Kháng huyết thanh viêm gan B là chế phẩm sinh học cần được sử dụng đúng đối tượng, đúng thời điểm và theo chỉ định y tế. Người có nguy cơ phơi nhiễm không nên tự mua hoặc trì hoãn việc đến cơ sở y tế để chờ triệu chứng xuất hiện.

Một số lưu ý quan trọng gồm:

• Đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt: Với người chưa tiêm hoặc không rõ tiền sử tiêm chủng sau phơi nhiễm nghề nghiệp, HBIG và vắc xin thường được cân nhắc càng sớm càng tốt, ưu tiên trong vòng 24 giờ.
• Không tự đánh giá nguy cơ: Bác sĩ cần xem xét loại phơi nhiễm, tình trạng của nguồn lây, tiền sử vắc xin và kết quả xét nghiệm liên quan.
• Không dùng HBIG thay cho vắc xin: Tác dụng của kháng huyết thanh chỉ mang tính tạm thời, vì vậy người chưa có miễn dịch vẫn cần hoàn thành lịch tiêm vắc xin.
• Tiêm khác vị trí với vắc xin: Khi sử dụng cùng ngày, HBIG và vắc xin phải được tiêm ở hai vị trí giải phẫu khác nhau.
• Thông báo tiền sử sức khỏe: Người được tiêm cần cho bác sĩ biết về dị ứng, bệnh nền, thuốc đang sử dụng và phản ứng từng gặp với chế phẩm máu hoặc globulin miễn dịch.
• Theo dõi sau tiêm: Đau, sưng hoặc đỏ nhẹ tại vị trí tiêm có thể xảy ra. Cần tìm kiếm hỗ trợ y tế ngay nếu xuất hiện khó thở, nổi mề đay lan rộng, phù môi hoặc mặt, chóng mặt hay ngất.

Kháng huyết thanh viêm gan B là gì? Đây là chế phẩm chứa sẵn kháng thể chống virus viêm gan B, giúp tạo miễn dịch thụ động và hỗ trợ bảo vệ nhanh sau phơi nhiễm. Tuy nhiên, tác dụng chỉ mang tính tạm thời nên HBIG không thể thay thế vắc xin.

Người bị kim đâm, tiếp xúc trực tiếp với máu nghi nhiễm HBV, quan hệ tình dục với người nhiễm bệnh hoặc trẻ sinh từ mẹ có HBsAg dương tính cần được đánh giá càng sớm càng tốt. Không nên tự mua, tự tiêm hoặc chờ xuất hiện triệu chứng mới đến cơ sở y tế.

Để chủ động phòng viêm gan B, bạn nên hoàn thành đầy đủ lịch tiêm tại Tiêm chủng Long Châu và lưu giữ hồ sơ tiêm chủng. Khi có nguy cơ phơi nhiễm, hãy đến cơ sở y tế ngay để được tư vấn về vắc xin, HBIG và các xét nghiệm cần thiết.