Đau cổ tay sau sinh: Những điều mẹ bỉm cần biết để bảo vệ sức khỏe

Giai đoạn sau sinh, cơ thể người mẹ phải thích nghi với nhiều thay đổi về nội tiết, thể chất và thói quen sinh hoạt. Việc bế con, cho con bú, thay tã hay ru con liên tục khiến cổ tay chịu áp lực lớn mỗi ngày. Đau cổ tay sau sinh vì vậy không hiếm gặp và cần được hiểu đúng để phòng ngừa, chăm sóc và phục hồi hiệu quả.

Đau cổ tay sau sinh là gì?

Đau cổ tay sau sinh là tình trạng đau, mỏi hoặc khó chịu ở vùng cổ tay xuất hiện trong những tuần hoặc tháng đầu sau khi sinh con. Cơn đau có thể âm ỉ, đau nhói khi cử động hoặc tăng lên khi mẹ bế con, cho con bú, cầm nắm đồ vật.

Tình trạng này thường liên quan đến quá tải cơ - gân - khớp, kết hợp với thay đổi nội tiết sau sinh và tư thế sinh hoạt chưa phù hợp, thay vì do chấn thương cấp tính.

Vì sao mẹ bỉm dễ bị đau cổ tay sau sinh?

Sau sinh, nhiều mẹ bỉm thường gặp tình trạng đau cổ tay do những nguyên nhân sau:

Thay đổi nội tiết sau sinh

Trong thai kỳ và sau sinh, cơ thể mẹ trải qua sự biến động lớn về hormone. Một số hormone có thể làm:

• Dây chằng và gân trở nên mềm hơn.
• Khớp kém ổn định hơn so với trước mang thai.

Điều này khiến cổ tay dễ bị căng giãn, viêm gân khi chịu lực lặp đi lặp lại.

Tăng tải đột ngột lên cổ tay

Sau sinh, mẹ phải thường xuyên bế con, nâng bé, thay đổi tư thế nhanh và nhiều lần trong ngày. Cổ tay vốn chưa kịp thích nghi với cường độ hoạt động mới nên dễ bị quá tải.

Bế con và chăm sóc bé sai tư thế

Nhiều mẹ có thói quen:

• Gập cổ tay khi bế con.
• Dùng cổ tay để nâng toàn bộ trọng lượng của bé.
• Giữ cổ tay ở một tư thế cố định trong thời gian dài.

Những tư thế này làm tăng áp lực lên gân và khớp cổ tay.

Thiếu ngủ và hồi phục kém

Thiếu ngủ kéo dài làm giảm khả năng phục hồi của cơ và gân. Khi cơ thể mệt mỏi, nguy cơ đau mỏi và viêm gân càng tăng.

Các dạng đau cổ tay thường gặp sau sinh

Tình trạng đau cổ tay sau sinh thường biểu hiện dưới các dạng phổ biến sau:

Viêm gân cổ tay (viêm gân De Quervain)

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất ở mẹ bỉm. Viêm gân De Quervain thường gây:

• Đau ở mặt ngoài cổ tay, gần ngón cái.
• Đau tăng khi bế con hoặc xoay cổ tay.
• Có thể sưng nhẹ hoặc đau khi ấn.

Tình trạng này còn được gọi là “cổ tay mẹ bỉm”.

Hội chứng ống cổ tay sau sinh

Do ứ dịch và thay đổi nội tiết, thần kinh giữa có thể bị chèn ép tại cổ tay, gây:

• Tê bì ngón tay.
• Đau cổ tay, đặc biệt về đêm.
• Yếu tay, dễ làm rơi đồ vật.

Đau cổ tay do quá tải cơ học

Đây là dạng đau phổ biến, thường gặp trong giai đoạn đầu sau sinh. Cơn đau:

• Không kèm tê bì.
• Giảm khi nghỉ ngơi.
• Tăng khi hoạt động nhiều.

Nếu được nghỉ ngơi hợp lý, tình trạng này có thể tự cải thiện.

Đau cổ tay sau sinh có nguy hiểm không?

Phần lớn các trường hợp đau cổ tay sau sinh không nguy hiểm, đặc biệt khi nguyên nhân là quá tải hoặc viêm gân nhẹ. Tuy nhiên, nếu chủ quan và tiếp tục duy trì thói quen sinh hoạt chưa phù hợp, mẹ bỉm có thể gặp:

• Đau mạn tính kéo dài nhiều tháng.
• Giảm lực cầm nắm, khó chăm sóc bé.
• Viêm gân mạn tính hoặc chèn ép thần kinh.
• Ảnh hưởng tâm lý do đau và mệt mỏi kéo dài.

Những yếu tố làm đau cổ tay sau sinh dễ kéo dài

Một số yếu tố khiến tình trạng đau khó hồi phục gồm:

• Không điều chỉnh tư thế bế và cho bú.
• Tiếp tục dùng cổ tay chịu lực lớn.
• Thiếu nghỉ ngơi, thiếu ngủ.
• Tự ý xoa bóp hoặc dùng thuốc không phù hợp.

Khi nào đau cổ tay sau sinh cần được chú ý?

Mẹ bỉm nên đặc biệt lưu ý nếu:

• Đau kéo dài trên 2 - 3 tuần.
• Đau ngày càng tăng, không giảm khi nghỉ.
• Sưng, nóng, đỏ vùng cổ tay.
• Tê bì hoặc yếu tay.
• Đau ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt hằng ngày. 

Chẩn đoán đau cổ tay sau sinh

Việc chẩn đoán chủ yếu dựa vào:

• Khám lâm sàng: Xác định vị trí đau, mức độ viêm.
• Siêu âm cổ tay (khi cần): Phát hiện viêm gân hoặc tràn dịch.
• Các xét nghiệm khác thường không cần thiết nếu không có dấu hiệu bệnh lý khác.

Cách chăm sóc và cải thiện đau cổ tay sau sinh

Để giảm đau và phục hồi chức năng cổ tay sau sinh, mẹ bỉm có thể áp dụng các cách sau:

Điều chỉnh tư thế sinh hoạt:

• Dùng cả cẳng tay để đỡ bé.
• Tránh gập cổ tay quá mức.
• Sử dụng gối hỗ trợ khi cho con bú.

Giảm tải cho cổ tay:

• Chia sẻ việc chăm sóc bé.
• Tránh bế bé liên tục trong thời gian dài.
• Nghỉ ngơi xen kẽ trong ngày.

Chườm và thư giãn:

• Chườm lạnh khi đau nhiều, sưng.
• Chườm ấm khi đau mỏi kéo dài.

Tập giãn cổ tay nhẹ nhàng:

Các bài tập nhẹ giúp tăng lưu thông máu và giảm căng gân, nên thực hiện từ từ, không gây đau.

Quá trình hồi phục thường diễn ra như thế nào?

Nếu được chăm sóc đúng cách, đa số mẹ bỉm:

• Giảm đau rõ sau vài tuần
• Phục hồi dần khi bé lớn, ít bế hơn
• Ít để lại di chứng lâu dài

Tuy nhiên, nếu không điều chỉnh thói quen, cơn đau có thể kéo dài nhiều tháng.

Phòng ngừa đau cổ tay sau sinh

Để hạn chế nguy cơ đau cổ tay, mẹ bỉm nên:

• Học tư thế bế và cho bú đúng
• Không dùng cổ tay nâng toàn bộ trọng lượng của bé
• Nghỉ ngơi và ngủ đủ khi có thể
• Lắng nghe cơ thể, không cố gắng chịu đau

Đau cổ tay sau sinh là tình trạng phổ biến, xuất phát từ sự kết hợp giữa thay đổi nội tiết và thói quen chăm sóc trẻ sơ sinh. Việc hiểu đúng nguyên nhân, nhận biết sớm dấu hiệu và điều chỉnh sinh hoạt phù hợp giúp mẹ bỉm bảo vệ sức khỏe cổ tay, giảm đau hiệu quả và yên tâm chăm sóc con trong giai đoạn đầu đời.