Bị viêm gan B có hiến tạng được không? Những điều cần biết

Người bị viêm gan B có hiến tạng được không là thắc mắc của nhiều người khi muốn đăng ký hiến mô, tạng để cứu sống người bệnh. Việc hiến tạng ở người mắc viêm gan B cần được xem xét dựa trên tình trạng nhiễm virus, chức năng của cơ quan dự định hiến và các quy định y tế hiện hành. Đặc biệt, người đang nhiễm virus viêm gan B cần được đánh giá kỹ trước khi quyết định hiến tạng nhằm bảo đảm an toàn cho người nhận.

Bị viêm gan B có hiến tạng được không?

Thắc mắc về việc người mắc viêm gan B có thể hiến tặng mô và bộ phận cơ thể hay không là câu hỏi phổ biến của rất nhiều người mang nguyện vọng nhân văn này.

Căn cứ pháp lý theo Thông tư 28/2012/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành, người đang mắc bệnh viêm gan virus B hoặc C ở thể hoạt động thuộc danh mục tuyệt đối không được lấy mô và tạng để ghép. Quy định này đóng vai trò hàng rào bảo vệ bắt buộc nhằm ngăn ngừa tối đa nguy cơ lây truyền virus siêu vi B từ người hiến sang người nhận.

Bệnh nhân sau khi trải qua phẫu thuật ghép tạng bắt buộc phải sử dụng các loại thuốc ức chế miễn dịch liều cao liên tục để chống phản ứng thải ghép. Trạng thái suy giảm miễn dịch này khiến họ trở nên cực kỳ nhạy cảm và dễ tử vong nếu bùng phát nhiễm trùng cấp từ virus lây truyền qua tạng ghép.

Trường hợp nào người mắc viêm gan B có thể được xem xét hiến tạng?

Khả năng hiến tạng cần được xem xét dựa trên tình trạng nhiễm HBV, sức khỏe của người hiến và quy định áp dụng. Một số trường hợp cần phân biệt gồm:

• Người đang mắc viêm gan B hoạt động: Theo Thông tư 28/2012/TT-BYT, đây là trường hợp không được lấy mô, bộ phận cơ thể để ghép cho người bệnh. Việc đã điều trị bằng thuốc kháng virus hoặc có tải lượng virus thấp không tự động đồng nghĩa với việc đủ điều kiện hiến tạng.
• Người từng nhiễm HBV nhưng hiện chưa xác định có nhiễm hoạt động: Bác sĩ cần đánh giá tiền sử bệnh, kết quả xét nghiệm và các yếu tố liên quan. Không nên đánh đồng trường hợp này với viêm gan B đang hoạt động, nhưng cũng không thể khẳng định người đó được phép hiến tạng khi chưa có kết luận chuyên môn.
• Người có kết quả xét nghiệm liên quan đến HBV nhưng chưa rõ tình trạng nhiễm: Sự xuất hiện đơn lẻ của các dấu ấn sinh học như anti-HBs hay anti-HBc đòi hỏi phải được phân tích bởi bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm. Tuyệt đối không tự chẩn đoán hay vội vàng kết luận về khả năng hiến tạng của mình chỉ dựa vào một phiếu kết quả xét nghiệm.

Vì sao người mắc viêm gan B cần được đánh giá kỹ trước khi hiến tạng?

Quy trình sàng lọc người hiến có tiền sử liên quan đến viêm gan B đòi hỏi tính chính xác tuyệt đối nhằm đảm bảo an toàn cho người nhận. Những yếu tố quan trọng cần được xem xét kỹ bao gồm:

• Nguy cơ lây truyền virus: HBV có khả năng lây truyền qua đường máu và qua tạng ghép. Việc xác định chính xác trạng thái hoạt động của virus đóng vai trò quyết định trong việc phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng cấp cho người nhận.
• Tình trạng nhiễm HBV: Bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm huyết thanh chuyên sâu như HBsAg, anti-HBc, anti-HBs cũng như đo tải lượng HBV DNA. Những chỉ số này giúp làm rõ người hiến đang nhiễm virus cấp tính, mạn tính hay chỉ mang kháng thể do từng tiếp xúc trong quá khứ.
• Sức khỏe của người hiến: Tiền sử viêm gan, mức độ tổn thương gan, các bệnh lý đi kèm và tình trạng sức khỏe tổng thể đều cần được xem xét. Việc chỉ số men gan nằm trong ngưỡng bình thường chưa đủ để khẳng định tế bào gan hoàn toàn khỏe mạnh hay tuyệt đối an toàn trước virus.
• Loại mô hoặc bộ phận cơ thể dự kiến hiến: Mức độ rủi ro lây nhiễm và các tiêu chuẩn kiểm định y khoa sẽ có sự khác biệt nhất định giữa từng loại mô tạng dự kiến hiến. Mặc dù vậy, quy trình tiếp nhận tại Việt Nam luôn tuân thủ nghiêm ngặt hành lang pháp lý trong nước chứ không áp dụng máy móc theo các thử nghiệm quốc tế.

Các yếu tố trên cho thấy quyết định hiến tạng tuyệt đối không thể dựa vào cảm tính hay việc người hiến có biểu hiện triệu chứng lâm sàng hay không. Kết luận cuối cùng bắt buộc phải thông qua đánh giá chuyên môn toàn diện từ hội đồng y khoa và tuân thủ đúng các quy định pháp luật hiện hành.

Người bị viêm gan B muốn hiến tạng cần làm gì?

Nếu có nguyện vọng hiến tạng, người mắc hoặc từng mắc viêm gan B nên chủ động liên hệ với các cơ sở y tế chuyên khoa được Bộ Y tế cấp phép về hiến và ghép mô tạng. Dưới đây là những bước chuẩn bị quan trọng bạn cần thực hiện:

• Chuẩn bị hồ sơ sức khỏe: Mang theo kết quả xét nghiệm HBV, thông tin về thời điểm phát hiện bệnh, thuốc đã sử dụng và hồ sơ điều trị nếu có.
• Trao đổi với đơn vị chuyên trách: Hỏi rõ điều kiện đăng ký hiến, các trường hợp không đủ điều kiện và quy trình đánh giá đang được áp dụng.
• Thực hiện xét nghiệm theo chỉ định: Đội ngũ bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm cần thiết để làm rõ tình trạng nhiễm HBV và sức khỏe tổng thể. Tuyệt đối không tự suy đoán hay đọc kết quả xét nghiệm đơn lẻ để kết luận về khả năng hiến tạng của bản thân.
• Tiếp tục điều trị và theo dõi viêm gan B: Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, tái khám đúng lịch và không tự ý ngừng thuốc với mục đích thay đổi điều kiện hiến tạng.

Việc chủ động minh bạch và cung cấp đầy đủ thông tin y tế sẽ giúp hội đồng chuyên môn đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe, từ đó đưa ra lời khuyên an toàn và phù hợp nhất cho từng trường hợp cụ thể.

Bị viêm gan B có hiến tạng được không còn phụ thuộc vào tình trạng bệnh, kết quả đánh giá y khoa và quy định hiện hành về hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người. Người đang mắc bệnh hoặc từng nhiễm virus viêm gan B không nên tự kết luận mình đủ điều kiện chỉ dựa trên tiền sử bệnh hay một kết quả xét nghiệm. Nếu có nguyện vọng hiến tạng, bạn nên trao đổi với bác sĩ hoặc cơ sở điều phối hiến, ghép tạng để được hướng dẫn chính xác và phù hợp với trường hợp của mình.