Viêm vòi trứng là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Viêm vòi trứng (Salpingitis) là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại một hoặc cả hai vòi trứng, thường do vi khuẩn xâm nhập từ đường sinh dục dưới đi ngược lên. Đây là một thành phần quan trọng của bệnh viêm vùng chậu (Pelvic Inflammatory Disease - PID), ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản của phụ nữ.

Trong đa số trường hợp, viêm vòi trứng có liên quan đến các bệnh lây truyền qua đường tình dục, phổ biến nhất là Chlamydia trachomatis và Neisseria gonorrhoeae. Ngoài ra, các vi khuẩn kỵ khí và vi khuẩn thường trú ở âm đạo cũng có thể gây bệnh, đặc biệt sau các thủ thuật phụ khoa, nạo hút thai hoặc đặt dụng cụ tử cung.

Quá trình viêm có thể làm tổn thương lớp niêm mạc và lông chuyển của vòi trứng, dẫn đến phù nề, dính hoặc tắc vòi trứng. Những thay đổi này cản trở sự di chuyển của trứng và tinh trùng, làm tăng nguy cơ vô sinh và thai ngoài tử cung nếu không được điều trị kịp thời.

Những dấu hiệu và triệu chứng của viêm vòi trứng

Viêm vòi trứng có thể biểu hiện đa dạng, từ nhẹ, không đặc hiệu đến rầm rộ, tùy mức độ viêm và tác nhân gây bệnh. Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

• Đau bụng dưới hoặc đau vùng hạ vị, đau một bên hoặc hai bên, mức độ tăng khi vận động hoặc quan hệ tình dục.
• Khí hư ra nhiều, có mùi hôi, màu vàng, xanh hoặc lẫn mủ.
• Rối loạn kinh nguyệt, kinh nguyệt không đều, rong kinh, rong huyết.
• Đau khi quan hệ tình dục (dyspareunia).
• Tiểu buốt, tiểu rắt hoặc khó chịu vùng tiểu khung.
• Sốt nhẹ đến sốt cao, mệt mỏi, ớn lạnh trong trường hợp viêm cấp tính.
• Buồn nôn hoặc nôn, thường gặp khi viêm lan rộng trong vùng chậu.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh viêm vòi trứng

Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, viêm vòi trứng có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe sinh sản:

• Vô sinh do tắc hoặc dính vòi trứng.
• Thai ngoài tử cung do tổn thương chức năng vận chuyển của vòi trứng.
• Đau vùng chậu mãn tính kéo dài.
• Áp xe vòi trứng buồng trứng.
• Viêm phúc mạc tiểu khung trong trường hợp nhiễm trùng lan rộng.
• Tái phát viêm vòi trứng nhiều lần, làm tăng nguy cơ tổn thương không hồi phục.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh cần đến cơ sở y tế để thăm khám sớm khi xuất hiện đau bụng dưới kéo dài, khí hư bất thường, sốt không rõ nguyên nhân, đau khi quan hệ tình dục hoặc có tiền sử bệnh lây truyền qua đường tình dục. Việc khám và điều trị kịp thời giúp kiểm soát nhiễm trùng, hạn chế biến chứng và bảo tồn khả năng sinh sản cho phụ nữ.

Viêm vòi trứng chủ yếu xảy ra do vi sinh vật xâm nhập ngược dòng từ đường sinh dục dưới lên vòi trứng, gây phản ứng viêm và tổn thương mô. Các nguyên nhân thường gặp bao gồm:

• Nhiễm vi khuẩn lây truyền qua đường tình dục, đặc biệt là Chlamydia trachomatis và Neisseria gonorrhoeae.
• Nhiễm khuẩn âm đạo không đặc hiệu (vi khuẩn kỵ khí, Gardnerella vaginalis, Mycoplasma genitalium).
• Nhiễm khuẩn sau sinh, sau sảy thai hoặc sau nạo hút thai không đảm bảo vô khuẩn.
• Nhiễm trùng sau các thủ thuật phụ khoa như đặt dụng cụ tử cung, soi buồng tử cung.
• Viêm lan từ các cơ quan lân cận như viêm nội mạc tử cung, viêm cổ tử cung.

Những ai có nguy cơ mắc phải viêm vòi trứng?

Viêm vòi trứng thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, đặc biệt từ 15 - 35 tuổi, là nhóm có hoạt động tình dục cao. Bệnh ít gặp hơn ở phụ nữ sau mãn kinh. Tỷ lệ mắc cao hơn ở những người có tiền sử bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục, và có xu hướng tái phát nếu không được điều trị triệt để.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải viêm vòi trứng

Một số yếu tố làm tăng khả năng mắc viêm vòi trứng bao gồm:

• Quan hệ tình dục không an toàn, có nhiều bạn tình.
• Tiền sử mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Đặt dụng cụ tử cung trong thời gian ngắn trước đó.
• Nạo hút thai, sảy thai hoặc sinh đẻ không đảm bảo vô khuẩn.
• Viêm âm đạo, viêm cổ tử cung không được điều trị đầy đủ.
• Thụt rửa âm đạo thường xuyên làm mất cân bằng hệ vi sinh.
• Suy giảm miễn dịch hoặc mắc các bệnh mạn tính.

Phương pháp chẩn đoán và xét nghiệm viêm vòi trứng

Chẩn đoán viêm vòi trứng dựa trên sự kết hợp giữa khai thác bệnh sử, thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng. Bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng đau bụng dưới, rối loạn khí hư, sốt, tiền sử quan hệ tình dục, bệnh lây truyền qua đường tình dục, can thiệp phụ khoa hoặc các đợt viêm nhiễm trước đó. Khám phụ khoa có thể ghi nhận đau khi di động cổ tử cung, đau phần phụ hoặc có khối bất thường vùng tiểu khung.

Các xét nghiệm và phương tiện cận lâm sàng thường được chỉ định bao gồm: Xét nghiệm máu, xét nghiệm dịch âm đạo, xét nghiệm nước tiểu, các chẩn đoán hình ảnh học như siêu âm, CT hoặc MRI.

Điều trị viêm vòi trứng

Nội khoa

Điều trị nội khoa là phương pháp chính trong hầu hết các trường hợp viêm vòi trứng, nhằm kiểm soát nhiễm trùng và ngăn ngừa biến chứng. Phác đồ thường bao gồm kháng sinh phổ rộng, phối hợp nhiều loại để bao phủ vi khuẩn gây bệnh thường gặp.

• Kháng sinh đường uống hoặc đường tiêm theo phác đồ điều trị viêm vùng chậu.
• Điều trị đồng thời cho bạn tình nếu nghi ngờ bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Thuốc giảm đau, hạ sốt, kháng viêm khi cần.
• Nghỉ ngơi, hạn chế quan hệ tình dục trong thời gian điều trị.
• Theo dõi đáp ứng điều trị và tái khám theo chỉ định của bác sĩ.

Ngoại khoa

Điều trị ngoại khoa được chỉ định trong các trường hợp viêm vòi trứng có biến chứng như áp xe vòi trứng - buồng trứng, thất bại với điều trị nội khoa hoặc nghi ngờ vỡ áp xe. Phẫu thuật thường được thực hiện bằng phương pháp nội soi nhằm dẫn lưu ổ nhiễm trùng, giải phóng dính hoặc cắt bỏ vòi trứng tổn thương nặng, giúp kiểm soát nhiễm trùng và bảo tồn tối đa chức năng sinh sản khi có thể.

Những thói quen sinh hoạt giúp hạn chế diễn tiến của viêm vòi trứng

Chế độ sinh hoạt

Việc duy trì thói quen sinh hoạt hợp lý có vai trò quan trọng trong hỗ trợ điều trị và hạn chế tái phát viêm vòi trứng. Người bệnh nên chú ý:

• Tuân thủ đầy đủ phác đồ điều trị và tái khám theo chỉ định của bác sĩ.
• Nghỉ ngơi hợp lý, tránh lao động nặng trong giai đoạn viêm cấp.
• Kiêng quan hệ tình dục cho đến khi điều trị khỏi hoàn toàn.
• Giữ vệ sinh vùng kín đúng cách, không thụt rửa sâu âm đạo.
• Mặc đồ lót thoáng, khô, thay thường xuyên.
• Tránh tự ý dùng thuốc, đặc biệt là kháng sinh hoặc thuốc đặt âm đạo.

Chế độ dinh dưỡng

Chế độ dinh dưỡng cần đảm bảo đầy đủ năng lượng, giàu đạm, vitamin và khoáng chất nhằm tăng cường miễn dịch và hỗ trợ quá trình hồi phục. Nên tăng cường rau xanh, trái cây tươi, thực phẩm giàu vitamin C, kẽm và lợi khuẩn, đồng thời hạn chế rượu bia, đồ ăn nhiều dầu mỡ hoặc gia vị cay nóng vì có thể làm nặng thêm tình trạng viêm.

Phòng ngừa viêm vòi trứng

Đặc hiệu

Phòng ngừa đặc hiệu viêm vòi trứng chủ yếu tập trung vào phát hiện sớm và điều trị kịp thời các bệnh lây truyền qua đường tình dục, đặc biệt là nhiễm Chlamydia trachomatis và Neisseria gonorrhoeae. Việc tầm soát định kỳ ở phụ nữ có nguy cơ cao và điều trị đồng thời cho bạn tình đóng vai trò quan trọng trong giảm tỷ lệ mắc và tái phát bệnh.

Không đặc hiệu

Các biện pháp phòng ngừa không đặc hiệu giúp giảm nguy cơ viêm vòi trứng bao gồm:

• Quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su.
• Chung thủy một bạn tình, hạn chế nhiều bạn tình.
• Khám phụ khoa định kỳ, đặc biệt khi có triệu chứng bất thường.
• Điều trị sớm và triệt để viêm âm đạo, viêm cổ tử cung.
• Thực hiện các thủ thuật phụ khoa tại cơ sở y tế uy tín, đảm bảo vô khuẩn.
• Không tự ý thụt rửa âm đạo hoặc dùng dung dịch vệ sinh không phù hợp.

Viêm vòi trứng là bệnh lý phụ khoa quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe sinh sản và chất lượng sống của phụ nữ. Do bệnh có thể diễn tiến âm thầm nhưng để lại nhiều biến chứng nặng nề nếu chẩn đoán muộn, việc nhận biết sớm các dấu hiệu, thăm khám kịp thời và tuân thủ điều trị đúng phác đồ đóng vai trò then chốt. Bên cạnh đó, duy trì lối sống lành mạnh, quan hệ tình dục an toàn và khám phụ khoa định kỳ là những biện pháp hiệu quả giúp phòng ngừa viêm vòi trứng và bảo vệ khả năng sinh sản lâu dài.