Thai trứng xâm lấn là gì? Những điều cần biết về thai trứng xâm lấn

Thai trứng xâm lấn (chửa trứng xâm lấn) là một dạng bệnh lý nguyên bào nuôi ác tính, phát sinh khi tổ chức nguyên bào nuôi của chửa trứng tiếp tục tăng sinh và xâm nhập sâu vào lớp cơ tử cung. Về mặt cơ chế bệnh sinh, các tế bào nguyên bào nuôi tăng sinh bất thường, phá vỡ cấu trúc mô bình thường của tử cung, gây xâm lấn tại chỗ và có thể lan theo đường máu. Khác với ung thư nguyên bào nuôi, tổn thương mô bệnh học của chửa trứng xâm lấn vẫn còn sự hiện diện của các gai rau phù nề, đây là đặc điểm quan trọng giúp phân biệt trên phương diện giải phẫu bệnh.

Chửa trứng xâm lấn là biến chứng tương đối thường gặp của chửa trứng, đặc biệt sau chửa trứng toàn phần. Theo các tài liệu y văn, khoảng 10 - 15% trường hợp chửa trứng toàn phần và tỷ lệ thấp hơn ở chửa trứng bán phần có thể tiến triển thành chửa trứng xâm lấn. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi sinh sản, tuy nhiên nguy cơ cao hơn ở phụ nữ quá trẻ hoặc trên 35 tuổi, tiền sử chửa trứng, nồng độ β-hCG cao kéo dài sau nạo hút thai trứng hoặc không được theo dõi sát sau điều trị ban đầu.

Những dấu hiệu và triệu chứng của thai trứng xâm lấn

Chửa trứng xâm lấn thường được phát hiện sau điều trị chửa trứng khi người bệnh xuất hiện các dấu hiệu lâm sàng kéo dài hoặc bất thường, kết hợp với rối loạn diễn tiến nồng độ β-hCG trong quá trình theo dõi. Các triệu chứng thường gặp của chửa trứng xâm lấn:

• Ra huyết âm đạo kéo dài hoặc tái phát: Là triệu chứng phổ biến nhất, xảy ra sau nạo hút chửa trứng, do mô nguyên bào nuôi xâm lấn gây tổn thương mạch máu trong thành tử cung.
• Tử cung chậm co hồi hoặc to bất thường: Tử cung không trở về kích thước bình thường sau điều trị, hoặc tiếp tục to lên, gợi ý tổ chức bệnh lý vẫn còn tồn tại và phát triển.
• Đau bụng dưới hoặc đau vùng hạ vị: Thường là đau âm ỉ, liên quan đến hiện tượng xâm lấn sâu của mô nguyên bào nuôi vào lớp cơ tử cung, đôi khi kèm tụ máu trong thành tử cung.
• Nồng độ β-hCG giảm chậm, đứng yên hoặc tăng trở lại: Đây là dấu hiệu cận lâm sàng có giá trị chẩn đoán cao, phản ánh sự tăng sinh dai dẳng của tế bào nguyên bào nuôi sau chửa trứng.
• Triệu chứng do di căn: Một số trường hợp có thể xuất hiện ho kéo dài, ho ra máu nhẹ hoặc khó thở khi có di căn phổi, tuy nhiên thường kín đáo và ít rầm rộ.

Biến chứng có thể gặp khi mắc thai trứng xâm lấn

Chửa trứng xâm lấn là một thể bệnh nguyên bào nuôi ác tính có khả năng xâm nhập sâu vào cơ tử cung và lan rộng, do đó có thể gây ra nhiều biến chứng tại chỗ và toàn thân nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Các biến chứng của chửa trứng xâm lấn thường gặp, gồm:

• Xuất huyết tử cung kéo dài hoặc nặng: Do mô nguyên bào nuôi xâm lấn phá hủy mạch máu trong thành tử cung, gây chảy máu âm đạo dai dẳng, có thể dẫn đến mất máu đáng kể.
• Thiếu máu: Xuất huyết kéo dài hoặc tái phát làm người bệnh dễ rơi vào tình trạng thiếu máu mạn tính, ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân và khả năng hồi phục.
• Thủng tử cung: Sự xâm lấn sâu của tổ chức nguyên bào nuôi vào lớp cơ tử cung có thể làm thành tử cung bị phá vỡ, gây đau bụng dữ dội và xuất huyết trong ổ bụng, là biến chứng nguy hiểm.
• Di căn ngoài tử cung: Chửa trứng xâm lấn có thể lan theo đường máu, thường gặp nhất là di căn phổi, hiếm hơn ở não hoặc gan, gây các triệu chứng hô hấp hoặc thần kinh.
• Rối loạn nội tiết, đặc biệt cường giáp: Nồng độ β-hCG tăng cao kéo dài có thể kích thích thụ thể TSH, dẫn đến cường giáp với biểu hiện tim nhanh, hồi hộp, run tay và sụt cân.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ chửa trứng xâm lấn như ra huyết âm đạo kéo dài hoặc tái phát sau nạo hút thai trứng, đau bụng dưới, tử cung chậm co hồi, hoặc khi nồng độ β-hCG không giảm theo tiến triển bình thường. Việc thăm khám và theo dõi y tế cần được thực hiện sớm và định kỳ nhằm phát hiện kịp thời các biến chứng xâm lấn hoặc di căn, từ đó can thiệp điều trị phù hợp và hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng sinh sản.

Chửa trứng xâm lấn hình thành do sự tồn tại và phát triển dai dẳng của tổ chức nguyên bào nuôi sau chửa trứng, liên quan đến nhiều yếu tố bệnh sinh và nguy cơ, trong đó tăng sinh bất thường của tế bào nguyên bào nuôi đóng vai trò trung tâm.

• Tăng sinh mất kiểm soát của tế bào nguyên bào nuôi: Tế bào nguyên bào nuôi tiếp tục tăng sinh sau chửa trứng, xâm nhập sâu vào cơ tử cung thay vì thoái triển như sinh lý bình thường.
• Bất thường di truyền của chửa trứng toàn phần: Thai trứng toàn phần thường chỉ mang bộ gen của người cha, làm tăng nguy cơ tăng sinh ác tính và tiến triển thành chửa trứng xâm lấn.
• Nồng độ β-hCG cao và kéo dài: β-hCG tăng cao phản ánh hoạt động mạnh của mô nguyên bào nuôi và là yếu tố liên quan trực tiếp đến khả năng xâm lấn và dai dẳng của bệnh.
• Sót tổ chức nguyên bào nuôi sau nạo hút: Việc nạo hút không triệt để có thể để lại mô bệnh lý trong tử cung, tạo điều kiện cho tổ chức này tiếp tục phát triển và xâm lấn.

Những ai có nguy cơ mắc thai trứng xâm lấn?

Phụ nữ từng mắc chửa trứng, đặc biệt chửa trứng toàn phần: Đây là nhóm nguy c ơ cao nhất, do chửa trứng toàn phần có khả năng tiến triển thành chửa trứng xâm lấn cao hơn so với chửa trứng bán phần.

• Phụ nữ mang thai ở độ tuổi nguy cơ: Tuổi mẹ quá trẻ hoặc trên 35 tuổi được ghi nhận có liên quan đến tăng nguy cơ chửa trứng và các biến chứng xâm lấn sau đó.
• Người có tiền sử chửa trứng tái phát: Phụ nữ đã từng mắc chửa trứng nhiều lần có nguy cơ cao hơn tiến triển thành chửa trứng xâm lấn so với người mắc lần đầu.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc thai trứng xâm lấn

Chửa trứng toàn phần: Có nguy cơ tiến triển thành chửa trứng xâm lấn cao hơn so với chửa trứng bán phần do tăng sinh mạnh của tế bào nguyên bào nuôi.

• Nạo hút thai trứng không triệt để: Sót tổ chức nguyên bào nuôi trong tử cung tạo điều kiện cho mô bệnh lý tiếp tục phát triển.
• Không tuân thủ theo dõi sau chửa trứng: Không theo dõi β-hCG định kỳ làm chậm phát hiện bệnh xâm lấn.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán thai trứng xâm lấn

Chẩn đoán bệnh chửa trứng xâm lấn, sự kết hợp của phương pháp khám lâm sàng cận lâm sàng cho phép chẩn đoán chính xác, theo dõi tiến triển và phân tầng nguy cơ, đảm bảo phát hiện sớm chửa trứng xâm lấn và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp theo tiêu chuẩn FIGO.

Khám lâm sàng: Giúp định hướng nghi ngờ bệnh, phát hiện các dấu hiệu gợi ý như ra huyết âm đạo kéo dài, tử cung chậm co hồi, đau hạ vị và đánh giá sớm nguy cơ biến chứng tại chỗ.

Trong khi đó, cận lâm sàng giữ vai trò then chốt trong chẩn đoán xác định nhờ vào các xét nghiệm sau:

• Định lượng β-hCG huyết thanh: Là xét nghiệm quan trọng nhất, dùng để chẩn đoán, theo dõi đáp ứng điều trị và phát hiện sớm bệnh tồn tại hoặc tái phát sau chửa trứng.
• Siêu âm tử cung: Giúp phát hiện tổn thương tăng sinh trong buồng tử cung hoặc cơ tử cung, đánh giá mức độ xâm lấn và tình trạng co hồi của tử cung.
• Chẩn đoán hình ảnh nâng cao (MRI, CT): Được chỉ định khi cần đánh giá mức độ xâm lấn sâu, nguy cơ thủng tử cung hoặc tổn thương lan rộng ngoài tử cung.
• X-quang phổi hoặc CT ngực: Dùng để phát hiện di căn phổi, vị trí di căn thường gặp nhất của chửa trứng xâm lấn.
• Giải phẫu bệnh (khi cần thiết): Hỗ trợ xác định đặc điểm mô học và phân biệt chửa trứng xâm lấn với các thể bệnh nguyên bào nuôi ác tính khác.

Phương pháp điều trị thai trứng xâm lấn

Nguyên tắc điều trị thai trứng xâm lấn là loại bỏ tối đa tổ chức mô thai trứng khỏi cơ thể, đồng thời kết hợp hóa trị nhằm tiêu diệt các tế bào nguyên bào nuôi còn sót có tính chất ác tính và ngăn ngừa bệnh tiến triển.

Trong các trường hợp còn nhu cầu sinh con, việc lấy mô thai trứng có thể được thực hiện bằng hút buồng tử cung hoặc phẫu thuật mở cơ tử cung để lấy khối mô trứng, đòi hỏi bác sĩ chuyên khoa có nhiều kinh nghiệm nhằm hạn chế biến chứng. Phẫu thuật cắt tử cung được cân nhắc khi người bệnh đã đủ con, tuổi từ 40 trở lên, có tổn thương xâm lấn rộng gây chảy máu nặng, hoặc khi bệnh không đáp ứng với điều trị hóa chất.

Hóa trị đóng vai trò trung tâm trong điều trị thai trứng xâm lấn. Phác đồ thường được sử dụng đầu tiên là Methotrexate kết hợp Folinic Acid. Trong trường hợp bệnh kháng thuốc hoặc đáp ứng kém, người bệnh sẽ được chuyển sang các phác đồ hóa trị phối hợp đa thuốc như EMA-CO hoặc EMA-EP theo chỉ định chuyên khoa.

Thai trứng xâm lấn là một bệnh lý ác tính, do đó quá trình điều trị cần được tiến hành tương tự các bệnh ung thư, với việc theo dõi và điều trị kéo dài. Người bệnh chỉ được xem là kết thúc điều trị khi nồng độ β-hCG trong máu trở về mức bình thường. Sau xuất viện, cần tiếp tục theo dõi β-hCG định kỳ ít nhất 12 tháng nhằm phát hiện sớm nguy cơ tái phát hoặc di căn.

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp hạn chế diễn tiến thai trứng xâm lấn

Chế độ sinh hoạt:

• Nghỉ ngơi hợp lý, tránh lao động nặng.
• Tái khám và theo dõi β-hCG đúng lịch theo chỉ định bác sĩ.
• Tránh mang thai trong thời gian theo dõi, sử dụng biện pháp tránh thai phù hợp.
• Giữ tinh thần ổn định, tuân thủ đầy đủ phác đồ điều trị.

Chế độ dinh dưỡng:

• Ăn đủ chất, ưu tiên thực phẩm giàu đạm, sắt, vitamin để nâng cao thể trạng.
• Tăng rau xanh, trái cây, uống đủ nước mỗi ngày.
• Hạn chế rượu bia, chất kích thích để bảo vệ gan và sức đề kháng.

Phương pháp phòng ngừa thai trứng xâm lấn

Chửa trứng xâm lấn thường phát triển từ chửa trứng nếu không được theo dõi và xử trí đúng cách. Vì vậy, phòng ngừa đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm bệnh tồn tại, hạn chế tiến triển xâm lấn và giảm nguy cơ biến chứng. Các phương pháp phòng ngừa chính đối với bệnh chửa trứng xâm lấn:

• Nạo hút thai trứng đúng kỹ thuật, triệt để: Giúp loại bỏ tối đa mô thai trứng, giảm nguy cơ tồn tại tổ chức nguyên bào nuôi.
• Theo dõi β-hCG định kỳ sau chửa trứng: Phát hiện sớm diễn tiến bất thường và can thiệp kịp thời.
• Tuân thủ lịch tái khám theo chỉ định bác sĩ: Đảm bảo kiểm soát bệnh trong suốt giai đoạn theo dõi.
• Tránh mang thai trong thời gian theo dõi: Giúp đánh giá chính xác diễn tiến β-hCG và phòng tái phát bệnh.
• Quản lý tốt các yếu tố nguy cơ: Đặc biệt ở phụ nữ có tiền sử chửa trứng hoặc thuộc nhóm tuổi nguy cơ.