Hướng dẫn chi tiết cách đọc kết quả siêu âm tử cung

Siêu âm tử cung là phương pháp chẩn đoán hình ảnh phổ biến trong khám phụ khoa và theo dõi thai kỳ sớm. Tuy nhiên, nhiều phụ nữ cảm thấy khó hiểu khi cầm trên tay phiếu kết quả với hàng loạt thuật ngữ chuyên môn. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ cách đọc phiếu kết quả siêu âm tử cung một cách khoa học, dễ áp dụng và phù hợp với thực hành y tế tại Việt Nam.

Cách đọc kết quả siêu âm tử cung

Để đọc kết quả siêu âm tử cung đúng cách, bạn nên xem theo thứ tự: Kích thước tử cung - niêm mạc tử cung - buồng tử cung - buồng trứng - ghi nhận bất thường (nếu có). Các chỉ số này thường được ghi rõ ràng trên phiếu siêu âm, và bác sĩ sẽ dựa vào đó để đánh giá.

Kích thước tử cung 

Ở phụ nữ trưởng thành chưa mãn kinh (chưa mang thai hoặc đã sinh), kích thước tử cung bình thường thường như sau:

• Chiều dài: Khoảng 6 - 8 cm (thường trung bình 7 - 8 cm).
• Chiều rộng: Khoảng 4 - 5 cm.
• Chiều trước - sau (độ dày): Khoảng 2 - 4 cm (thường 3 cm).

Ý nghĩa của lâm sàng của kích thước tử cung trên siêu âm:

• Tử cung to hơn bình thường: Có thể gặp trong u xơ tử cung, thai sớm, viêm nhiễm hoặc do từng sinh nở.
• Tử cung nhỏ hơn bình thường: Có thể liên quan đến suy giảm nội tiết, mãn kinh hoặc bất thường bẩm sinh.

Kích thước cần được đánh giá dựa trên tuổi, tình trạng sinh sản và chu kỳ kinh nguyệt. Phụ nữ đã sinh nở thường có tử cung lớn hơn một chút so với người chưa sinh.

Niêm mạc tử cung 

Niêm mạc tử cung thay đổi theo chu kỳ kinh nguyệt dưới tác động của hormone:

• Sau sạch kinh (giai đoạn đầu): 3 - 4 mm (mỏng nhất).
• Giữa chu kỳ (giai đoạn rụng trứng): 8 - 12 mm (tối ưu cho thụ thai).
• Trước kỳ kinh (giai đoạn hoàng thể): 10 - 16 mm (dày nhất).

Ý nghĩa độ dày niêm mạc tử cung trên siêu âm:

• Niêm mạc quá mỏng (nhỏ hơn 7 mm ở giai đoạn giữa chu kỳ): Có thể ảnh hưởng khả năng làm tổ của phôi, thường gặp ở phụ nữ lớn tuổi hoặc rối loạn hormone.
• Niêm mạc dày bất thường: Cần được đánh giá dựa trên giai đoạn chu kỳ, ở phụ nữ sau mãn kinh có ra huyết, nội mạc lớn hơn 4 - 5 mm cần được khảo sát thêm.

Độ dày niêm mạc khoảng 8 - 12 mm ở giai đoạn rụng trứng là thuận lợi nhất cho việc thụ thai.

Buồng tử cung và túi cùng

Trên phiếu siêu âm, bác sĩ thường mô tả cấu trúc buồng tử cung và các vùng lân cận bằng những nhận định ngắn gọn nhưng có giá trị chẩn đoán. Kết quả thường ghi:

• Buồng tử cung: Đều, không khối bất thường, lòng tử cung trống.
• Túi cùng sau: Không dịch hoặc không ứ dịch.

Nếu có dịch có thể do viêm nhiễm, thai ngoài tử cung, chảy máu trong ổ bụng hoặc lạc nội mạc tử cung (cần bác sĩ đánh giá thêm ngay).

Buồng trứng 

Một số tình huống thường gặp trên siêu âm buồng trứng:

• Nhiều nang nhỏ xếp vòng: Gợi ý buồng trứng đa nang (PCOS).
• Nang trống âm, thành mỏng: Nang cơ năng (thường tự biến mất).
• Khối đặc, ranh giới rõ hoặc nang lớn: Cần theo dõi thêm, có thể là u nang buồng trứng.

Ý nghĩa các thuật ngữ thường gặp trong kết quả siêu âm tử cung

Khi đọc phiếu kết quả, bạn có thể gặp các cụm từ như:

• “Âm vang đồng nhất”: Cấu trúc bình thường, không có khối bất thường.
• “Khối tăng âm/giảm âm”: Mô có đặc điểm khác mô xung quanh, có thể là u xơ tử cung (tăng âm), polyp hoặc nang (giảm âm/trống âm).
• “Trống âm”: Thường là nang chứa dịch, lành tính nếu nhỏ và đơn thuần.
• “Nội mạc không đồng đều”: Có thể cần kiểm tra thêm nếu kèm triệu chứng rong kinh, ra huyết bất thường.

Khi nào kết quả siêu âm tử cung được xem là bình thường?

Một kết quả siêu âm tử cung thường được xem là bình thường khi:

• Kích thước tử cung trong giới hạn theo tuổi và tình trạng sinh sản.
• Niêm mạc phù hợp với giai đoạn chu kỳ kinh.
• Không có khối bất thường trong buồng tử cung.
• Buồng trứng không có nang lớn (lớn hơn 4 - 5 cm) hoặc khối đặc bất thường.
• Không có dịch ổ bụng hoặc túi cùng sau trống.

Tuy nhiên, khái niệm “bình thường” trên siêu âm không hoàn toàn giống nhau ở mọi người mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

• Bạn đang ở ngày thứ mấy của chu kỳ.
• Có đang mang thai hay không.
• Có triệu chứng đau, ra huyết hay không.

Vì vậy, bạn không nên tự diễn giải hoặc kết luận kết quả nếu chưa trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được đánh giá trong bối cảnh lâm sàng cụ thể.

Trường hợp cần tái khám sau khi đọc kết quả siêu âm tử cung

Bạn nên tái khám hoặc trao đổi lại với bác sĩ nếu:

• Niêm mạc quá dày hoặc quá mỏng bất thường so với chu kỳ.
• Có khối u lớn hơn 3 - 5 cm (u xơ hoặc nang).
• Có dịch ổ bụng không rõ nguyên nhân.
• Đau bụng dưới kéo dài, ra huyết âm đạo bất thường.

Các bệnh lý phụ khoa như u xơ tử cung hay u nang buồng trứng là tình trạng phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Theo dõi định kỳ có vai trò quan trọng để phát hiện sớm.

Lưu ý quan trọng khi tự đọc kết quả siêu âm tử cung:

• Không tự chẩn đoán bệnh dựa trên vài thông số - siêu âm chỉ là một phần.
• Luôn xem phần “kết luận” của bác sĩ, vì họ đánh giá tổng thể.
• Hỏi rõ nếu có thuật ngữ chưa hiểu khi tái khám.
• Tái khám đúng hẹn nếu được chỉ định theo dõi.

Cách đọc kết quả siêu âm tử cung không quá phức tạp nếu bạn hiểu rõ các thông số cơ bản như kích thước tử cung, độ dày niêm mạc, tình trạng buồng trứng và sự hiện diện của bất thường. Tuy nhiên, kết quả siêu âm chỉ là một phần trong đánh giá tổng thể. Điều quan trọng nhất vẫn là trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa để được giải thích cụ thể theo tình trạng cá nhân. Việc hiểu rõ cơ thể mình giúp bạn chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe sinh sản và phát hiện sớm các vấn đề phụ khoa, bảo vệ sức khỏe lâu dài cho bản thân và gia đình. Nếu có kết quả siêu âm bất thường, hãy đến cơ sở y tế uy tín để được tư vấn kịp thời nhé!