Xét nghiệm TG là gì? Ý nghĩa và khi nào cần thực hiện?

Xét nghiệm TG là công cụ quan trọng trong theo dõi ung thư tuyến giáp, đặc biệt sau phẫu thuật và điều trị iod phóng xạ. Việc định lượng thyroglobulin trong máu giúp phát hiện sớm nguy cơ tái phát, hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định điều trị kịp thời và chính xác.

Xét nghiệm TG là gì?

Xét nghiệm TG là xét nghiệm máu dùng để đo nồng độ thyroglobulin trong huyết thanh, một glycoprotein được tổng hợp bởi tế bào nang tuyến giáp và chỉ được giải phóng một lượng nhỏ vào máu cùng với các hormone tuyến giáp. Xét nghiệm này đặc biệt quan trọng trong quá trình theo dõi sau điều trị ung thư tuyến giáp, nhất là sau phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp và điều trị iod phóng xạ.

Ở các bệnh nhân mắc ung thư tuyến giáp thể nhú, thể nang hoặc tế bào Hurthle, nồng độ thyroglobulin thường tăng cao, giúp đánh giá khả năng còn sót mô tuyến giáp hay phát hiện nguy cơ tái phát. Mặc dù không được sử dụng để chẩn đoán ban đầu, xét nghiệm TG đóng vai trò hỗ trợ theo dõi tiến triển, hiệu quả điều trị và gợi ý một số rối loạn tuyến giáp khác.

Xét nghiệm TG được chỉ định khi nào?

Xét nghiệm TG là công cụ quan trọng trong quản lý các bệnh lý tuyến giáp, đặc biệt là ung thư tuyến giáp thể biệt hóa. Việc chỉ định xét nghiệm này không chỉ phục vụ theo dõi sau điều trị mà còn hỗ trợ chẩn đoán, đánh giá hiệu quả can thiệp và xác định nguyên nhân trong một số bệnh lý nội tiết khác. Dưới đây là các trường hợp xét nghiệm TG thường được chỉ định:

Hỗ trợ chẩn đoán các thể ung thư tuyến giáp biệt hóa

Xét nghiệm TG có thể được chỉ định trong quá trình đánh giá các trường hợp nghi ngờ ung thư tuyến giáp thể nang và thể nhú. Mặc dù không phải là xét nghiệm chẩn đoán đặc hiệu, nhưng nồng độ thyroglobulin trong huyết thanh có thể gợi ý sự hiện diện của mô tuyến giáp ác tính, đặc biệt khi phối hợp với khám lâm sàng và các xét nghiệm nội tiết khác như TSH.

Theo dõi và đánh giá hiệu quả điều trị ung thư tuyến giáp

Sau phẫu thuật cắt tuyến giáp và điều trị iod phóng xạ, xét nghiệm TG được sử dụng để kiểm tra xem còn mô tuyến giáp sót lại hay không. Mức TG giảm đáng kể sau điều trị cho thấy quá trình loại bỏ mô giáp thành công, trong khi TG tăng có thể cảnh báo còn mô giáp hoặc khối u chưa được loại bỏ hoàn toàn.

Giám sát nguy cơ tái phát ung thư tuyến giáp

Xét nghiệm TG được thực hiện định kỳ trong quá trình theo dõi lâu dài để phát hiện sớm tình trạng tái phát ung thư. Việc kết hợp với xét nghiệm kháng thể kháng TG (Anti-TG) rất cần thiết, vì Anti-TG có thể làm sai lệch kết quả TG. Trong một số trường hợp phức tạp, khi mức TG trong huyết thanh thấp nhưng nghi ngờ tái phát, bác sĩ có thể chỉ định kích thích tuyến giáp bằng rhTSH để tăng độ nhạy của xét nghiệm.

Đánh giá nguyên nhân của một số bệnh lý tuyến giáp lành tính

Xét nghiệm TG cũng được sử dụng để xác định nguyên nhân của các rối loạn tuyến giáp như cường giáp (ví dụ trong bệnh Basedow) hoặc suy giáp do tự miễn. Việc phối hợp TG, Anti-TG và Anti-TPO giúp phân biệt nguyên nhân suy giáp có liên quan đến các tự kháng thể tuyến giáp hay không.

Phát hiện suy giáp bẩm sinh ở trẻ sơ sinh

Trong một số trường hợp, xét nghiệm TG được chỉ định để hỗ trợ chẩn đoán nguyên nhân gây suy giáp bẩm sinh ở trẻ nhỏ. Việc xác định sớm và chính xác nguyên nhân giúp can thiệp kịp thời, tránh ảnh hưởng đến phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ.

Ý nghĩa của xét nghiệm TG

Xét nghiệm TG (thyroglobulin) không chỉ có vai trò trong chẩn đoán và theo dõi điều trị mà còn mang lại nhiều thông tin giá trị trong đánh giá tiến triển bệnh lý tuyến giáp. Dưới đây là các ý nghĩa cụ thể liên quan đến giá trị định lượng TG và các yếu tố ảnh hưởng:

Giá trị bình thường của TG và Anti-TG:

Ở người bình thường, nồng độ TG dao động từ 0,2 đến 50 ng/mL, tuy nhiên phạm vi này có thể thay đổi tùy thuộc vào phương pháp xét nghiệm và tiêu chuẩn của từng phòng xét nghiệm. Trẻ sơ sinh sau 48 giờ có thể có nồng độ TG lên tới 36 - 38 ng/mL. Khoảng 9% người bình thường có nồng độ TG dưới 10 ng/mL.

Với Anti-TG, giá trị bình thường là dưới 4 IU/mL ở mọi độ tuổi. Sự hiện diện của Anti-TG có thể gây nhiễu kết quả xét nghiệm TG và cần được đánh giá đồng thời.

Trường hợp TG tăng:

• Ung thư tuyến giáp biệt hóa chưa điều trị hoặc di căn: TG thường tăng trong các thể nhú và thể nang. Tuy nhiên, không tăng trong ung thư tuyến giáp thể không biệt hóa (anaplastic), thể tủy, và các thể hiếm gặp khác.
• Sau phẫu thuật hoặc điều trị, nếu có tái phát hoặc còn mô giáp sót, nồng độ TG có thể tăng trở lại. Trong 10 năm đầu sau điều trị, hơn 10% bệnh nhân có nguy cơ tái phát, và tỷ lệ này giảm còn khoảng 5% sau đó.
• Một số bệnh tuyến giáp lành tính cũng có thể gây tăng TG, bao gồm Basedow, bướu lành, viêm tuyến giáp cấp tính hoặc mạn tính.
• Đánh giá hiệu quả điều trị: Nếu trước điều trị nồng độ TG cao nhưng giảm mạnh sau phẫu thuật, đây là dấu hiệu đáp ứng điều trị tốt. Ngược lại, nếu nồng độ TG trước điều trị nằm trong giới hạn bình thường thì không nên dùng xét nghiệm TG để đánh giá hiệu quả điều trị.

Trường hợp TG giảm:

• Suy giáp do bướu cổ ở trẻ em có thể làm giảm nồng độ TG.
• Nhiễm độc tuyến giáp nhân tạo (do sử dụng hormone tuyến giáp ngoại sinh) cũng có thể làm mức TG giảm thấp hơn bình thường.

Xét nghiệm TG có ý nghĩa thiết yếu trong theo dõi tái phát ung thư tuyến giáp, đánh giá hiệu quả điều trị, và hỗ trợ chẩn đoán một số bệnh lý tuyến giáp lành tính hoặc bẩm sinh. Việc diễn giải kết quả cần dựa trên bối cảnh lâm sàng cụ thể, kết hợp với các chỉ số liên quan như Anti-TG và TSH để đảm bảo độ chính xác.

Một số điều cần lưu ý khi làm xét nghiệm TG

Khi chuẩn bị làm xét nghiệm TG, người bệnh nên lưu ý một số điều quan trọng để kết quả phản ánh chính xác tình trạng sức khỏe và hỗ trợ tốt cho quá trình điều trị. Dưới đây là những điều cần nhớ dưới góc độ của người bệnh:

• Cần xét nghiệm Anti-TG cùng lúc với TG: Người bệnh nên biết rằng kết quả xét nghiệm TG có thể bị sai lệch nếu trong máu có kháng thể kháng thyroglobulin (Anti-TG). Do đó, bác sĩ thường yêu cầu làm thêm xét nghiệm Anti-TG cùng lúc. Kết quả Anti-TG giúp bác sĩ đánh giá mức độ chính xác của TG và đưa ra hướng theo dõi phù hợp.
• Xét nghiệm TG không dùng để chẩn đoán ban đầu ung thư tuyến giáp: Nhiều người nhầm tưởng xét nghiệm TG có thể phát hiện ung thư tuyến giáp. Thực tế, xét nghiệm này không dùng để chẩn đoán ban đầu, mà chỉ có ý nghĩa theo dõi sau điều trị. Do vậy, nếu đang trong giai đoạn tầm soát, người bệnh không nên kỳ vọng xét nghiệm TG sẽ xác định có ung thư hay không.
• Thời điểm lấy mẫu xét nghiệm rất quan trọng: Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn về thời điểm lấy máu. Ví dụ, sau phẫu thuật cắt tuyến giáp hoặc điều trị iod phóng xạ, bác sĩ thường yêu cầu chờ ít nhất 6 tuần trước khi làm xét nghiệm TG. Điều này giúp loại bỏ ảnh hưởng từ mô giáp còn sót hoặc yếu tố điều trị tạm thời.
• Một số thuốc và bệnh lý có thể ảnh hưởng kết quả: Nếu người bệnh đang dùng thuốc nội tiết tuyến giáp (như levothyroxine), cần thông báo cho bác sĩ. Loại thuốc này có thể làm giảm TG trong máu. Ngoài ra, một số bệnh lành tính như viêm tuyến giáp hay Basedow cũng có thể làm tăng TG, nên cần kết hợp với các xét nghiệm khác để xác định rõ nguyên nhân.
• Cần đảm bảo việc lấy mẫu máu đúng kỹ thuật: Người bệnh nên làm xét nghiệm tại các cơ sở uy tín, nơi có phòng xét nghiệm đạt chuẩn để đảm bảo quá trình lấy mẫu và bảo quản được thực hiện đúng quy định. Mẫu máu không được xử lý đúng cách có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả.

Tóm lại, xét nghiệm TG là một công cụ theo dõi có giá trị cao trong thực hành lâm sàng, đặc biệt đối với ung thư tuyến giáp thể biệt hóa. Việc định lượng thyroglobulin trong máu không chỉ giúp phát hiện sớm tình trạng tái phát sau điều trị mà còn phản ánh hiệu quả can thiệp và hỗ trợ đánh giá một số bệnh lý tuyến giáp khác. Tuy nhiên, để kết quả xét nghiệm thực sự có ý nghĩa, người bệnh cần hiểu rõ vai trò, giới hạn và các yếu tố ảnh hưởng đến độ chính xác của chỉ số TG. Sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ và bệnh nhân trong lựa chọn thời điểm xét nghiệm, kiểm soát thuốc dùng, cũng như đánh giá đồng thời các chỉ số liên quan sẽ giúp nâng cao hiệu quả theo dõi và điều trị, góp phần cải thiện tiên lượng lâu dài cho người bệnh.