icon_app_03735b6399_696a3c8baf_193690009b

Tải ứng dụng Nhà Thuốc Long Châu để xem sổ tiêm chủng điện tử

Mở trong ứng dụng Nhà Thuốc Long Châu

Viêm tuyến lệ: Nguyên nhân gây mắt sưng đỏ, chảy nước mắt

Phạm Thị Trâm20/11/2026
bac_si_nguyen_duc_hau_bf6a91bf8e
Bác sĩ

Nguyễn Đức Hậu

Đã kiểm duyệt nội dung

Bác sĩ có nền tảng đa khoa cùng kinh nghiệm thực hành tại Bệnh viện Nhi đồng và Bệnh viện An Bình. Có nhiều năm kinh nghiệm trong các lĩnh vực Tiêm chủng, Nhi khoa và Dinh dưỡng.

Xem thêm

Tình trạng sưng đỏ mi trên kèm chảy nước mắt liên tục thường gây nhầm lẫn giữa nhiều bệnh lý hốc mắt, trong đó viêm tuyến lệ là một khả năng đáng lo ngại. Làm sao để phân biệt chính xác triệu chứng của bệnh này với các viêm nhiễm lân cận?

Tình trạng sưng đỏ vùng mi mắt kèm theo chảy nước mắt có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý hốc mắt khác nhau. Việc nhận diện đúng các triệu chứng đặc trưng và phân biệt với các viêm nhiễm lân cận sẽ giúp người bệnh có hướng xử trí chính xác.

Viêm tuyến lệ là gì?

Viêm tuyến lệ là tình trạng viêm xảy ra tại tuyến lệ chính hoặc các tuyến lệ phụ. Bệnh lý này thường biểu hiện bằng tình trạng sưng, đau và đỏ tập trung ở vùng mi trên phía ngoài của mắt.

Tùy vào diễn tiến lâm sàng, bệnh có thể chia thành viêm tuyến lệ cấp hoặc mạn tính. Trong đó, viêm tuyến lệ do virus thường có xu hướng tự giới hạn, trong khi viêm tuyến lệ vô căn có diễn tiến đa dạng và phức tạp hơn. Tình trạng viêm này đôi khi không chỉ là bệnh lý đơn thuần mà còn là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nghiêm trọng tiềm ẩn bên dưới.

Vị trí xảy ra tình trạng viêm tuyến lệ
Vị trí xảy ra tình trạng viêm tuyến lệ

Dấu hiệu viêm tuyến lệ và các biểu hiện dễ nhầm

Viêm tuyến lệ có những đặc điểm nhận diện riêng biệt về vị trí sưng đau, giúp phân biệt với các bệnh lý vùng hốc mắt hoặc viêm nhiễm tại các bộ phận khác của hệ thống dẫn lưu nước mắt.

Sưng đau mi trên phía ngoài

Triệu chứng điển hình nhất là cảm giác đau tại vùng góc trên ngoài của hốc mắt. Người bệnh thường gặp tình trạng phù nề mi mắt, gây sưng đỏ và khiến mí trên bị sụp hoặc gặp khó khăn khi mở mắt.

Ngoài ra, người bệnh có thể cảm thấy đau khi vận động nhãn cầu. Một số trường hợp xuất hiện tình trạng đỏ mắt, chảy dịch mủ hoặc nhìn đôi, đặc biệt là khi liếc mắt lên trên hoặc liếc sang hai bên. Một số bệnh nhân có thể kèm theo sốt và mệt mỏi.

Khác biệt với viêm túi lệ ở góc trong mắt

Viêm tuyến lệ cần được phân biệt rõ với viêm túi lệ để tránh nhầm lẫn trong chẩn đoán. Điểm khác biệt mấu chốt nằm ở vị trí sưng đau: Viêm tuyến lệ tập trung ở vùng mi trên phía ngoài, trong khi viêm túi lệ thường gây sưng đỏ ở góc trong gần mũi.

Việc xác định đúng vị trí tổn thương giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân gây bệnh. Trong khi viêm tuyến lệ liên quan đến cơ quan sản xuất nước mắt, viêm túi lệ lại liên quan đến hệ thống dẫn lưu và thoát nước mắt.

Sự khác biệt về vị trí sưng đau giữa tổn thương tuyến lệ và túi lệ
Sự khác biệt về vị trí sưng đau giữa tổn thương tuyến lệ và túi lệ

Vì sao tuyến lệ có thể bị viêm?

Nguyên nhân gây viêm tuyến lệ rất đa dạng, bao gồm các tác nhân gây nhiễm trùng trực tiếp hoặc hệ quả từ các bệnh lý toàn thân.

Nguyên nhân nhiễm trùng

Nhiễm trùng có thể dẫn đến tình trạng viêm cấp tính. Virus là tác nhân phổ biến nhất, trong đó virus Epstein-Barr được ghi nhận là nguyên nhân thường gặp. Các loại virus khác như Adenovirus, Herpes Simplex hay Varicella Zoster cũng có thể gây bệnh.

Ngoài virus, vi khuẩn cũng là tác nhân gây nhiễm trùng tuyến lệ. Trong một số trường hợp hiếm gặp tại các vùng dịch tễ, vi khuẩn lao có thể gây viêm tuyến lệ hai bên, biểu hiện bằng tình trạng sưng không đau trong thời gian dài.

Bệnh viêm hoặc miễn dịch có liên quan

Viêm không do nhiễm trùng thường liên quan đến các rối loạn miễn dịch hoặc bệnh lý hệ thống. Một tỷ lệ đáng kể các trường hợp viêm tuyến lệ có nguyên nhân cụ thể, trong đó bệnh liên quan đến IgG4 được xác định là một trong những nguyên nhân ngày càng được ghi nhận.

Các bệnh miễn dịch khác có liên quan bao gồm hội chứng Sjögren, bệnh sarcoidosis, bệnh mắt tuyến giáp, granulomatosis với polyangiitis và hội chứng Churg-Strauss. Bên cạnh đó, ần phân biệt viêm tuyến lệ với các khối u tuyến lệ như u lympho (lymphoma) hoặc ung thư biểu mô dạng nang tuyến (adenoid cystic carcinoma).

Khi nào cần khám mắt khẩn?

Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu cho thấy tình trạng viêm đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng thị giác hoặc lan rộng ra toàn thân.

Giảm thị lực, đau khi liếc hoặc lồi mắt

Cần thăm khám khẩn cấp khi xuất hiện các triệu chứng sau:

  • Thị lực giảm sút đột ngột hoặc nhìn mờ.
  • Cảm giác đau nhói tăng mạnh khi liếc mắt.
  • Mắt bị lồi ra phía trước (lồi mắt) tiến triển nhanh.
  • Xuất hiện nhìn đôi (diplopia), đặc biệt khi nhìn lên hoặc nhìn sang hai bên.
Giảm thị lực đột ngột, đau khi liếc mắt hoặc lồi mắt là những dấu hiệu cần thăm khám khẩn cấp
Giảm thị lực đột ngột, đau khi liếc mắt hoặc lồi mắt là những dấu hiệu cần thăm khám khẩn cấp

Sốt kèm sưng đỏ lan nhanh

Các dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng nặng hoặc lan rộng bao gồm:

  • Sốt cao kèm theo cảm giác mệt mỏi toàn thân.
  • Vùng sưng đỏ ở mi mắt lan nhanh ra các vùng xung quanh hốc mắt.
  • Xuất hiện hạch bạch huyết vùng cổ hoặc vùng tai.

Bác sĩ đánh giá viêm tuyến lệ như thế nào?

Quy trình chẩn đoán viêm tuyến lệ kết hợp giữa thăm khám lâm sàng chi tiết và các xét nghiệm cận lâm sàng để xác định chính xác nguyên nhân.

Khám mắt và đánh giá vận nhãn

Bác sĩ sẽ tiến hành khám mắt để kiểm tra thị lực, tình trạng đồng tử, mức độ phù nề, đỏ và sưng cứng vùng góc trên ngoài hốc mắt. Việc đánh giá vận nhãn là bắt buộc để xem người bệnh có bị hạn chế cử động mắt hoặc đau khi liếc hay không.

Ngoài ra, bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng sụp mi, mức độ lồi mắt và xem xét có sự xuất hiện của dịch mủ hay không. Việc thăm khám này giúp phân biệt viêm tuyến lệ với các bệnh lý viêm hốc mắt khác.

Hình ảnh, xét nghiệm hoặc lấy mẫu khi phù hợp

Khi chẩn đoán lâm sàng chưa rõ ràng, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các công cụ hỗ trợ:

  • Chụp hình ảnh: Siêu âm, chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc cộng hưởng từ (MRI) hốc mắt có thể được cân nhắc tùy trường hợp. Chụp X-quang ngực có thể được dùng để sàng lọc bệnh sarcoidosis.
  • Xét nghiệm và lấy mẫu: Xét nghiệm máu hoặc sinh thiết mô tuyến lệ được thực hiện khi nghi ngờ bệnh lý hệ thống hoặc khối u như lymphoma. Lưu ý, việc sử dụng corticosteroid cần được tránh trước khi tiến hành sinh thiết để có kết quả chính xác.
Thăm khám lâm sàng để đánh giá mức độ phù nề và vận nhãn
Thăm khám lâm sàng để đánh giá mức độ phù nề và vận nhãn

Điều trị và theo dõi dựa trên nguyên nhân

Nguyên tắc điều trị viêm tuyến lệ là tập trung vào việc loại bỏ nguyên nhân gây viêm và kiểm soát triệu chứng dưới sự giám sát của chuyên gia.

Xử trí khi nghi nhiễm trùng

Đối với trường hợp nhiễm trùng do vi khuẩn, bác sĩ sẽ chỉ định kháng sinh toàn thân phù hợp, bằng đường uống hoặc đường tĩnh mạch tùy mức độ bệnh. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc tự dùng thuốc điều trị tại nhà vì có thể gây kháng thuốc hoặc che lấp triệu chứng.

Trong trường hợp nhiễm virus, bệnh thường tự giới hạn, nhưng bác sĩ vẫn sẽ theo dõi sát sao để phát hiện sớm và ngăn ngừa biến chứng. Mọi can thiệp bằng thuốc phải tuân thủ đúng liều lượng và thời gian theo đơn của bác sĩ chuyên khoa mắt.

Đánh giá thêm khi viêm kéo dài hoặc tái phát

Khi tình trạng viêm kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, bác sĩ sẽ không chỉ điều trị triệu chứng mà tập trung tìm kiếm nguyên nhân hệ thống. Việc đánh giá sâu hơn về các bệnh miễn dịch hoặc bệnh lý nội khoa là cần thiết để điều trị tận gốc.

Trong trường hợp viêm do bệnh tự miễn, phác đồ điều trị sẽ thay đổi tùy theo loại bệnh (ví dụ corticosteroid toàn thân thường được sử dụng trong điều trị bệnh liên quan IgG4; các thuốc điều hòa hoặc ức chế miễn dịch khác được cân nhắc tùy trường hợp). Người bệnh cần tái khám định kỳ để đánh giá đáp ứng điều trị và điều chỉnh liều thuốc kịp thời. Đặc biệt, không tự ý sử dụng các thuốc chứa corticoid khi chưa có chỉ định, vì thuốc này có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng cho mắt nếu dùng sai cách.

Viêm tuyến lệ là bệnh lý có thể gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chức năng nhìn nếu không được xử trí đúng cách. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu sưng đau vùng mi trên phía ngoài và phân biệt với viêm túi lệ sẽ giúp người bệnh tiếp cận đúng phương pháp điều trị. Khi thấy mắt sưng đỏ kèm sốt hoặc giảm thị lực, người bệnh nên đến ngay chuyên khoa mắt để được thăm khám và tư vấn phác đồ cá nhân hóa từ bác sĩ.

Bạn có thể đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa Mắt để được đánh giá tình trạng viêm tuyến lệ và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.

Miễn trừ trách nhiệm

Thông tin được cung cấp chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế ý kiến tham vấn y khoa. Trước khi đưa ra quyết định liên quan đến sức khỏe, bạn nên được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và điều trị theo hướng dẫn chuyên môn.
Liên hệ hotline 1800 6928 để được Bác sĩ Long Châu hỗ trợ nếu cần được tư vấn.

icon_starBài viết có hữu ích với bạn?

NGUỒN THAM KHẢO

Chủ đề:
Chia sẻ:

NỘI DUNG LIÊN QUAN