Các loại lupus ban đỏ và dấu hiệu từng thể bệnh

Lupus ban đỏ là một bệnh tự miễn mạn tính có thể âm thầm tiến triển nhưng lại để lại nhiều hệ lụy nếu không được kiểm soát đúng cách. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến da hay khớp mà còn có thể tác động đến thận, tim, phổi và hệ thần kinh. Nhiều người khi được chẩn đoán thường băn khoăn lupus ban đỏ có mấy loại, liệu mỗi loại có mức độ nguy hiểm giống nhau hay không? Tìm hiểu các loại lupus ban đỏ và hướng điều trị qua bài viết sau của Tiêm chủng Long Châu.

Triệu chứng của lupus ban đỏ

Triệu chứng lupus ban đỏ rất đa dạng và khác nhau ở từng người. Có người chỉ xuất hiện biểu hiện ngoài da nhẹ nhàng, nhưng cũng có trường hợp tổn thương nội tạng diễn tiến phức tạp.

Một số dấu hiệu thường gặp bao gồm:

• Ban đỏ hình cánh bướm ở hai bên gò má và sống mũi.
• Da nhạy cảm với ánh nắng, dễ nổi mẩn khi tiếp xúc tia UV.
• Đau, sưng và cứng khớp, nhất là vào buổi sáng.
• Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Sốt nhẹ tái diễn.
• Loét miệng hoặc mũi, thường không gây đau.
• Rụng tóc từng mảng.

Ở những thể nặng hơn, lupus có thể gây phù chân do tổn thương thận, đau ngực do viêm màng tim hoặc màng phổi, thậm chí ảnh hưởng đến trí nhớ và thần kinh. Đặc điểm của bệnh là tiến triển theo từng đợt, lúc bùng phát dữ dội, lúc lại lắng xuống khiến người bệnh dễ chủ quan.

Các loại lupus ban đỏ

Vậy thực tế lupus ban đỏ có mấy loại? Theo phân loại y khoa hiện nay, hệ thống các loại lupus ban đỏ gồm bốn thể chính. Mỗi thể có đặc điểm riêng về phạm vi tổn thương và mức độ nghiêm trọng.

Lupus ban đỏ hệ thống (SLE)

Đây là thể bệnh phổ biến và nghiêm trọng nhất. Lupus ban đỏ hệ thống có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan cùng lúc như da, khớp, thận, tim, phổi và hệ thần kinh.

Triệu chứng thường đa dạng và diễn tiến phức tạp. Người bệnh có thể chỉ đau khớp nhẹ trong giai đoạn đầu, nhưng nếu không kiểm soát tốt, viêm thận lupus hoặc tổn thương tim mạch có thể xuất hiện. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản là nhóm có nguy cơ cao nhất.

Lupus ban đỏ dạng đĩa

Trong nhóm các loại lupus ban đỏ, lupus dạng đĩa chủ yếu khu trú ở da. Tổn thương thường là các mảng đỏ hình tròn hoặc bầu dục, có vảy và có thể để lại sẹo.

Vị trí hay gặp là mặt, da đầu và cổ. Nếu tổn thương ở da đầu, rụng tóc có thể xảy ra và khó phục hồi. Phần lớn trường hợp không ảnh hưởng đến nội tạng, nhưng vẫn cần theo dõi vì một tỷ lệ nhỏ có thể tiến triển thành thể hệ thống.

Lupus ban đỏ do thuốc

Một số loại thuốc điều trị tăng huyết áp, động kinh hoặc tim mạch có thể kích hoạt phản ứng tự miễn giống lupus. Triệu chứng tương tự lupus hệ thống nhưng thường nhẹ hơn.

Điểm đáng lưu ý là khi ngừng thuốc gây tác động, biểu hiện bệnh có xu hướng thuyên giảm dần. Tuy nhiên, việc ngưng thuốc cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ.

Lupus ban đỏ sơ sinh

Đây là thể hiếm gặp trong các loại lupus ban đỏ. Tình trạng này xảy ra ở trẻ sơ sinh có mẹ mang kháng thể tự miễn.

Trẻ có thể xuất hiện ban da tạm thời hoặc rối loạn nhịp tim. Phần lớn tổn thương ngoài da sẽ cải thiện sau vài tháng, nhưng một số trường hợp cần theo dõi tim mạch lâu dài.

Như vậy, nếu đặt câu hỏi lupus ban đỏ có mấy loại, câu trả lời là bốn thể bệnh chính, mỗi thể có đặc điểm lâm sàng và tiên lượng khác nhau.

Chẩn đoán lupus ban đỏ

Chẩn đoán lupus ban đỏ không dựa vào một xét nghiệm duy nhất mà cần tổng hợp nhiều yếu tố. Bác sĩ sẽ đánh giá triệu chứng lâm sàng, tiền sử bệnh và kết quả cận lâm sàng để đưa ra kết luận.

Các xét nghiệm thường được chỉ định gồm:

• Công thức máu để phát hiện thiếu máu hoặc giảm bạch cầu.
• Tốc độ lắng hồng cầu và CRP nhằm đánh giá mức độ viêm.
• Xét nghiệm kháng thể kháng nhân (ANA).
• Anti-dsDNA và các kháng thể đặc hiệu.
• Phân tích nước tiểu để phát hiện tổn thương thận.

Trong trường hợp nghi ngờ biến chứng nội tạng, bác sĩ có thể chỉ định thêm siêu âm tim, chụp X-quang phổi hoặc sinh thiết thận. Việc chẩn đoán sớm giúp xác định chính xác thể bệnh trong nhóm các loại lupus ban đỏ và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.

Biện pháp điều trị lupus ban đỏ

Lupus ban đỏ là bệnh mạn tính chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu được điều trị đúng và theo dõi sát, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát tốt triệu chứng và duy trì chất lượng cuộc sống ổn định.

Điều trị bằng thuốc

Tùy theo mức độ bệnh và cơ quan bị ảnh hưởng, bác sĩ sẽ cân nhắc sử dụng các nhóm thuốc phù hợp. Mục tiêu là giảm viêm, kiểm soát miễn dịch và phòng ngừa biến chứng:

• Thuốc chống viêm không steroid giúp giảm đau và viêm khớp nhẹ.
• Thuốc kháng sốt rét tổng hợp như hydroxychloroquine giúp kiểm soát bệnh lâu dài.
• Corticoid được dùng trong đợt bùng phát để giảm viêm nhanh.
• Thuốc ức chế miễn dịch khi có tổn thương thận hoặc nội tạng.
• Thuốc sinh học trong các trường hợp kháng trị.

Người bệnh cần tuân thủ điều trị và không tự ý ngưng thuốc khi thấy triệu chứng cải thiện.

Điều chỉnh lối sống

Bên cạnh thuốc, thay đổi lối sống đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát lupus ban đỏ. Một chế độ sinh hoạt hợp lý có thể giúp giảm tần suất bùng phát và bảo vệ cơ quan nội tạng.

• Hạn chế tiếp xúc ánh nắng mạnh, sử dụng kem chống nắng.
• Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh căng thẳng kéo dài.
• Ăn uống cân đối, hạn chế muối nếu có tổn thương thận.
• Tập luyện nhẹ nhàng để duy trì sức khỏe khớp.
• Tái khám định kỳ theo hướng dẫn.

Sự kết hợp giữa điều trị y khoa và chăm sóc bản thân đúng cách là nền tảng quan trọng trong việc kiểm soát lâu dài các loại lupus ban đỏ.

Lupus ban đỏ là bệnh tự miễn phức tạp, có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể nếu không được kiểm soát sớm. Hiểu rõ các loại lupus ban đỏ giúp người bệnh không còn mơ hồ khi nghe chẩn đoán và chủ động hơn trong theo dõi sức khỏe.

Khi được hỏi lupus ban đỏ có mấy loại, câu trả lời là bốn thể bệnh chính, mỗi thể có đặc điểm và mức độ khác nhau. Phát hiện sớm, điều trị đúng và duy trì lối sống khoa học chính là chìa khóa giúp người bệnh sống chung với lupus một cách an toàn và bền vững.