Xét nghiệm nội tiết tố là gì? Các loại xét nghiệm nội tiết phổ biến

Hệ thống nội tiết đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa cơ thể qua các hormone từ tuyến nội tiết. Trong đó, xét nghiệm nội tiết là công cụ thiết yếu để kiểm tra hoạt động của tinh hoàn và buồng trứng, bên cạnh các tuyến khác như tuyến yên, tuyến giáp, tuyến tụy, nhằm phát hiện sớm các rối loạn.

Xét nghiệm nội tiết tố là gì?

Xét nghiệm nội tiết tố là phương pháp đánh giá hoạt động của các tuyến nội tiết và mức độ cân bằng hormone trong cơ thể. Thông qua việc đo nồng độ các nội tiết tố trong máu hoặc các mẫu sinh học khác, bác sĩ có thể phát hiện những rối loạn liên quan đến hệ nội tiết và chức năng sinh sản.

Xét nghiệm này đóng vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán, theo dõi và sàng lọc nhiều vấn đề sức khỏe, đặc biệt là các tình trạng do mất cân bằng nội tiết. Một số chỉ định thường gặp của xét nghiệm nội tiết tố bao gồm:

• Rối loạn nội tiết như suy giáp, cường giáp, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) hoặc bệnh Addison.
• Vô sinh, hiếm muộn ở cả nam và nữ.
• Rối loạn kinh nguyệt, tiền mãn kinh và các vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh sản nữ.
• Rối loạn tâm trạng như lo âu, trầm cảm có liên quan đến thay đổi hormone.
• Các vấn đề về tăng trưởng và phát triển, chẳng hạn như dậy thì sớm hoặc dậy thì muộn ở trẻ em.

Các xét nghiệm nội tiết tố nữ phổ biến

Xét nghiệm nội tiết tố nữ là nhóm xét nghiệm cơ bản nhằm đánh giá chức năng sinh sản và tình trạng cân bằng hormone trong cơ thể người phụ nữ. Các chuyên gia khuyến cáo phụ nữ nên thực hiện xét nghiệm nội tiết định kỳ mỗi 1 - 2 năm, đặc biệt là những người đang mong con, đã thả trong thời gian dài nhưng chưa có thai, bị rối loạn kinh nguyệt hoặc từng sảy thai nhiều lần.

Vậy xét nghiệm nội tiết tố nữ bao gồm những xét nghiệm nào? Hiện nay, các xét nghiệm thường được bác sĩ chỉ định gồm:

Xét nghiệm Prolactin

Prolactin là hormone có vai trò quan trọng trong điều hòa chức năng sinh sản nữ. Xét nghiệm prolactin giúp xác định nguyên nhân rối loạn kinh nguyệt, tình trạng không rụng trứng hoặc vô sinh.

Xét nghiệm prolactin thường được chỉ định khi:

• Rối loạn kinh nguyệt kéo dài, chu kỳ không đều giữa các tháng.
• Mất kinh không rõ nguyên nhân dù không mang thai hay chưa mãn kinh.
• Thăm khám vô sinh - hiếm muộn.
• Nghi ngờ các rối loạn nội tiết như suy giáp.
• Thường xuyên đau đầu kéo dài hoặc suy giảm thị lực không rõ nguyên nhân.

Xét nghiệm FSH

FSH là hormone do thùy trước tuyến yên tiết ra, có chức năng kích thích sự phát triển của nang trứng. Nồng độ FSH tăng cao thường cho thấy dự trữ buồng trứng suy giảm. Chỉ số này cũng hỗ trợ chẩn đoán hội chứng buồng trứng đa nang.

Xét nghiệm AMH

AMH là hormone được sản xuất từ các tế bào nang noãn trong buồng trứng. Xét nghiệm AMH giúp đánh giá dự trữ buồng trứng, phản ánh số lượng trứng còn lại cũng như mức độ lão hóa buồng trứng. Đây là chỉ số quan trọng trong việc đánh giá khả năng sinh sản và tiên lượng thời điểm cần can thiệp hỗ trợ sinh sản.

Xét nghiệm LH

Xét nghiệm LH giúp đánh giá nguy cơ vô sinh, nguyên nhân rối loạn kinh nguyệt và hội chứng buồng trứng đa nang. Thời điểm thực hiện xét nghiệm thường vào ngày thứ 2 - 3 của chu kỳ kinh nguyệt để đảm bảo kết quả chính xác.

Xét nghiệm Estrogen

Estrogen là hormone sinh dục nữ quan trọng, được sản xuất chủ yếu tại buồng trứng. Xét nghiệm estrogen thường được thực hiện vào ngày thứ 2 hoặc thứ 3 của chu kỳ kinh nhằm xác định tình trạng thiếu hụt hormone và các rối loạn nội tiết liên quan.

Xét nghiệm Progesterone

Progesterone là hormone sinh dục nữ được tiết ra sau kỳ kinh, có vai trò chuẩn bị và duy trì niêm mạc tử cung để trứng đã thụ tinh làm tổ và phát triển. Xét nghiệm progesterone thường được chỉ định khi chuẩn bị mang thai, theo dõi rụng trứng hoặc trong quá trình thai kỳ sớm.

Xét nghiệm Testosterone

Mặc dù là hormone nam, testosterone vẫn hiện diện với nồng độ thấp ở nữ giới. Xét nghiệm này giúp tìm nguyên nhân vô sinh nữ, rối loạn kinh nguyệt, giảm ham muốn tình dục hoặc các biểu hiện nam hóa bất thường như rậm lông.

Các xét nghiệm nội tiết tố nam

Xét nghiệm nội tiết tố nam giúp đánh giá chức năng sinh sản, khả năng sinh tinh và sức khỏe tình dục của nam giới. Các hormone chính thường được kiểm tra gồm FSH, LH, Testosterone và nhóm Androgen. Sự phối hợp và điều hòa của các hormone này trong trục hạ đồi - tuyến yên - tinh hoàn đóng vai trò then chốt trong việc duy trì quá trình sinh tinh và hoạt động sinh dục bình thường.

Xét nghiệm FSH

FSH là hormone do tuyến yên tiết ra, có nhiệm vụ kích thích các tế bào sinh tinh tại tinh hoàn phát triển và hỗ trợ quá trình sản xuất testosterone. Xét nghiệm FSH thường được chỉ định cho nam giới không có tinh trùng hoặc bị suy giảm khả năng sinh tinh mà chưa xác định được nguyên nhân. Trong một số trường hợp, chỉ số FSH vẫn nằm trong giới hạn bình thường nhưng quá trình sinh tinh bị gián đoạn, dẫn đến không có tinh trùng trưởng thành.

Xét nghiệm LH

LH cũng được sản xuất từ tuyến yên và có vai trò kích thích các tế bào Leydig tại tinh hoàn tiết ra testosterone. Hormone này ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh tinh, đồng thời góp phần duy trì ham muốn tình dục và chức năng sinh lý nam.

Xét nghiệm Testosterone

Testosterone là nội tiết tố nam quan trọng nhất, giữ vai trò quyết định đối với sức khỏe sinh sản và đời sống tình dục. Hormone này tham gia vào sự phát triển thể chất, kích thích ham muốn tình dục, tăng khoái cảm và duy trì khả năng sinh lý ở nam giới.

Xét nghiệm Androgen

Androgen là nhóm hormone góp phần đảm bảo chức năng sinh sản và hoạt động tình dục của nam giới. Ngoài ra, androgen còn thúc đẩy sự phát triển các đặc điểm sinh dục thứ phát như tăng khối lượng cơ bắp, mọc lông trên cơ thể và khuôn mặt, cũng như thay đổi giọng nói trong giai đoạn dậy thì.

Hiện nay có nhiều loại xét nghiệm khác nhau để đánh giá nồng độ hormone trong cơ thể. Việc lựa chọn xét nghiệm phù hợp, kết hợp với thăm khám lâm sàng, sẽ giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác và xây dựng hướng điều trị hiệu quả cho các vấn đề liên quan đến nội tiết và sức khỏe sinh sản nam giới.

Xét nghiệm nội tiết giá bao nhiêu?

Chi phí xét nghiệm nội tiết tố có thể khác nhau tùy theo cơ sở y tế, danh mục xét nghiệm và mục đích thăm khám (đánh giá sinh sản, rối loạn nội tiết, theo dõi điều trị…).

Thông thường, xét nghiệm nội tiết nữ được thực hiện vào ngày thứ 2 - 4 của chu kỳ kinh nguyệt để đảm bảo độ chính xác của kết quả. Mức giá tham khảo cho một số xét nghiệm nội tiết phổ biến như sau:

• AMH: 849.000 đồng;
• FSH: 149.000 đồng;
• LH: 149.000 đồng;
• Prolactin: 179.000 đồng;
• Estradiol: 149.000 đồng;
• Progesterone: 149.000 đồng;
• Testosterone: 149.000 đồng.

Chi phí trên có thể thay đổi theo thời điểm và chính sách của cơ sở y tế. Vì vậy, người bệnh nên liên hệ trực tiếp với nơi thực hiện xét nghiệm để được tư vấn cụ thể về gói xét nghiệm phù hợp.

Sau khi có kết quả xét nghiệm, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng nội tiết, khả năng sinh sản và đưa ra hướng theo dõi, điều trị hoặc khuyến nghị điều chỉnh lối sống, chế độ dinh dưỡng nhằm cải thiện sức khỏe nội tiết một cách an toàn và hiệu quả.

Khi nào cần làm xét nghiệm nội tiết tố?

Thời điểm và danh mục xét nghiệm nội tiết tố có sự khác nhau giữa nam và nữ, tùy thuộc vào mục đích thăm khám và tình trạng sức khỏe cụ thể. Dưới đây là những trường hợp thường được bác sĩ chỉ định xét nghiệm:

Ở nữ giới

Nữ giới nên cân nhắc thực hiện xét nghiệm nội tiết tố khi gặp một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Chu kỳ kinh nguyệt kéo dài bất thường, kèm theo lượng máu kinh quá nhiều hoặc quá ít.
• Mất kinh không rõ nguyên nhân dù trước đó kinh nguyệt vẫn đều.
• Đã cố gắng thụ thai trên 1 năm đối với phụ nữ dưới 35 tuổi, hoặc trên 6 tháng đối với phụ nữ từ 35 tuổi trở lên.
• Xuất hiện các biểu hiện như rậm lông, tăng cân bất thường, kinh nguyệt không đều, thay đổi tâm trạng, nghi ngờ hội chứng buồng trứng đa nang.
• Phụ nữ chuẩn bị thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) hoặc các phương pháp hỗ trợ sinh sản khác.

Ở nam giới

Nam giới nên làm xét nghiệm nội tiết tố trong các trường hợp:

• Đang mong con và cần kiểm tra nguyên nhân vô sinh - hiếm muộn.
• Gặp tình trạng rối loạn cương dương.
• Có bất thường về xuất tinh như tinh trùng ít, tinh trùng loãng hoặc chất lượng tinh trùng kém.
• Suy giảm ham muốn tình dục kéo dài.

Thời điểm thích hợp để làm xét nghiệm nội tiết tố

• Xét nghiệm FSH và LH ở nữ giới thường được thực hiện vào ngày thứ 2 - 3 của chu kỳ kinh nguyệt.
• Nếu chu kỳ kinh đều 28 ngày, xét nghiệm progesterone nên tiến hành vào khoảng ngày thứ 21 của chu kỳ.
• Các xét nghiệm như prolactin, estrogen, testosterone và AMH có thể thực hiện vào bất kỳ thời điểm nào, theo chỉ định của bác sĩ.

Những lưu ý khi đi xét nghiệm nội tiết tố

Hầu hết các xét nghiệm nội tiết tố ở nam và nữ đều được thực hiện bằng cách lấy mẫu máu tĩnh mạch, thường ở vùng cánh tay. Một số ít xét nghiệm đặc biệt có thể yêu cầu thêm mẫu nước tiểu. Thông thường, người bệnh không cần nhịn ăn trước khi làm xét nghiệm nội tiết.

Do nồng độ hormone ở mỗi người có thể khác nhau, bạn nên liên hệ hoặc trao đổi trước với cơ sở y tế để được tư vấn chính xác về thời điểm và loại xét nghiệm cần thực hiện.

Trước khi xét nghiệm, cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc tránh thai hoặc các thuốc chứa hormone, vì những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm.

Những câu hỏi thường gặp về xét nghiệm nội tiết

Xét nghiệm nội tiết bao lâu có kết quả?

Thông thường, kết quả xét nghiệm nội tiết có sau vài giờ đến 1-3 ngày, tùy loại hormone và cơ sở thực hiện. Các xét nghiệm cơ bản thường trả kết quả trong ngày, còn xét nghiệm chuyên sâu có thể lâu hơn.

Xét nghiệm nội tiết tố là lấy máu ở đâu?

Xét nghiệm nội tiết tố chủ yếu được thực hiện bằng cách lấy máu tĩnh mạch ở vùng khuỷu tay. Đây là phương pháp phổ biến, an toàn và cho kết quả chính xác.

Như vậy, xét nghiệm nội tiết tố giữ vai trò quan trọng trong việc đánh giá tình trạng sức khỏe, đặc biệt liên quan đến chức năng sinh sản và đời sống tình dục. Thông qua các chỉ số hormone, bác sĩ có thể phát hiện sớm những rối loạn tiềm ẩn và đưa ra hướng theo dõi, can thiệp phù hợp. Để được tư vấn chính xác và lựa chọn xét nghiệm nội tiết tố phù hợp, người bệnh nên thăm khám và trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa.