Cách đọc chỉ số huyết áp đúng chuẩn tại nhà

Chỉ số huyết áp là thông tin quan trọng phản ánh áp lực máu lên thành mạch khi tim hoạt động. Biết cách đọc kết quả đo tại nhà giúp bạn theo dõi sức khỏe tim mạch tốt hơn, nhưng không nên tự chẩn đoán bệnh chỉ dựa vào một lần đo.

Cách đọc chỉ số huyết áp trên máy đo như thế nào?

Cách đọc chỉ số huyết áp bắt đầu từ việc hiểu hai con số hiển thị trên máy đo. Kết quả thường được ghi theo dạng 120/80 mmHg, đọc là “120 trên 80”. Trong đó, số trên là huyết áp tâm thu và số dưới là huyết áp tâm trương.

Huyết áp tâm thu cho biết áp lực trong động mạch khi tim co bóp để bơm máu đi khắp cơ thể. Đây là con số đầu tiên, thường nằm phía trên hoặc bên trái màn hình tùy loại máy đo.

Huyết áp tâm trương cho biết áp lực trong động mạch khi tim nghỉ giữa hai nhịp đập. Đây là con số thứ hai, thường nhỏ hơn số tâm thu. Đơn vị mmHg là milimét thủy ngân, dùng để biểu thị áp lực máu trong mạch.

Ví dụ, nếu máy hiển thị 120/80 mmHg, có thể hiểu như sau:

• 120 là huyết áp tâm thu.
• 80 là huyết áp tâm trương.
• Kết quả được đọc là huyết áp 120 trên 80.
• Nếu máy có thêm chỉ số nhịp tim, cần phân biệt nhịp tim với huyết áp.

Cả hai chỉ số đều có ý nghĩa. Huyết áp tâm thu thường được chú ý nhiều ở người lớn tuổi vì liên quan đến áp lực khi tim bơm máu. Huyết áp tâm trương cũng quan trọng, đặc biệt ở người trẻ hoặc người có nguy cơ tim mạch. Vì vậy, không nên chỉ nhìn một con số rồi tự kết luận tình trạng sức khỏe.

Bảng chỉ số huyết áp bình thường, cao và thấp

Sau khi biết cách đọc chỉ số huyết áp, người đọc cần đối chiếu kết quả với các mốc tham khảo để hiểu huyết áp đang ở mức bình thường, cao hay thấp. Các mốc dưới đây thường được dùng cho người trưởng thành.

Các mốc này giúp người đọc tham khảo nhanh, nhưng không thay thế chẩn đoán y tế. Huyết áp có thể thay đổi theo thời điểm, cảm xúc, vận động, giấc ngủ và cách đo. Vì vậy, nếu chỉ số bất thường, người bệnh nên đo lại đúng cách và theo dõi thêm.

Huyết áp bình thường là bao nhiêu?

Huyết áp bình thường ở người trưởng thành thường là dưới 120/80 mmHg. Đây là mức tham khảo cho người khỏe mạnh, nhưng mỗi người có thể có bối cảnh sức khỏe khác nhau.

Nếu chỉ số thường xuyên cao hơn mức bình thường, nhất là từ 130/80 mmHg trở lên, bạn nên theo dõi kỹ hơn và trao đổi với bác sĩ khi cần.

Huyết áp thấp là bao nhiêu?

Huyết áp thấp thường được hiểu là dưới 90/60 mmHg. Tuy nhiên, một số người có huyết áp thấp nhưng không có triệu chứng vẫn có thể sinh hoạt bình thường.

Điều cần chú ý là huyết áp thấp kèm biểu hiện bất thường như chóng mặt, hoa mắt, ngất, mệt lả, vã mồ hôi hoặc khó tập trung. Khi đó, người bệnh nên được kiểm tra để tìm nguyên nhân.

Huyết áp cao là bao nhiêu?

Huyết áp thường xuyên từ 130/80 mmHg trở lên cần được theo dõi. Từ 140/90 mmHg trở lên thường được xem là tăng huyết áp theo nhiều hướng dẫn lâm sàng.

Nếu chỉ số trên 180/120 mmHg, bạn nên nghỉ ngơi vài phút và đo lại. Nếu vẫn rất cao hoặc kèm đau ngực, khó thở, yếu liệt, nhìn mờ, đau đầu dữ dội hoặc lú lẫn, cần liên hệ cơ sở y tế ngay.

Vì sao không nên kết luận bệnh chỉ từ một lần đo huyết áp?

Một lần đo huyết áp bất thường chưa đủ để kết luận bạn bị tăng huyết áp hoặc huyết áp thấp. Huyết áp thay đổi trong ngày và chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. Việc hiểu điều này giúp người đọc bớt hoang mang khi thấy một kết quả cao hoặc thấp hơn thường ngày.

Một số yếu tố có thể làm chỉ số huyết áp thay đổi gồm:

• Vừa vận động, leo cầu thang hoặc làm việc nặng trước khi đo.
• Lo lắng, căng thẳng, tức giận hoặc mất ngủ.
• Uống cà phê, rượu bia hoặc hút thuốc gần thời điểm đo.
• Vừa ăn no, tắm nước nóng hoặc nhịn tiểu.
• Đo sai tư thế, nói chuyện khi đo hoặc dùng vòng bít không phù hợp.
• Ảnh hưởng từ một số thuốc hoặc bệnh nền.

Nếu kết quả cao hơn bình thường, bạn nên ngồi nghỉ, giữ cơ thể thư giãn và đo lại đúng cách. Khi cần theo dõi dài hạn, hãy ghi nhật ký huyết áp gồm ngày, giờ đo, chỉ số tâm thu, chỉ số tâm trương, nhịp tim và triệu chứng nếu có.

Đo huyết áp tại nhà giúp theo dõi xu hướng huyết áp, nhất là với người có bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận, người cao tuổi hoặc người đang dùng thuốc huyết áp. Tuy nhiên, kết quả tại nhà không thay thế việc thăm khám. Bác sĩ có thể cần đánh giá nhiều lần đo, yếu tố nguy cơ, xét nghiệm hoặc các kiểm tra khác để đưa ra kết luận phù hợp.

Cách đo huyết áp tại nhà để đọc chỉ số chính xác hơn

Muốn đọc chỉ số huyết áp đúng, trước hết cần đo đúng. Tư thế ngồi, thời điểm đo, vòng bít và thao tác đều có thể ảnh hưởng đến kết quả.

Trước khi đo, bạn nên chuẩn bị như sau:

• Nghỉ ngơi ít nhất 5 phút trong không gian yên tĩnh.
• Không vận động mạnh, uống cà phê, rượu bia hoặc hút thuốc ngay trước khi đo.
• Đi vệ sinh trước nếu cần.
• Ngồi thoải mái, thư giãn, không vội vàng.
• Dùng máy đo phù hợp và kiểm tra pin hoặc thiết bị trước khi đo.

Khi đo, tư thế đúng rất quan trọng. Bạn nên:

• Ngồi thẳng lưng, tựa vào ghế.
• Đặt hai chân trên sàn, không bắt chéo chân.
• Đặt tay ngang tim.
• Quấn vòng bít trực tiếp trên da, không quấn ngoài áo dày.
• Không nói chuyện, cử động hoặc nắm chặt tay trong lúc đo.

Nếu đang theo dõi huyết áp tại nhà, bạn có thể đo 2 lần, cách nhau 1 đến 2 phút, rồi ghi lại kết quả. Nên đo vào cùng thời điểm trong ngày để dễ so sánh. Người đang dùng thuốc huyết áp không nên tự ý tăng, giảm hoặc ngừng thuốc chỉ dựa trên kết quả đo tại nhà khi chưa hỏi bác sĩ.

Khi nào cần đi khám hoặc gọi cấp cứu vì chỉ số huyết áp?

Biết cách đọc chỉ số huyết áp giúp bạn nhận ra thời điểm cần theo dõi, đi khám hoặc xử trí khẩn cấp. Đặc biệt, huyết áp rất cao kèm triệu chứng không nên chờ đợi tại nhà.

Bạn nên đi khám nếu gặp các tình huống sau:

• Huyết áp thường xuyên từ 130/80 mmHg trở lên.
• Huyết áp thấp kèm chóng mặt, ngất hoặc mệt lả.
• Chỉ số thay đổi thất thường dù đã đo đúng cách.
• Đang có bệnh tim mạch, bệnh thận, đái tháo đường hoặc mang thai.
• Đang dùng thuốc huyết áp nhưng chỉ số vẫn chưa ổn định.

Một số dấu hiệu cần liên hệ cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế ngay gồm:

• Huyết áp trên 180/120 mmHg kèm đau ngực.
• Khó thở, vã mồ hôi, lú lẫn hoặc ngất.
• Yếu hoặc tê một bên cơ thể.
• Khó nói, méo miệng hoặc nhìn mờ.
• Đau đầu dữ dội, co giật hoặc mất ý thức.

Với người có chỉ số huyết áp bất thường lặp lại nhiều lần, thăm khám sớm giúp đánh giá nguy cơ tim mạch và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp. Ngoài việc đọc thêm các bài viết về kiểm soát huyết áp, dinh dưỡng tốt cho tim mạch và vận động an toàn, bạn nên duy trì lịch khám định kỳ nếu có bệnh nền.

Cách đọc chỉ số huyết áp không chỉ là nhìn hai con số trên máy đo, mà còn cần hiểu ý nghĩa của huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương, bảng phân loại và bối cảnh khi đo. Một kết quả bất thường chưa đủ để tự chẩn đoán, nhưng nếu chỉ số cao hoặc thấp lặp lại nhiều lần, người bệnh nên chủ động thăm khám để được hướng dẫn phù hợp.