Axit uric bao nhiêu là cao? Nó gây ảnh hưởng gì đến sức khỏe?

Hiện nay, tình trạng tăng axit uric máu ngày càng phổ biến do chế độ ăn nhiều đạm, rượu bia và lối sống ít vận động. Nhiều người chỉ phát hiện chỉ số axit uric cao khi đã xuất hiện đau khớp hoặc biến chứng. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ chỉ số axit uric, ngưỡng được xem là cao, ý nghĩa của từng mức và những yếu tố liên quan để chủ động bảo vệ sức khỏe.

Axit uric bao nhiêu là cao? 

Axit uric bao nhiêu là cao là câu hỏi quan trọng mà nhiều người đặt ra khi nhận kết quả xét nghiệm máu. Axit uric là sản phẩm cuối cùng của quá trình chuyển hóa purin trong cơ thể, một chất có sẵn trong nhiều loại thực phẩm giàu đạm. Bình thường, axit uric hòa tan trong máu và được thận lọc, thải ra ngoài qua nước tiểu để duy trì nồng độ ổn định.

Ngưỡng axit uric cao theo giới tính

Theo các hướng dẫn y khoa quốc tế và khuyến cáo tại Việt Nam, axit uric bao nhiêu là cao được xác định như sau:

• Nam giới: Mức axit uric vượt quá 420 µmol/L tương đương khoảng 7,0 mg/dL được coi là cao.
• Nữ giới: Ngưỡng này thấp hơn, vượt quá 360 µmol/L khoảng 6,0 mg/dL đã được xem là tăng.

Sự khác biệt giữa nam và nữ chủ yếu do hormone estrogen ở phụ nữ giúp tăng bài tiết axit uric qua thận, đặc biệt trước giai đoạn mãn kinh. Sau mãn kinh, ngưỡng axit uric ở nữ giới có thể tăng dần và gần bằng nam giới.

Phân loại mức độ tăng

Khi biết được axit uric bao nhiêu là cao, mức độ tăng có thể được phân loại để đánh giá rủi ro:

• Tăng nhẹ: Thường nằm trong khoảng từ 420 đến 480 µmol/L ở nam hoặc từ 360 đến 420 µmol/L ở nữ, chưa gây triệu chứng rõ rệt nhưng cần theo dõi chặt chẽ.
• Tăng trung bình: Từ 480 đến 600 µmol/L cho thấy nguy cơ lắng đọng tinh thể urat bắt đầu tăng lên.
• Tăng cao rõ rệt: Khi vượt quá 600 µmol/L, nguy cơ hình thành tinh thể urat và các biến chứng cao hơn đáng kể.

Tuy nhiên, axit uric bao nhiêu là cao không đồng nghĩa với việc đã mắc bệnh gout ngay lập tức. Nhiều người có chỉ số vượt ngưỡng nhưng vẫn chưa xuất hiện triệu chứng, được gọi là tăng axit uric máu không triệu chứng. Dù vậy, axit uric cao kéo dài làm tăng nguy cơ gout, sỏi thận và một số vấn đề tim mạch. Việc xét nghiệm định kỳ giúp phát hiện sớm, vì chỉ số này có thể dao động do chế độ ăn, mất nước hoặc thuốc men.

Axit uric cao gây ảnh hưởng gì đến sức khỏe?

Khi axit uric bao nhiêu là cao và duy trì ở mức đó lâu dài, cơ thể bắt đầu chịu những tác động tiêu cực. Axit uric dư thừa không còn hòa tan hoàn toàn trong máu mà kết tinh thành tinh thể urat sắc nhọn. Những tinh thể này lắng đọng tại các khớp xương, gây phản ứng viêm mạnh mẽ, dẫn đến cơn gout cấp tính với cơn đau dữ dội, sưng nóng đỏ và hạn chế vận động, thường khởi phát đột ngột về đêm.

Tác động ngắn hạn và dài hạn

• Tác động ngắn hạn: Chủ yếu là các cơn gout cấp, gây đau đớn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày.
• Tác động dài hạn: Nếu không kiểm soát, tinh thể urat tiếp tục tích tụ, hình thành cục tophi dưới da hoặc trong khớp, gây tổn thương khớp mạn tính và biến dạng. Ngoài ra, axit uric cao còn lắng đọng tại thận, dẫn đến sỏi thận do axit uric hoặc làm suy giảm chức năng thận dần dần.

Các bệnh lý liên quan

Các bệnh lý liên quan khác cũng được ghi nhận ở người có axit uric bao nhiêu là cao. Tình trạng này thường đi kèm với tăng huyết áp, hội chứng chuyển hóa và tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Axit uric cao có thể góp phần gây viêm mạch máu, thúc đẩy xơ vữa động mạch và làm nặng thêm các vấn đề chuyển hóa như đái tháo đường type 2.

Điểm đáng lưu ý là axit uric cao thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện khi đã có cơn gout đầu tiên hoặc biến chứng thận. Chính vì vậy, việc theo dõi định kỳ chỉ số này rất quan trọng để can thiệp sớm, tránh để tình trạng tiến triển thành bệnh lý mãn tính.

Nguyên nhân nào khiến axit uric tăng cao?

Axit uric bao nhiêu là cao thường xuất hiện do sự mất cân bằng giữa sản xuất và đào thải axit uric. Dưới đây là các nguyên nhân chính:

Chế độ ăn uống

• Thực phẩm giàu purin: Như nội tạng động vật, hải sản, thịt đỏ và một số loại thịt gia cầm làm tăng sản xuất axit uric đáng kể.
• Rượu bia: Đặc biệt là bia, không chỉ cung cấp purin mà còn ức chế thận thải axit uric, khiến chỉ số tăng nhanh chóng.
• Nước ngọt: Có đường fructose cao cũng góp phần kích thích gan sản xuất thêm axit uric.

Chức năng thận và lối sống

• Chức năng thận giảm: Khi thận giảm khả năng lọc và đào thải, axit uric tích tụ trong máu dù lượng sản xuất không quá lớn. Bệnh thận mạn, suy thận hoặc một số bệnh lý khác làm tình trạng này trầm trọng hơn.
• Lối sống ít vận động: Và thừa cân béo phì cũng là yếu tố lớn, vì mô mỡ thúc đẩy sản xuất axit uric và làm giảm bài tiết qua thận.

Yếu tố di truyền và thuốc

• Di truyền: Một số người có gen khiến cơ thể sản xuất axit uric nhiều hơn hoặc thải kém hơn bình thường.
• Thuốc men: Một số loại thuốc như thuốc lợi tiểu, thuốc điều trị tăng huyết áp hoặc thuốc hóa trị có thể làm tăng axit uric như tác dụng phụ.
• Stress và mất nước: Cũng khiến chỉ số dao động lên cao tạm thời.

Hiểu rõ các nguyên nhân giúp bạn tự đối chiếu lối sống của mình và điều chỉnh kịp thời, từ đó giảm nguy cơ axit uric bao nhiêu là cao trở thành vấn đề thường trực.

Khi nào cần kiểm tra và theo dõi axit uric?

Việc kiểm tra axit uric định kỳ là cần thiết đối với nhiều nhóm người để phát hiện sớm tình trạng tăng cao.

Nhóm cần theo dõi

• Người có tiền sử bệnh gout hoặc gia đình có người mắc gout.
• Người trung niên và cao tuổi, đặc biệt nam giới trên 40 tuổi.
• Người thừa cân béo phì, uống nhiều rượu bia.
• Người có bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường type 2.

Tần suất kiểm tra

Tần suất khuyến nghị thường là từ 6 đến 12 tháng một lần đối với người có nguy cơ cao, hoặc theo chỉ định của bác sĩ nếu đã từng có chỉ số cao. Khi kết quả cho thấy axit uric bao nhiêu là cao, bác sĩ sẽ hướng dẫn theo dõi chặt chẽ hơn, có thể từ 3 đến 6 tháng một lần tùy mức độ.

Quan trọng nhất là không tự ý dùng thuốc hạ axit uric mà cần có chỉ định từ bác sĩ. Thuốc có thể gây tác dụng phụ hoặc làm bùng phát cơn gout nếu dùng không đúng. Thay vào đó, hãy kết hợp điều chỉnh lối sống: Uống đủ nước, hạn chế thực phẩm giàu purin, duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục đều đặn. Nếu xuất hiện đau khớp đột ngột, sưng nóng đỏ hoặc các dấu hiệu bất thường khác, cần đi khám ngay để đánh giá toàn diện.

Việc hiểu rõ axit uric bao nhiêu là cao, nguyên nhân và tác động của nó sẽ giúp mỗi người chủ động điều chỉnh lối sống, theo dõi sức khỏe và thăm khám kịp thời, từ đó phòng ngừa biến chứng lâu dài. Nếu bạn có kết quả xét nghiệm bất thường, đừng ngần ngại trao đổi với bác sĩ để nhận được hướng dẫn phù hợp nhất.