Vắc xin RSV và kháng thể đơn dòng là gì?
RSV có thể gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi và khiến trẻ sơ sinh phải nhập viện. Hiện nay, vắc xin RSV cho phụ nữ mang thai và kháng thể đơn dòng cho trẻ nhỏ là hai phương pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ bệnh nặng. Vậy hai phương pháp này khác nhau như thế nào?
:format(webp)/vac_xin_rsv_va_khang_the_don_dong_khac_nhau_o_dau_1_553bc2a6bc.png)
Virus hợp bào hô hấp (RSV) là tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp, có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi. Trẻ sơ sinh, trẻ sinh non, người lớn tuổi và người mắc bệnh nền có nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng cao hơn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), RSV gây hơn 3,6 triệu ca nhập viện và khoảng 100.000 ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi mỗi năm trên toàn cầu.
:format(webp)/vac_xin_rsv_va_khang_the_don_dong_khac_nhau_o_dau_6_9512b2533d.png)
Để giảm nguy cơ bệnh nặng ở trẻ nhỏ, hai phương pháp dự phòng được WHO khuyến nghị là vắc xin RSV cho phụ nữ mang thai và kháng thể đơn dòng tác dụng kéo dài cho trẻ sơ sinh.
Vắc xin RSV hoạt động như thế nào?
Vắc xin RSV kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể đặc hiệu chống lại virus. Với vắc xin RSV dành cho phụ nữ mang thai, kháng thể được truyền từ mẹ sang thai nhi qua nhau thai, giúp trẻ có sự bảo vệ ngay từ khi chào đời.
Ngoài ra, một số vắc xin RSV được sử dụng cho người lớn tuổi hoặc người có nguy cơ mắc bệnh nặng theo chỉ định tại từng quốc gia. Cần lưu ý rằng không phải tất cả vắc xin RSV đều được sử dụng cho phụ nữ mang thai hoặc trẻ em.
Kháng thể đơn dòng RSV là gì?
Kháng thể đơn dòng RSV là chế phẩm sinh học cung cấp trực tiếp kháng thể đặc hiệu vào cơ thể, thay vì kích thích cơ thể tự tạo kháng thể như vắc xin. Phương pháp này tạo miễn dịch thụ động, giúp trẻ được bảo vệ nhanh sau khi sử dụng.
Nirsevimab (Beyfortus) và clesrovimab (Enflonsia) là hai kháng thể đơn dòng tác dụng kéo dài được sử dụng để dự phòng bệnh RSV nặng ở trẻ nhỏ tại những quốc gia đã cấp phép. Đây không phải là vắc xin và cũng không phải thuốc điều trị RSV khi trẻ đã mắc bệnh.
Vắc xin RSV và kháng thể đơn dòng khác nhau ở đâu?
Vắc xin RSV và kháng thể đơn dòng đều giúp giảm nguy cơ mắc bệnh RSV nặng nhưng khác nhau về cách tạo miễn dịch. Vắc xin kích thích cơ thể tạo kháng thể, còn kháng thể đơn dòng cung cấp trực tiếp kháng thể để bảo vệ trẻ.
Tiêu chí | Vắc xin RSV | Kháng thể đơn dòng RSV |
Cơ chế | Kích thích cơ thể tạo kháng thể. | Cung cấp trực tiếp kháng thể đặc hiệu. |
Đối tượng | Phụ nữ mang thai và một số nhóm người lớn theo chỉ định. | Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ theo khuyến cáo. |
Thời gian phát huy tác dụng | Cần thời gian tạo kháng thể; kháng thể từ mẹ truyền qua nhau thai sang thai nhi. | Bảo vệ nhanh sau khi sử dụng. |
Thời gian bảo vệ | Kháng thể truyền từ mẹ giúp bảo vệ trẻ trong những tháng đầu đời. | Nirsevimab có thể bảo vệ trẻ ít nhất 5 tháng. |
Số liều | Vắc xin RSV cho mẹ thường dùng một liều trong thai kỳ theo chỉ định. | Nirsevimab thường dùng một liều cho mùa RSV đầu tiên theo hướng dẫn. |
Mục tiêu | Giảm nguy cơ bệnh RSV nặng ở nhóm được chỉ định. | Giảm nguy cơ bệnh RSV nặng ở trẻ nhỏ. |
Lưu ý: Đối tượng, số liều và thời gian bảo vệ phụ thuộc vào từng sản phẩm và hướng dẫn y tế.
Như vậy, vắc xin RSV giúp cơ thể tạo kháng thể, còn kháng thể đơn dòng cung cấp kháng thể trực tiếp cho trẻ. Việc lựa chọn phương pháp nào cần căn cứ vào độ tuổi, tình trạng tiêm chủng của mẹ và chỉ định của bác sĩ.
Hiệu quả phòng RSV của hai phương pháp ra sao?
Theo WHO và CDC, cả vắc xin RSV cho phụ nữ mang thai và kháng thể đơn dòng đều giúp giảm nguy cơ bệnh RSV nặng ở trẻ. Tuy nhiên, hiệu quả khác nhau tùy sản phẩm, tiêu chí đánh giá và thời gian theo dõi.
Hiệu quả của vắc xin RSV
Theo WHO, vắc xin RSVpreF dành cho phụ nữ mang thai giúp giảm khoảng 82% nguy cơ mắc RSV nặng trong 3 tháng đầu đời và 70% trong 6 tháng đầu đời của trẻ. Hiệu quả bảo vệ phụ thuộc vào thời điểm tiêm và khả năng truyền kháng thể từ mẹ sang con.
Hiệu quả của kháng thể đơn dòng RSV
Theo các dữ liệu được WHO và CDC tổng hợp, nirsevimab giúp giảm khoảng 77% nguy cơ nhập viện do RSV trong 5 tháng theo dõi. Với clesrovimab, hiệu quả phòng nhiễm trùng đường hô hấp dưới liên quan RSV cần nhập viện đạt 90,9% trong 150 ngày theo dõi trong thử nghiệm lâm sàng.
:format(webp)/vac_xin_rsv_va_khang_the_don_dong_khac_nhau_o_dau_7_2053d5c9c4.png)
Các tỷ lệ trên được ghi nhận trong những nghiên cứu khác nhau, vì vậy không thể so sánh trực tiếp để kết luận phương pháp nào hiệu quả hơn. Cả hai đều không bảo vệ tuyệt đối; gia đình vẫn cần giữ vệ sinh, hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người mắc bệnh hô hấp và đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường.
Nên chọn vắc xin RSV hay kháng thể đơn dòng?
Việc lựa chọn phương pháp phòng RSV phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng thai kỳ và tiền sử dự phòng. Vắc xin giúp mẹ truyền kháng thể cho thai nhi, trong khi kháng thể đơn dòng cung cấp kháng thể trực tiếp cho trẻ.
Khi nào nên cân nhắc vắc xin RSV?
Vắc xin RSV dành cho phụ nữ mang thai giúp truyền kháng thể sang thai nhi, bảo vệ trẻ trong những tháng đầu đời. Tại Hoa Kỳ, CDC khuyến cáo tiêm Abrysvo trong tuần thai 32 đến 36 theo mùa RSV. WHO khuyến cáo tiêm trong tam cá nguyệt thứ ba, từ tuần thai 28 trở đi.
Thời điểm tiêm có thể khác nhau tùy hướng dẫn tại từng quốc gia. Phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến bác sĩ để xác định thời điểm phù hợp. Ngoài ra, một số người lớn tuổi hoặc người có nguy cơ mắc RSV nặng cũng có thể được chỉ định tiêm vắc xin.
Khi nào nên cân nhắc kháng thể đơn dòng RSV?
Kháng thể đơn dòng có thể được sử dụng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ để phòng bệnh RSV nặng. Theo CDC, trẻ dưới 8 tháng tuổi bước vào mùa RSV đầu tiên có thể cần dự phòng nếu mẹ chưa tiêm vắc xin RSV trong thai kỳ hoặc trẻ chưa được bảo vệ đầy đủ theo hướng dẫn.
Một số trẻ từ 8 đến 19 tháng tuổi có nguy cơ cao cũng có thể được chỉ định nirsevimab trước mùa RSV thứ hai. Việc sử dụng cần căn cứ vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn y tế hiện hành.
Có cần sử dụng đồng thời cả hai phương pháp không?
Thông thường, trẻ không cần sử dụng đồng thời cả hai phương pháp. Nếu mẹ đã tiêm vắc xin RSV đúng thời điểm và trẻ được bảo vệ đầy đủ, trẻ thường không cần thêm kháng thể đơn dòng.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, bác sĩ có thể cân nhắc bổ sung kháng thể đơn dòng, chẳng hạn khi mẹ tiêm quá sát ngày sinh hoặc trẻ có nguy cơ cao. Gia đình nên tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn phương án phù hợp.
Những lưu ý khi dự phòng RSV bằng tiêm chủng
Để tăng hiệu quả dự phòng và hạn chế nguy cơ sử dụng không phù hợp, phụ nữ mang thai và gia đình có trẻ nhỏ cần lưu ý một số điểm sau:
- Chọn đúng sản phẩm: Vắc xin RSV có chỉ định khác nhau tùy đối tượng, không phải loại nào cũng dùng được cho phụ nữ mang thai.
- Tuân thủ lịch sử dụng: Tham khảo ý kiến bác sĩ về thời điểm tiêm vắc xin hoặc sử dụng kháng thể đơn dòng phù hợp.
- Theo dõi phản ứng: Sau tiêm có thể xuất hiện đau tại chỗ tiêm, mệt mỏi hoặc sốt nhẹ. Kháng thể đơn dòng cũng có nguy cơ gây phản ứng dị ứng hiếm gặp.
- Không nhầm lẫn dự phòng với điều trị: Hai phương pháp giúp giảm nguy cơ bệnh nặng, không thay thế việc khám và điều trị khi trẻ mắc RSV.
- Duy trì vệ sinh: Rửa tay thường xuyên, vệ sinh bề mặt tiếp xúc và hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp.
Vắc xin RSV và kháng thể đơn dòng khác nhau chủ yếu ở cơ chế tạo miễn dịch, đối tượng sử dụng và thời gian bảo vệ. Cả hai đều giúp giảm nguy cơ bệnh RSV nặng nhưng cần được lựa chọn đúng chỉ định. Phụ nữ mang thai và gia đình có trẻ nhỏ nên tham khảo ý kiến bác sĩ để xác định phương án phù hợp.
Để tìm hiểu thêm về các biện pháp dự phòng RSV, bạn có thể tham khảo dịch vụ tư vấn tại Tiêm chủng Long Châu hoặc đặt lịch tiêm chủng theo chỉ định của nhân viên y tế.
:format(webp)/vac_xin_rsv_va_khang_the_don_dong_khac_nhau_o_dau_mobile_bf8fb58d0a.png)
:format(webp)/vac_xin_rsv_va_khang_the_don_dong_khac_nhau_o_dau_2_feda580af8.png)
:format(webp)/vac_xin_rsv_va_khang_the_don_dong_khac_nhau_o_dau_3_93715da04a.png)
:format(webp)/vac_xin_rsv_va_khang_the_don_dong_khac_nhau_o_dau_4_a9c61c6ebd.png)
:format(webp)/vac_xin_rsv_va_khang_the_don_dong_khac_nhau_o_dau_5_038eec5876.png)
:format(webp)/DSC_00207_84a49405c9.jpg)
:format(webp)/beyfortus_100mg_1ml_00052021_1_c42769dc08.png)
:format(webp)/beyfortus_50mg_0_5ml_00052020_1_01db41b9fa.png)
:format(webp)/khang_the_trung_hoa_1_f16ccde2c2.jpg)
:format(webp)/rsv_co_vac_xin_khong_ai_nen_duoc_bao_ve_truoc_rsv_21e673a814.png)
:format(webp)/vac_xin_rsv_cho_me_bau_tiem_cho_me_bao_ve_em_be_bang_cach_nao_5_9fb7a6ffc7.png)
:format(webp)/tiem_beyfortus_o_dau_tai_da_nang_uy_tin_an_toan_4_8410162a25.png)
:format(webp)/khang_the_don_dong_beyfortus_gia_bao_nhieu_5_bad511f2d4.png)