Xét nghiệm HAV là gì? Một số xét nghiệm HAV phổ biến

Viêm gan A là bệnh truyền nhiễm có thể lây lan nhanh nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời. Trong quá trình chẩn đoán, các xét nghiệm HAV đóng vai trò then chốt giúp xác định tình trạng miễn dịch hoặc nhiễm virus của người bệnh. 

Xét nghiệm HAV là gì?

HAV là viết tắt của Hepatitis A Virus - virus gây bệnh viêm gan A, một bệnh lý gan lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa, thường liên quan đến thực phẩm, nước uống nhiễm bẩn hoặc tiếp xúc gần với người mang virus. Phần lớn trường hợp viêm gan A có thể tự hồi phục, tuy nhiên ở một số đối tượng nguy cơ cao như người lớn tuổi, người có bệnh gan nền, bệnh vẫn có thể tiến triển nặng và dẫn đến suy gan cấp.

Xét nghiệm HAV là xét nghiệm máu nhằm phát hiện sự hiện diện của virus viêm gan A hoặc các kháng thể đặc hiệu do cơ thể tạo ra để chống lại virus này. Xét nghiệm có vai trò quan trọng trong chẩn đoán xác định viêm gan A, đánh giá tình trạng nhiễm trùng hiện tại hay đã từng nhiễm, đồng thời giúp xác định khả năng miễn dịch của một người trước HAV.

Khi cơ thể tiếp xúc với virus viêm gan A, hệ miễn dịch sẽ tạo ra hai loại kháng thể chính:

• IgM anti-HAV: Xuất hiện sớm trong giai đoạn đầu của bệnh, là dấu hiệu cho thấy người bệnh đang nhiễm viêm gan A cấp tính và có khả năng lây nhiễm.
• IgG anti-HAV: Hình thành sau giai đoạn cấp hoặc sau khi tiêm vắc xin, tồn tại lâu dài trong máu và cho thấy cơ thể đã có miễn dịch bền vững với virus viêm gan A.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), xét nghiệm anti-HAV IgM được sử dụng để chẩn đoán viêm gan A cấp, trong khi anti-HAV IgG giúp xác định miễn dịch do nhiễm tự nhiên hoặc tiêm phòng vắc xin.

Các xét nghiệm HAV thường được sử dụng hiện nay

Trong thực hành y khoa, việc phát hiện và đánh giá tình trạng nhiễm virus viêm gan A (HAV) chủ yếu dựa vào ba nhóm xét nghiệm chính. Mỗi loại xét nghiệm viêm gan A sẽ cung cấp những thông tin khác nhau, giúp bác sĩ xác định giai đoạn nhiễm bệnh cũng như tình trạng miễn dịch của người được xét nghiệm.

Xét nghiệm Anti-HAV IgM

Đây là xét nghiệm nhằm phát hiện kháng thể IgM - loại kháng thể được cơ thể tạo ra sớm nhất khi mới nhiễm virus viêm gan A. Anti-HAV IgM thường xuất hiện khoảng 5 - 10 ngày trước khi có biểu hiện lâm sàng và tồn tại trong máu trong vòng vài tháng sau nhiễm. Kết quả dương tính cho thấy người bệnh đang nhiễm HAV cấp tính hoặc mới mắc bệnh gần đây, đặc biệt có giá trị trong chẩn đoán khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, mệt mỏi, vàng da, vàng mắt.

Xét nghiệm Anti-HAV IgG

Kháng thể IgG hình thành sau giai đoạn cấp và có khả năng tồn tại rất lâu, thậm chí suốt đời. Xét nghiệm này giúp xác định một người đã từng nhiễm virus viêm gan A hoặc đã được tiêm vắc xin phòng bệnh. Trường hợp IgG dương tính nhưng IgM âm tính thường cho thấy cơ thể đã có miễn dịch bảo vệ và không còn nhiễm virus đang hoạt động.

Xét nghiệm HAV RNA (PCR)

Phương pháp PCR cho phép phát hiện trực tiếp vật liệu di truyền của virus viêm gan A trong máu hoặc phân. Đây là kỹ thuật có độ nhạy cao, có thể xác định sự hiện diện của virus ở giai đoạn rất sớm, thậm chí trước khi cơ thể kịp tạo ra kháng thể. Xét nghiệm này thường được chỉ định trong những trường hợp cần chẩn đoán sớm hoặc phục vụ nghiên cứu, theo dõi dịch tễ học.

Xét nghiệm viêm gan A có thực sự cần thiết không?

Xét nghiệm viêm gan A đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm tình trạng nhiễm virus HAV, đặc biệt khi người bệnh có dấu hiệu nghi ngờ hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao. Việc kiểm tra kịp thời không chỉ giúp chẩn đoán chính xác mà còn góp phần hạn chế nguy cơ lây lan bệnh ra cộng đồng.

Bạn nên chủ động thực hiện xét nghiệm viêm gan A trong những trường hợp sau:

• Xuất hiện triệu chứng nghi ngờ viêm gan A như mệt mỏi kéo dài, sốt nhẹ, buồn nôn, chán ăn, đau hạ sườn phải, vàng da hoặc vàng mắt.
• Có tiền sử tiếp xúc gần với người mắc viêm gan A, bao gồm sinh hoạt chung, chăm sóc người bệnh hoặc dùng chung vật dụng cá nhân.
• Ăn uống hoặc sử dụng nguồn nước không đảm bảo vệ sinh, đặc biệt là thực phẩm sống, hải sản chưa nấu chín hoặc thức ăn nghi ngờ bị nhiễm bẩn.
• Du lịch, công tác đến những khu vực có tỷ lệ lưu hành virus HAV cao, nơi điều kiện vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm còn hạn chế.
• Làm việc trong môi trường có nguy cơ lây nhiễm cao như cơ sở y tế, nhà trẻ, bếp ăn tập thể, khu chế biến thực phẩm.
• Quan hệ tình dục với người đã hoặc đang nhiễm viêm gan A, đặc biệt là các hình thức có nguy cơ tiếp xúc phân - miệng.
• Dùng chung kim tiêm hoặc dụng cụ y tế không vô trùng với người nghi ngờ mang virus HAV.

Việc xét nghiệm viêm gan A sớm giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng nhiễm bệnh, theo dõi diễn tiến và đưa ra hướng xử trí phù hợp, từ đó bảo vệ sức khỏe cá nhân cũng như cộng đồng.

Tóm lại, xét nghiệm HAV là công cụ quan trọng giúp phát hiện sớm tình trạng nhiễm virus viêm gan A, đánh giá khả năng miễn dịch và kiểm soát nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Tùy vào mục đích chẩn đoán, theo dõi hay kiểm tra miễn dịch, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm HAV phù hợp như Anti-HAV IgM, Anti-HAV IgG hoặc PCR. Việc chủ động thực hiện xét nghiệm khi có yếu tố nguy cơ hoặc triệu chứng nghi ngờ sẽ giúp người bệnh được theo dõi và xử trí kịp thời, góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài cho bản thân và những người xung quanh.

Tiêm vắc xin viêm gan A giúp cơ thể tạo miễn dịch chủ động, phòng ngừa hiệu quả nguy cơ mắc bệnh và lây lan trong cộng đồng. Trung tâm Tiêm chủng Long Châu cung cấp vắc xin viêm gan A chính hãng, bảo quản đạt chuẩn GSP cùng đội ngũ y tế giàu kinh nghiệm, đảm bảo an toàn khi tiêm. Liên hệ 1800 6928 (miễn phí) để được tư vấn và đặt lịch tiêm phù hợp.