Giun đũa người Ascaris lumbricoides là gì? Dấu hiệu nhiễm giun đũa

Trong sinh hoạt hằng ngày, con người có thể vô tình tiếp xúc với trứng giun qua thực phẩm, nước uống hoặc tay bẩn. Khi xâm nhập vào cơ thể, giun đũa phát triển theo từng giai đoạn và có thể gây rối loạn ở hệ tiêu hóa cũng như một số cơ quan khác. Những biểu hiện ban đầu thường không rõ ràng nên dễ bị bỏ qua.

Giun đũa người Ascaris lumbricoides là gì? 

Giun đũa người Ascaris lumbricoides là một loại giun tròn ký sinh trong ruột non của người, thuộc nhóm giun truyền qua đất và được xem là một trong những loại giun ký sinh phổ biến nhất trên thế giới. Giun trưởng thành có thể dài từ 15 đến 35cm, màu trắng ngà hoặc hồng nhạt, sống bám vào niêm mạc ruột non để hút chất dinh dưỡng từ cơ thể người.

Khi trứng giun theo phân của người bệnh ra ngoài môi trường, chúng có khả năng tồn tại trong đất ẩm từ nhiều tuần đến nhiều tháng. Con người bị nhiễm khi vô tình nuốt phải trứng giun qua tay bẩn, rau sống chưa được rửa kỹ hoặc nguồn nước bị nhiễm bẩn.

Vòng đời của giun đũa người trải qua nhiều giai đoạn khác nhau trong cơ thể. Quá trình này diễn ra theo trình tự sau:

• Trứng giun theo phân người bệnh ra ngoài môi trường và phát triển trong đất ẩm.
• Người nuốt phải trứng qua thức ăn hoặc nước uống bị nhiễm bẩn.
• Trứng nở thành ấu trùng trong ruột non của người.
• Ấu trùng xuyên qua thành ruột, theo dòng máu di chuyển lên phổi.
• Ấu trùng tại phổi được nuốt trở lại xuống ruột và phát triển thành giun trưởng thành.

Chính giai đoạn ấu trùng di chuyển qua phổi là lý do vì sao một số người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng ho hoặc khó thở trong giai đoạn đầu của bệnh, khiến nhiều người nhầm lẫn với các bệnh lý hô hấp thông thường.

Trẻ em là đối tượng dễ bị nhiễm giun đũa người nhất vì một số đặc điểm hành vi và môi trường sinh hoạt đặc thù. Cụ thể, trẻ thường xuyên chơi đùa với đất cát, có thói quen đưa tay lên miệng và chưa có ý thức vệ sinh cá nhân đầy đủ. Bên cạnh đó, môi trường sinh hoạt đông đúc như nhà trẻ và trường học cũng tạo điều kiện để bệnh lây lan nhanh hơn trong cộng đồng.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, nhiễm giun truyền qua đất, trong đó có giun đũa người Ascaris lumbricoides, ảnh hưởng đến hàng trăm triệu người trên toàn cầu, tập trung chủ yếu ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới có điều kiện vệ sinh còn hạn chế.

Dấu hiệu nhiễm giun đũa người Ascaris lumbricoides và biến chứng có thể gặp

Triệu chứng giai đoạn sớm

Trong giai đoạn đầu khi ấu trùng di chuyển qua phổi, người bệnh có thể gặp một số triệu chứng không đặc hiệu như ho khan, khò khè nhẹ, sốt nhẹ và cảm giác mệt mỏi toàn thân. Tuy nhiên, nhiều trường hợp không có biểu hiện rõ ràng nào, khiến bệnh dễ bị bỏ qua cho đến khi giun phát triển thành thể trưởng thành trong ruột.

Triệu chứng khi giun trưởng thành trong ruột

Khi giun đã trưởng thành và ký sinh trong ruột non, người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa rõ ràng hơn, bao gồm:

• Đau bụng âm ỉ hoặc quặn từng cơn, thường ở vùng quanh rốn.
• Buồn nôn và ăn uống kém hơn bình thường.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Trẻ em chậm tăng cân và chậm phát triển thể chất nếu bệnh kéo dài.

Trong một số trường hợp, gia đình có thể phát hiện giun trong phân hoặc người bệnh nôn ra giun, đây là dấu hiệu cho thấy lượng giun trong ruột đã ở mức đáng kể và cần được xử trí ngay.

Biến chứng nguy hiểm cần biết

Khi số lượng giun trong ruột quá nhiều mà không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng, bao gồm tắc ruột, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ nhỏ, tắc ống mật, viêm tụy và suy dinh dưỡng kéo dài ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ. Điều đáng chú ý là phần lớn các trường hợp được phát hiện và điều trị sớm đều cho kết quả tốt bằng thuốc tẩy giun theo hướng dẫn của nhân viên y tế, mà không để lại di chứng lâu dài.

Một số dấu hiệu cần được thăm khám y tế khẩn cấp, bao gồm:

• Đau bụng dữ dội và không thuyên giảm.
• Nôn liên tục hoặc nôn ra giun.
• Bụng chướng căng bất thường.
• Không đi ngoài được trong nhiều ngày.
• Sốt cao kèm theo các triệu chứng tiêu hóa.

Gia đình không nên tự ý mua thuốc điều trị tại nhà mà cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và tư vấn phác đồ phù hợp.

Điều trị giun đũa người Ascaris lumbricoides như thế nào?

Điều trị nhiễm giun đũa người được thực hiện bằng thuốc tẩy giun theo chỉ định của bác sĩ hoặc nhân viên y tế. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ sẽ khuyến cáo điều trị đồng thời cho tất cả các thành viên trong gia đình để tránh tình trạng tái nhiễm chéo. Sau khi điều trị, người bệnh cần tái khám đúng hẹn để đánh giá hiệu quả và có hướng xử trí tiếp theo nếu cần.

Tẩy giun định kỳ là biện pháp phòng ngừa chủ động được cả Bộ Y tế Việt Nam và Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo áp dụng rộng rãi. Theo đó, trẻ em sống ở các khu vực có nguy cơ cao nên được tẩy giun định kỳ 6 tháng một lần, trong khi người lớn có thể thực hiện tùy theo điều kiện dịch tễ của địa phương.

Phòng ngừa nhiễm giun đũa người bắt đầu từ những thói quen vệ sinh đơn giản trong sinh hoạt hằng ngày. Các biện pháp cần thực hiện thường xuyên và nhất quán bao gồm:

• Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Ăn chín, uống sôi, không ăn thực phẩm chưa qua chế biến kỹ.
• Rửa kỹ rau sống dưới vòi nước chảy trước khi sử dụng.
• Sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, không phóng uế bừa bãi ra môi trường.
• Không sử dụng phân tươi để bón rau hoặc canh tác nông nghiệp.

Nhìn chung, hiểu rõ giun đũa người Ascaris lumbricoides là gì giúp mỗi người nâng cao ý thức phòng bệnh và theo dõi các dấu hiệu bất thường của cơ thể. Việc duy trì vệ sinh cá nhân và an toàn thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ nhiễm giun. Khi có nghi ngờ, thăm khám y tế giúp đánh giá tình trạng và có hướng xử trí phù hợp.