Chỉ số SpO₂ bao nhiêu là suy hô hấp? Ai cần đo chỉ số SpO₂?

Suy hô hấp là tình trạng nguy hiểm, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng sống của cơ thể nếu không được phát hiện sớm. Trong đó, chỉ số SpO₂ đóng vai trò là dấu hiệu quan trọng giúp bác sĩ và người bệnh nhận biết mức độ thiếu oxy trong máu.

Chỉ số SpO₂ bao nhiêu là suy hô hấp?

SpO₂ (Peripheral capillary oxygen saturation) là chỉ số phản ánh mức độ bão hòa oxy trong máu ngoại vi, được đo gián tiếp qua da bằng các thiết bị chuyên dụng.

Trong quá trình đo SpO₂, bác sĩ thường sử dụng máy kẹp vào đầu ngón tay, ngón chân hoặc dái tai của người bệnh. Thiết bị hoạt động dựa trên nguyên lý phát và hấp thụ ánh sáng khi đi qua các mạch máu tại vị trí đo, từ đó đưa ra kết quả về nồng độ oxy trong máu.

Chỉ số SpO₂ là căn cứ quan trọng giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe, đặc biệt là chức năng hô hấp của người bệnh.

Theo các chuyên gia hô hấp, ở người khỏe mạnh, chỉ số SpO₂ bình thường dao động trong khoảng từ 95 - 100%. Khi SpO₂ giảm xuống dưới 95%, cơ thể bắt đầu rơi vào tình trạng thiếu oxy máu. Lúc này, người bệnh có thể xuất hiện một số biểu hiện như khó thở, khò khè, ho, nhịp tim bất thường, suy giảm trí nhớ hoặc thay đổi màu sắc da.

Ở người trưởng thành, chỉ số SpO₂ dưới 92% (trong điều kiện không thở oxy) hoặc dưới 95% (khi đang thở oxy) được xem là dấu hiệu của suy hô hấp. Cụ thể, thang đánh giá SpO₂ tiêu chuẩn ở người lớn như sau:

• SpO₂ từ 93 - 95%: Người bệnh cần được thăm khám lâm sàng, có thể được chỉ định thở oxy.
• SpO₂ từ 90 - 93%: Cho thấy nồng độ oxy trong máu thấp, phương án điều trị sẽ được cân nhắc tùy theo tình trạng cụ thể.
• SpO₂ dưới 92% (không thở oxy) hoặc dưới 95% (có thở oxy): Chẩn đoán suy hô hấp.
• SpO₂ dưới 90%: Tình trạng nguy kịch, cần được cấp cứu khẩn cấp.

Lưu ý: SpO₂ là công cụ sàng lọc và theo dõi, không phải tiêu chuẩn chẩn đoán duy nhất. Trong một số trường hợp, suy hô hấp được chẩn đoán chủ yếu dựa vào khí máu động mạch (PaO₂, PaCO₂).

Đối với trẻ sơ sinh, chỉ số SpO₂ an toàn thường trên 94%. Trường hợp SpO₂ dưới 92% (không thở oxy) hoặc dưới 95% (có thở oxy) là dấu hiệu suy hô hấp nặng, cần can thiệp y tế ngay. Nếu chỉ số SpO₂ giảm xuống dưới 90%, trẻ có nguy cơ mắc bệnh tim bẩm sinh và cần được theo dõi, kiểm tra chuyên sâu để xử trí kịp thời.

Yếu tố ảnh hưởng tới độ chính xác của máy đo SpO₂

Máy đo SpO₂ không phải lúc nào cũng cho kết quả hoàn toàn chính xác, bởi độ tin cậy của chỉ số có thể bị tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau. Một số nguyên nhân thường gặp làm ảnh hưởng đến độ chính xác của thiết bị bao gồm:

• Người bệnh bị tụt huyết áp hoặc hạ thân nhiệt.
• Người được đo thường xuyên cử động trong quá trình đo.
• Việc sử dụng mỹ phẩm, móng tay giả hoặc sơn móng tay khi đo SpO₂.
• Người đang dùng các loại thuốc có tác dụng gây co mạch.
• Người mắc các rối loạn liên quan đến nồng độ hemoglobin trong máu.

Những đối tượng nào cần phải đo chỉ số SpO₂?

Việc đo chỉ số SpO₂ giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe của người bệnh, đặc biệt là những trường hợp mắc các bệnh liên quan đến hệ hô hấp. Một số nhóm đối tượng cần được theo dõi và đo chỉ số SpO₂ thường xuyên bao gồm:

• Người mắc các bệnh lý về hô hấp và tim mạch như suy hô hấp, suy tim, tụt huyết áp, ngừng tuần hoàn hoặc trụy tim mạch.
• Trẻ sinh non có kèm theo tình trạng suy hô hấp.
• Người bệnh mắc COVID-19.
• Bệnh nhân đang trong hoặc sau quá trình phẫu thuật.
• Người bị đột quỵ não, các bệnh thần kinh - cơ mạn tính hoặc chấn thương tủy cổ gây liệt cơ hô hấp, đang trong giai đoạn hồi sức.

Các cách làm tăng nồng độ SpO₂

Theo khuyến nghị của các chuyên gia, để cải thiện và nâng cao chỉ số SpO₂, người bệnh cần chú ý một số vấn đề quan trọng sau:

Kiểm soát tốt các bệnh nền

Việc điều trị và quản lý hiệu quả các bệnh lý nền, đặc biệt là những bệnh mạn tính liên quan đến phổi, có vai trò then chốt trong việc ổn định nồng độ SpO₂. Đây là nhóm nguyên nhân thường làm suy giảm lượng oxy trong máu nếu không được kiểm soát tốt.

Xây dựng chế độ ăn uống khoa học, lành mạnh

Một chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp tăng cường oxy trong máu, thúc đẩy tuần hoàn và cải thiện quá trình trao đổi chất, từ đó hỗ trợ nâng cao mức độ bão hòa oxy của cơ thể.

Người bệnh nên cân đối các nhóm dưỡng chất, ưu tiên bổ sung rau xanh, trái cây tươi, thực phẩm giàu chất chống oxy hóa, chất béo không bão hòa, cùng các vitamin và khoáng chất thiết yếu. Đặc biệt, người bị suy hô hấp nên tăng cường rau xanh trong khẩu phần ăn hằng ngày.

Duy trì thói quen tập luyện thể dục - thể thao

Tập luyện đều đặn giúp cơ hoành hoạt động hiệu quả hơn, cải thiện lưu thông máu, tăng cường sức đề kháng và nâng cao tinh thần. Tuy nhiên, với những trường hợp suy hô hấp nặng hoặc khi chỉ số SpO₂ có dấu hiệu giảm, người bệnh chỉ nên vận động nhẹ nhàng, tránh các bài tập cường độ cao hoặc quá sức.

Thực hành kỹ thuật thở sâu đúng cách

Thở sâu là phương pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện chỉ số SpO₂. Việc hít thở sâu giúp phổi tiếp nhận nhiều oxy hơn và phân phối oxy đến các cơ quan trong cơ thể tốt hơn.

Người bệnh có thể tập bằng cách hít vào chậm, sâu để lồng ngực và bụng nở ra, sau đó thở ra từ từ và đều đặn. Mỗi ngày nên duy trì luyện thở khoảng 20 - 30 phút, có thể chia thành nhiều lần.

Một số lưu ý khác

• Giữ tư thế đứng và nằm đúng cách, tránh thay đổi tư thế đột ngột.
• Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và các chất kích thích.
• Cải thiện chất lượng không khí trong nhà.
• Giảm thiểu việc tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi.

Bài viết đã khép lại, hy vọng bạn đọc đã giải đáp được thắc mắc “Chỉ số SpO₂ bao nhiêu là suy hô hấp?”. Chỉ số SpO₂ càng giảm thì mức độ suy hô hấp càng nghiêm trọng, đòi hỏi sự theo dõi sát và can thiệp phù hợp. Việc đo SpO₂ thường xuyên, kết hợp với đánh giá triệu chứng lâm sàng và tư vấn từ nhân viên y tế, sẽ giúp phát hiện sớm nguy cơ suy hô hấp và bảo vệ sức khỏe người bệnh một cách hiệu quả.