Khàn tiếng lâu ngày là dấu hiệu bệnh gì? Có nguy hiểm không?

Giọng nói trở nên rè, yếu hoặc nhanh mỏi có thể gây bất tiện trong giao tiếp và công việc. Khi tình trạng này kéo dài, nghỉ ngơi đơn thuần đôi khi chưa đủ để cải thiện. Việc xác định nguyên nhân và đánh giá thanh quản giúp người bệnh được điều trị phù hợp, đồng thời hạn chế những thói quen làm triệu chứng nặng hơn.

Khàn tiếng lâu ngày là bệnh gì?

Khàn tiếng là tình trạng giọng nói trở nên rè, yếu, nhiều hơi hoặc căng hơn bình thường. Triệu chứng này có thể xuất hiện khi dây thanh bị viêm, có tổn thương hoặc vận động không bình thường.

Khàn tiếng thoáng qua sau cảm lạnh hoặc sử dụng giọng quá mức có thể cải thiện khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, tình trạng kéo dài có thể liên quan đến những bệnh lý dưới đây.

Viêm thanh quản

Viêm thanh quản gây sưng và kích ứng dây thanh, làm thay đổi khả năng rung khi phát giọng. Người bệnh có thể bị khàn tiếng, nhanh mỏi khi nói hoặc mất tiếng tạm thời. Viêm thanh quản cấp thường liên quan đến nhiễm virus đường hô hấp hoặc sử dụng giọng quá mức.

Khàn tiếng kéo dài cũng có thể gặp trong viêm thanh quản mạn tính, khi thanh quản thường xuyên chịu tác động của khói thuốc, chất kích ứng hoặc trào ngược. Không phải mọi trường hợp viêm thanh quản cấp đều chuyển thành mạn tính.

Hạt xơ dây thanh

Hạt xơ dây thanh là tổn thương lành tính, thường liên quan đến việc sử dụng giọng quá mức hoặc không đúng cách trong thời gian dài. Tình trạng này dễ gặp ở người thường xuyên nói nhiều, nói lớn hoặc hát, như giáo viên, ca sĩ và người dẫn chương trình.

Hạt xơ thường xuất hiện thành cặp ở hai dây thanh do áp lực và ma sát lặp lại khi phát giọng. Các tổn thương có thể ảnh hưởng đến sự rung và khả năng khép của dây thanh, khiến giọng khàn, nhiều hơi hoặc nhanh mỏi khi nói. 

Ung thư thanh quản

Ung thư thanh quản là một nguyên nhân cần được loại trừ khi khàn tiếng dai dẳng, đặc biệt ở người có tiền sử hút thuốc. Khối u nằm tại dây thanh có thể làm thay đổi giọng nói từ giai đoạn sớm.

Ngoài khàn tiếng, người bệnh có thể gặp khó nuốt, đau khi nuốt, có khối ở cổ, đau tai kéo dài hoặc sụt cân không chủ ý. Tuy nhiên, những biểu hiện này không đủ để tự kết luận mắc ung thư; cần được thăm khám và làm các xét nghiệm phù hợp. 

Những nguyên nhân khác

Khàn tiếng kéo dài còn có thể liên quan đến:

• Polyp hoặc nang dây thanh: Làm ảnh hưởng đến sự rung và khả năng khép của dây thanh.
• Trào ngược dạ dày thực quản: Dịch từ dạ dày có thể kích thích vùng hầu và thanh quản; một số người không có ợ nóng rõ rệt.
• Liệt hoặc yếu dây thanh: Có thể gây giọng yếu, nhiều hơi và dễ sặc khi ăn uống.
• Bệnh lý tuyến giáp hoặc thần kinh: Có thể ảnh hưởng đến cấu trúc hoặc hoạt động của hệ thống phát giọng.

Không thể xác định chính xác nguyên nhân chỉ bằng cách nghe giọng nói. Bác sĩ có thể chỉ định nội soi thanh quản để quan sát dây thanh và đánh giá chức năng vận động. 

Khàn tiếng lâu ngày có nguy hiểm không?

Bị khàn tiếng lâu ngày có nguy hiểm không còn tùy thuộc vào nguyên nhân, tình trạng dây thanh và các triệu chứng đi kèm. Thời gian kéo dài hoặc mức độ thay đổi giọng nói chưa đủ để xác định mức độ nghiêm trọng; người bệnh cần được thăm khám để đánh giá chính xác.

Nhiều nguyên nhân là lành tính và có thể được kiểm soát bằng điều trị phù hợp. Tuy nhiên, một số trường hợp liên quan đến tổn thương cần can thiệp hoặc bệnh lý nghiêm trọng. Khàn tiếng là triệu chứng cần được tìm nguyên nhân, không tự gây ung thư, viêm phổi hay viêm phế quản.

Tình trạng này còn có thể gây khó khăn khi giao tiếp, nhanh mỏi khi nói và ảnh hưởng đến công việc, đặc biệt ở người thường xuyên sử dụng giọng nói.

Bạn nên khám chuyên khoa tai mũi họng nếu khàn tiếng kéo dài trên ba tuần, thường xuyên tái phát hoặc ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt. Cần khám sớm hơn khi xuất hiện:

• Khó nuốt hoặc đau khi nói, nuốt.
• Ho ra máu.
• Có khối bất thường ở cổ.
• Mất tiếng hoàn toàn kéo dài nhiều ngày.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.

Người có tiền sử hút thuốc, vừa phẫu thuật vùng cổ hoặc ngực, hay vừa đặt ống nội khí quản cũng nên thông báo đầy đủ khi thăm khám để bác sĩ đánh giá phù hợp. 

Cách chữa khàn tiếng lâu ngày hiệu quả

Điều trị khàn tiếng lâu ngày cần dựa trên nguyên nhân và kết quả đánh giá thanh quản. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể lựa chọn thuốc, liệu pháp giọng nói hoặc can thiệp phù hợp, kết hợp chăm sóc tại nhà. Thời gian cải thiện khác nhau giữa từng nguyên nhân, không có phương pháp bảo đảm mọi người đều nhanh chóng lấy lại giọng.

Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ

Không có một loại thuốc phù hợp với mọi trường hợp khàn tiếng. Sau thăm khám, bác sĩ có thể cân nhắc:

• Kháng sinh: Chỉ sử dụng khi có nhiễm khuẩn cần điều trị; không có tác dụng với nhiễm virus hoặc khàn tiếng do sử dụng giọng quá mức.
• Thuốc điều trị dị ứng: Được cân nhắc nếu dị ứng góp phần gây triệu chứng. Một số thuốc kháng histamin có thể làm khô niêm mạc, nên cần lựa chọn phù hợp.
• Thuốc điều trị trào ngược: Chỉ dùng khi có căn cứ phù hợp, không tự sử dụng chỉ vì bị khàn tiếng.
• Thuốc hỗ trợ triệu chứng: Có thể được cân nhắc khi có đau hoặc những triệu chứng đi kèm cần xử trí, nhưng không thay thế điều trị nguyên nhân.

Không tự dùng kháng sinh hoặc corticosteroid để chữa khàn tiếng kéo dài. Hướng dẫn chuyên môn không khuyến nghị dùng kháng sinh thường quy để điều trị khàn tiếng. Corticosteroid cũng không nên được kê thường quy trước khi đánh giá thanh quản. 

Liệu pháp giọng nói và can thiệp khi cần

Liệu pháp giọng nói giúp điều chỉnh cách phát giọng, phối hợp hơi thở và giảm căng cơ khi nói. Phương pháp này có thể phù hợp với người có hạt xơ dây thanh, sử dụng giọng không đúng cách hoặc một số rối loạn chức năng giọng nói. Thanh quản cần được đánh giá trước khi chỉ định liệu pháp. 

Phẫu thuật có thể được cân nhắc đối với một số tổn thương như polyp, nang dây thanh hoặc tình trạng khác có chỉ định. Không phải mọi tổn thương đều cần phẫu thuật; quyết định phụ thuộc vào loại tổn thương, mức độ ảnh hưởng và đáp ứng với điều trị trước đó. Nếu phát hiện ung thư, người bệnh cần được điều trị theo phác đồ chuyên khoa.

Thận trọng khi sử dụng thảo dược

Mật ong hoặc một số đồ uống thảo dược có thể giúp làm dịu họng, nhưng không nên xem đây là phương pháp đã được chứng minh chữa khàn tiếng lâu ngày, phục hồi dây thanh hoặc ngăn tái phát. Bằng chứng về mật ong chủ yếu liên quan đến hỗ trợ giảm ho, không phải điều trị tổn thương thanh quản. Không dùng mật ong cho trẻ dưới 12 tháng tuổi. 

Sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên vẫn có thể gây dị ứng, tác dụng không mong muốn hoặc tương tác thuốc. Người đang dùng thuốc hoặc có bệnh nền nên hỏi bác sĩ, dược sĩ trước khi sử dụng. Không dùng thảo dược để trì hoãn việc thăm khám.

Chăm sóc giọng nói và điều chỉnh sinh hoạt

Bên cạnh điều trị, người bệnh có thể áp dụng:

• Nghỉ giọng hợp lý: Giảm nói, tránh la hét, nói lớn hoặc cố thì thầm.
• Uống đủ nước: Bổ sung đều trong ngày theo nhu cầu và tình trạng sức khỏe; người được yêu cầu hạn chế dịch cần tuân thủ hướng dẫn riêng.
• Chọn nhiệt độ nước dễ chịu: Không bắt buộc chỉ uống nước ấm hoặc kiêng hoàn toàn nước lạnh; tránh đồ uống quá nóng.
• Tránh thuốc lá và khói thuốc: Giảm tiếp xúc với bụi, khói hóa chất và các yếu tố kích ứng.
• Duy trì độ ẩm phù hợp: Nếu sử dụng máy tạo độ ẩm, vệ sinh thiết bị đúng hướng dẫn.
• Hạn chế hắng giọng mạnh: Thử nhấp nước hoặc nuốt nhẹ khi cảm thấy vướng họng.

Những biện pháp này giúp hỗ trợ chăm sóc và giảm kích ứng, nhưng không thay thế việc điều trị bệnh lý đã được xác định. 

Khàn tiếng lâu ngày có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân, vì vậy cần xác định đúng để điều trị phù hợp. Nghỉ giọng hợp lý, uống đủ nước, tránh yếu tố kích ứng và tuân thủ chỉ định giúp hỗ trợ cải thiện triệu chứng. Nếu tình trạng kéo dài hoặc kèm khó thở, khó nuốt, ho ra máu hay có khối ở cổ, cần khám bác sĩ kịp thời.