Đau khớp cổ tay là gì? Nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa

Cổ tay không chỉ là một khớp đơn thuần mà là một hệ thống phức tạp bao gồm 8 xương nhỏ kết nối bàn tay với hai xương cẳng tay (xương quay và xương trụ). Hệ thống này được giữ ổn định bởi một mạng lưới phối hợp giữa các dây chằng, cơ và gân.

Đau khớp cổ tay là tình trạng khó chịu hoặc đau nhức xảy ra tại khớp cổ tay, có thể xuất phát từ tổn thương ở xương, cơ, dây thần kinh, gân, dây chằng hoặc mạch máu. Tình trạng này có thể là cấp tính (xảy ra đột ngột do chấn thương) hoặc mãn tính (tiến triển dần theo thời gian do bệnh lý).

Những dấu hiệu và triệu chứng của đau khớp cổ tay

Triệu chứng đau khớp cổ tay rất đa dạng, tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh:

• Đau khớp: Cơn đau thường có tính chất âm ỉ, liên tục thường gặp trong thoái hóa khớp hoặc đau nhói, dữ dội trong viêm khớp dạng thấp. Cơn đau thường tăng lên khi thực hiện các động tác như mở nắp lọ, xoay tay nắm cửa hoặc đánh máy.
• Sưng và nóng đỏ khớp cổ tay: Khớp cổ tay có thể bị sưng tấy, cảm giác ấm khi chạm vào đặc biệt là trong các đợt viêm cấp.
• Cứng khớp: Thường xuất hiện vào buổi sáng và cải thiện dần trong ngày.
• Giảm phạm vi cử động: Khó khăn khi thực hiện các động tác gập, duỗi hoặc xoay cổ tay.
• Tiếng kêu lạ: Có thể nghe thấy tiếng lạo xạo, lụp cụp hoặc răng rắc khi cử động cổ tay.
• Tê bì và châm chích: Thường gặp trong hội chứng ống cổ tay, cảm giác tê lan tỏa đến các ngón tay, đặc biệt là vào ban đêm.
• Yếu tay: Giảm lực cầm nắm, dễ làm rơi đồ vật.

Biến chứng có thể gặp khi mắc đau khớp cổ tay

Nếu không được điều trị kịp thời, đau khớp cổ tay có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như:

• Biến dạng khớp: Sưng tấy nghiêm trọng kéo dài có thể đẩy các xương ra khỏi vị trí bình thường gây biến dạng bàn tay.
• Mất chức năng vĩnh viễn: Tình trạng "ngón tay lò xo" nếu không điều trị có thể khiến ngón tay bị uốn cong vĩnh viễn.
• Thoái hóa khớp thứ phát: Các tổn thương dây chằng không được xử lý có thể dẫn đến mất ổn định khớp và tiến triển thành viêm xương khớp mãn tính.
• Teo cơ: Do người bệnh hạn chế vận động vì đau dẫn đến yếu và teo các cơ ở bàn tay và cẳng tay.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Bạn nên đến gặp bác sĩ nếu tình trạng đau không cải thiện sau 2 tuần tự chăm sóc tại nhà hoặc có các dấu hiệu sau:

• Đau dữ dội khiến bạn không thể thực hiện các hoạt động bình thường.
• Cổ tay bị biến dạng hoặc đổi màu.
• Mất cảm giác ở một phần hoặc toàn bộ bàn tay.
• Nghe thấy tiếng "rắc" hoặc tiếng nổ lớn khi chấn thương.
• Sốt và cổ tay nóng đỏ (dấu hiệu nhiễm trùng hoặc viêm khớp cấp).
• Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống như mất ngủ, mệt mỏi,...

Nguyên nhân gây đau cổ tay thường được chia thành ba nhóm chính là nguyên nhân cơ học, nguyên nhân thần kinh và nguyên nhân hệ thống.

Nguyên nhân cơ học:

• Chấn thương: Ngã chống tay, gãy xương (đặc biệt là xương thuyền), bong gân hoặc rách dây chằng.
• Quá tải: Các chuyển động lặp đi lặp lại trong công việc hoặc thể thao gây viêm gân như bệnh De Quervain.
• Viêm xương khớp: Sự mòn đi của sụn khớp theo thời gian.

Nguyên nhân thần kinh: Phổ biến nhất là hội chứng ống cổ tay xảy ra khi dây thần kinh giữa bị chèn ép khi đi qua ống cổ tay. Ngoài ra còn có các tổn thương thần kinh trụ hoặc thần kinh quay cũng gây đau khớp cổ tay.

Nguyên nhân hệ thống:

• Viêm khớp dạng thấp: Bệnh tự miễn tấn công các khớp, thường bắt đầu từ cổ tay.
• Gút và giả gút: Do tích tụ tinh thể acid uric hoặc calci trong khớp gây đau.
• Các bệnh khác: Đái tháo đường, suy giáp và mang thai cũng là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc hội chứng ống cổ tay.

Những ai có nguy cơ mắc phải đau khớp cổ tay?

Những đối tượng dễ mắc đau cổ tay là những người thường xuyên sử dụng cổ tay như:

• Vận động viên: Những người chơi các môn thể thao đòi hỏi sử dụng cổ tay nhiều như thể dục dụng cụ, tennis, golf và bowling.
• Người làm công việc chân tay: Công nhân xây dựng, thợ may, người sử dụng các công cụ rung (máy khoan, máy cưa) hoặc làm việc trong dây chuyền lắp ráp.
• Người làm văn phòng: Đánh máy liên tục trong thời gian dài với tư thế không đúng.
• Người cao tuổi: Do quá trình lão hóa tự nhiên làm mòn sụn khớp.
• Phụ nữ: Có tỷ lệ mắc đau cổ tay và viêm khớp dạng thấp cao hơn nam giới.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải đau khớp cổ tay

Một số yếu tố khác cũng góp phần nâng cao nguy cơ mắc bệnh gồm:

• Yếu tố nghề nghiệp: Áp lực công việc cao, tư thế làm việc không thuận lợi và các hoạt động lặp lại liên tục.
• Tình trạng sức khỏe: Béo phì, tiểu đường và các bệnh lý về chuyển hóa.
• Di truyền: Gia đình có tiền sử mắc các bệnh về xương khớp.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán đau khớp cổ tay

Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ kiểm tra độ sưng, nóng, đỏ và phạm vi cử động của cổ tay. Các bài kiểm tra chuyên biệt có thể được thực hiện như:

• Nghiệm pháp Finkelstein: Kiểm tra bệnh viêm gân De Quervain.
• Nghiệm pháp Watson: Kiểm tra sự mất ổn định của xương thuyền.
• Nghiệm pháp Grind: Kiểm tra viêm khớp gốc ngón cái hoặc khớp quay trụ dưới.

Chẩn đoán hình ảnh:

• X-quang: X-quang thường là lựa chọn đầu tiên để kiểm tra cấu trúc xương, gãy xương, các dấu hiệu viêm khớp, thoái hóa, u xương hoặc dị vật. Tuy nhiên, X-quang hạn chế trong việc quan sát mô mềm (gân, dây chằng, sụn), do đó có thể cần kết hợp các kỹ thuật khác.
• Siêu âm: Siêu âm giúp đánh giá các mô mềm, gân, dây chằng và các nang bao hoạt dịch.
• MRI và CT scan: Các cận lâm sàng này được chỉ định khi cần nhìn rõ hơn các tổn thương phức tạp như rách dây chằng nhỏ hoặc gãy xương kín đáo.
• Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu để tìm các chỉ số viêm hoặc kháng thể giúp chẩn đoán viêm khớp dạng thấp hoặc gút.
• Đo dẫn truyền thần kinh: Kiểm tra chức năng của dây thần kinh giữa trong chẩn đoán hội chứng ống cổ tay.

Phương pháp điều trị đau khớp cổ tay

Tùy theo mức độ nghiêm trọng, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị bảo tồn hoặc can thiệp ngoại khoa.

Nội khoa

Đa số các trường hợp đau cổ tay có thể được quản lý hiệu quả bằng các biện pháp nội khoa nhằm kiểm soát triệu chứng, giảm viêm và bảo tồn chức năng khớp mà không cần can thiệp phẫu thuật:

• Nghỉ ngơi: Hạn chế các hoạt động vùng cổ tay để khớp có thời gian phục hồi.
• Liệu pháp nhiệt: Sử dụng đá lạnh để giảm sưng viêm cấp tính hoặc chườm nóng để làm dịu tình trạng cứng khớp.
• Thuốc: Sử dụng thuốc giảm đau như paracetamol hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen dạng uống hoặc dạng gel bôi.
• Nẹp cổ tay: Đeo nẹp để cố định khớp, đặc biệt là vào ban đêm giúp giảm áp lực lên dây thần kinh và gân.
• Tiêm Corticosteroid: Tiêm trực tiếp vào khớp hoặc ống cổ tay để giảm viêm và giảm đau mạnh tạm thời.
• Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng: Các bài tập giúp tăng cường sức mạnh và độ linh hoạt cho cổ tay.

Ngoại khoa

Phẫu thuật được xem xét khi các biện pháp nội khoa không mang lại hiệu quả hoặc tổn thương quá nặng:

• Phẫu thuật giải phóng ống cổ tay: Cắt dây chằng ngang cổ tay để giảm áp lực lên dây thần kinh giữa.
• Phẫu thuật làm cứng khớp: Sử dụng đinh hoặc vít để nối các xương lại với nhau, loại bỏ cử động gây đau.
• Thay khớp cổ tay: Thay thế các bộ phận khớp bị hỏng bằng khớp nhân tạo.
• Nội soi khớp: Sử dụng các vết cắt nhỏ để làm sạch khớp hoặc sửa chữa các tổn thương dây chằng.

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của đau khớp cổ tay

Chế độ sinh hoạt

• Điều chỉnh công thái học: Điều chỉnh độ cao bàn phím sao cho cổ tay không bị gập ngược lên khi đánh máy, sử dụng miếng lót cổ tay cho chuột và bàn phím.
• Nghỉ giải lao: Thực hiện quy tắc nghỉ ngơi định kỳ khi làm việc lâu với máy tính hoặc thực hiện các thao tác lặp đi lặp lại.
• Tập thể dục nhẹ nhàng: Duy trì các bài tập xoay và kéo giãn cổ tay hàng ngày để giữ cho các mô luôn linh hoạt.

Chế độ dinh dưỡng

• Duy trì cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên các khớp.
• Bỏ thuốc lá vì hút thuốc làm giảm lưu thông máu và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe xương khớp.
• Bổ sung các thực phẩm giàu omega-3, canxi và vitamin D để hỗ trợ sức khỏe xương khớp.

Phương pháp phòng ngừa đau khớp cổ tay

Một số phương pháp giúp phòng ngừa bệnh hiệu quả gồm:

• Tránh té ngã: Giữ nhà cửa gọn gàng, sử dụng thiết bị hỗ trợ nếu cần thiết.
• Sử dụng đồ bảo hộ: Đeo băng bảo vệ cổ tay khi tham gia các môn thể thao có nguy cơ chấn thương cao như trượt patin, trượt tuyết,...
• Sử dụng công cụ phù hợp cho từng công việc và thay đổi tay thuận khi có thể (ví dụ đổi tay dùng chuột).