Thai phụ nhiễm viêm gan B, cần làm gì để bảo vệ em bé?

Trong những lần thăm khám thai định kỳ, nhiều người mẹ khi bất ngờ nhận kết quả xét nghiệm dương tính với viêm gan B thường rơi vào trạng thái lo lắng tột độ. Nỗi sợ lớn nhất không nằm ở sức khỏe của bản thân, mà là niềm tin rằng em bé trong bụng chắc chắn sẽ bị lây nhiễm và phải gánh chịu những hệ lụy sức khỏe suốt đời.

Tuy nhiên, có một sự thật quan trọng mà nhiều gia đình thường bỏ sót: việc phát hiện nhiễm bệnh trong thai kỳ không đồng nghĩa với việc đứa trẻ chắc chắn sẽ mắc bệnh. Nguy cơ lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con đáng kể có thể được kiểm soát và giảm thiểu tối đa nếu người mẹ hiểu đúng về tình trạng của mình và phối hợp can thiệp đúng lúc.

Theo bác sĩ Đinh Văn Minh, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu: "Chìa khóa nằm ở việc sàng lọc sớm và can thiệp đúng thời điểm để giảm thiểu tối đa nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con". Với y khoa hiện đại, thai phụ nhiễm viêm gan B có thể bảo vệ em bé khỏi virus này nếu thực hiện đúng lộ trình dự phòng.

Vậy cụ thể thai phụ cần theo dõi những chỉ số nào và thực hiện các bước dự phòng ra sao để đảm bảo an toàn cho con?

Nguy cơ lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con

Việc lây truyền virus viêm gan B từ mẹ sang con (lây truyền dọc) thường xảy ra trong quá trình mang thai hoặc trong thời kỳ quanh sinh. Điều đáng lo ngại là nếu trẻ sơ sinh bị nhiễm virus, nguy cơ phát triển thành nhiễm trùng mãn tính (HBsAg dương tính kéo dài hơn 6 tháng) lên đến 90%.

Tuy nhiên, mức độ rủi ro không giống nhau ở mọi thai phụ. Tỷ lệ lây truyền phụ thuộc rất lớn vào tình trạng miễn dịch và tải lượng virus của người mẹ. Cụ thể, những phụ nữ mang thai có tải lượng HBV-DNA cao (trên 200.000 IU/ml) được ghi nhận là có nguy cơ lây truyền cho con cao hơn, do đó cần được xem xét điều trị kháng virus để giảm thiểu rủi ro này.

Tầm quan trọng của việc sàng lọc và đánh giá tải lượng virus

Để xây dựng chiến lược bảo vệ bé, bác sĩ không chỉ nhìn vào kết quả HBsAg (xác định có nhiễm virus hay không) mà còn cần đánh giá chi tiết mức độ hoạt động của virus trong cơ thể mẹ. Việc đo tải lượng HBV-DNA là bước then chốt vì chỉ số này giúp xác định nguy cơ lây truyền thực tế và định hướng điều trị.

Ngoài ra, theo dõi HBV-DNA trong thai kỳ còn giúp đánh giá nguy cơ tăng men gan (ALT), từ đó hỗ trợ chăm sóc sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi. Việc xác định nồng độ HBV-DNA ≥ 200.000 IU/mL là căn cứ quan trọng để các bác sĩ quyết định xem thai phụ có cần can thiệp bằng thuốc kháng virus hay không.

Theo bác sĩ Đinh Văn Minh: "Việc sàng lọc đầy đủ và chính xác các chỉ số này là bước khởi đầu bắt buộc để đưa ra quyết định điều trị cá thể hóa, tránh việc dùng thuốc quá mức hoặc bỏ lỡ thời điểm vàng để dự phòng."

Khi nào thai phụ cần điều trị kháng virus trong thai kỳ?

Không phải mọi thai phụ nhiễm viêm gan B đều cần dùng thuốc kháng virus. Việc điều trị dự phòng thường được chỉ định khi tải lượng virus của mẹ đạt đến ngưỡng nguy cơ cao.

Tùy vào hướng dẫn lâm sàng, ngưỡng chỉ định có thể khác nhau. Một số hướng dẫn ghi nhận ngưỡng HBV-DNA ≥ 20.000 IU/mL là mức tải lượng virus cao cần điều trị, trong khi nhiều hướng dẫn khác (bao gồm cả tại Việt Nam) nhấn mạnh ngưỡng > 200.000 IU/mL là thời điểm cần xem xét dùng thuốc kháng virus để giảm tải lượng virus trước khi sinh. Mục tiêu là đưa tải lượng virus xuống dưới ngưỡng 5.3 log10 IU/ml để giảm tối đa khả năng lây truyền.

Về vấn đề an toàn, Tenofovir (TDF) là loại thuốc thường được ưu tiên lựa chọn. Các bằng chứng từ nhiều nghiên cứu và khuyến cáo của WHO cho thấy Tenofovir đường uống an toàn khi dùng trong thai kỳ, không làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh hay gây ra các biến cố an toàn nghiêm trọng cho thai nhi.

Chiến lược dự phòng lây nhiễm cho trẻ sơ sinh

Ngay cả khi mẹ đã điều trị kháng virus, trẻ sơ sinh vẫn cần được bảo vệ bằng một "lá chắn" miễn dịch ngay sau khi chào đời. Đây là sự kết hợp giữa miễn dịch chủ động (vắc xin) và miễn dịch thụ động (huyết thanh).

Lịch tiêm phòng cho trẻ sơ sinh từ mẹ nhiễm viêm gan B

Trẻ sinh ra từ mẹ có HBsAg dương tính cần được can thiệp trong những giờ đầu tiên sau sinh.

Trẻ sơ sinh cần tiêm những gì và vào thời điểm nào để phòng viêm gan B?

Việc kết hợp cả vắc xin và HBIG cho thấy hiệu quả bảo vệ cao hơn (khoảng 92%) so với việc chỉ dùng vắc xin đơn thuần (khoảng 72%). Sau liều sơ sinh, trẻ cần tiếp tục tiêm các mũi vắc xin tiếp theo theo lịch trình (thường là 2 hoặc 3 liều) để hoàn thành phác đồ phòng bệnh.

Lời khuyên chăm sóc sức khỏe cho thai phụ nhiễm viêm gan B

Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ y tế, thai phụ nên duy trì lối sống lành mạnh để giảm tải cho gan. Chế độ dinh dưỡng hợp lý, tránh tuyệt đối rượu bia và duy trì vận động thể chất phù hợp được khuyến cáo để ổn định sức khỏe.

Một điểm quan trọng cần lưu ý là virus viêm gan B có thể lây qua đường tình dục, vì vậy thai phụ cần được cung cấp thông tin chính xác về các đường lây truyền để phòng ngừa.

Mẹ bầu nhiễm viêm gan B nên chủ động thăm khám và trao đổi với bác sĩ để được tư vấn xét nghiệm, theo dõi tải lượng virus và xây dựng kế hoạch dự phòng lây truyền từ mẹ sang con. Liên hệ Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn về vắc xin viêm gan B cho trẻ sơ sinh, thời điểm tiêm và lịch tiêm phù hợp theo khuyến cáo y tế.

Trao đổi với bác sĩ sản khoa hoặc bác sĩ chuyên khoa gan mật để thực hiện xét nghiệm tải lượng HBV-DNA và xây dựng lộ trình dự phòng phù hợp cho thai kỳ.

Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.