Vắc xin cúm là vắc xin sống hay bất hoạt?

Cúm mùa có thể gây sốt cao, đau nhức cơ thể và biến chứng nguy hiểm ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền. Vì vậy, tiêm phòng cúm hằng năm được xem là biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nặng.

Vắc xin cúm là vắc xin sống hay bất hoạt?

Vắc xin cúm hiện nay có thể thuộc nhóm vắc xin bất hoạt hoặc vắc xin sống giảm độc lực. Tuy nhiên, loại được sử dụng phổ biến hơn tại nhiều cơ sở tiêm chủng là vắc xin cúm bất hoạt.

Mỗi loại vắc xin có cơ chế hoạt động khác nhau, đồng thời phù hợp với từng nhóm đối tượng riêng. Việc lựa chọn loại nào sẽ phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe, nguy cơ bệnh nền và khuyến nghị của nhân viên y tế.

Vắc xin cúm bất hoạt

Vắc xin cúm bất hoạt chứa virus cúm đã được bất hoạt, nghĩa là virus không còn khả năng gây bệnh hoặc nhân lên trong cơ thể. Khi được tiêm vào cơ thể, vắc xin sẽ kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể để chống lại virus cúm thật.

Đây là loại vắc xin được sử dụng phổ biến tại nhiều quốc gia vì phù hợp với nhiều nhóm đối tượng khác nhau. Người tiêm không bị mắc cúm do virus trong vắc xin đã không còn hoạt động.

Một số ưu điểm của vắc xin cúm bất hoạt gồm:

• Được sử dụng rộng rãi cho nhiều nhóm tuổi.
• Có thể dùng cho người có bệnh nền theo chỉ định.
• Không chứa virus còn khả năng gây bệnh.
• Giúp giảm nguy cơ cúm nặng và nhập viện.

Sau tiêm, một số người có thể gặp phản ứng nhẹ như đau tại chỗ tiêm, mệt nhẹ hoặc sốt nhẹ. Đây thường là phản ứng miễn dịch tạm thời và có thể tự cải thiện sau vài ngày.

Vắc xin cúm sống giảm độc lực

Vắc xin cúm sống giảm độc lực chứa virus cúm còn sống nhưng đã được làm suy yếu. Virus trong vắc xin được thiết kế để không gây bệnh ở người khỏe mạnh nhưng vẫn đủ khả năng kích thích cơ thể tạo miễn dịch.

Loại vắc xin này thường được sử dụng dưới dạng xịt mũi ở một số quốc gia. Không phải ai cũng phù hợp với vắc xin cúm sống giảm độc lực.

Một số đối tượng cần được đánh giá kỹ trước khi sử dụng gồm:

• Người suy giảm miễn dịch.
• Phụ nữ mang thai.
• Người mắc bệnh nền nặng.
• Người đang điều trị thuốc ức chế miễn dịch.
• Trẻ có tình trạng sức khỏe đặc biệt.

Do đó, người dân không nên tự ý lựa chọn loại vắc xin nếu chưa được tư vấn. Khám sàng lọc trước tiêm giúp xác định loại vắc xin phù hợp hơn với từng người.

Vì sao vắc xin cúm cần tiêm hằng năm?

Một trong những hiểu lầm phổ biến là tiêm vắc xin cúm có thể gây bệnh cúm. Thực tế, vắc xin cúm bất hoạt không thể gây cúm vì virus trong vắc xin đã không còn khả năng hoạt động.

Một số người có thể thấy đau cơ, sốt nhẹ hoặc mệt trong thời gian ngắn sau tiêm. Đây thường là dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch đang đáp ứng với vắc xin, không phải do mắc cúm.

Ngoài ra, cũng có trường hợp người tiêm bị cảm lạnh hoặc nhiễm virus hô hấp khác gần thời điểm tiêm nên nhầm tưởng rằng vắc xin gây bệnh. Cần lưu ý rằng vắc xin cúm không thể bảo vệ khỏi mọi bệnh đường hô hấp ngoài virus cúm.

Với vắc xin cúm sống giảm độc lực, virus đã được làm suy yếu nên nguy cơ gây bệnh nặng ở người khỏe mạnh là rất thấp. Tuy nhiên, loại này không phù hợp với mọi đối tượng nên cần được chỉ định đúng.

Ai nên tiêm vắc xin cúm?

Nhiều tổ chức y tế khuyến nghị hầu hết mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên nên tiêm phòng cúm hằng năm nếu không có chống chỉ định.

Một số nhóm nên ưu tiên tiêm gồm:

• Trẻ nhỏ.
• Người lớn tuổi.
• Phụ nữ mang thai.
• Người mắc bệnh phổi, tim mạch hoặc đái tháo đường.
• Người suy giảm miễn dịch.
• Nhân viên y tế hoặc người thường xuyên tiếp xúc đông người.

Tiêm phòng cúm không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn góp phần giảm nguy cơ lây bệnh cho gia đình và cộng đồng.

Tiêm vắc xin cúm có an toàn không?

Phần lớn người tiêm chỉ gặp phản ứng nhẹ và tạm thời sau tiêm cúm. Một số phản ứng thường gặp gồm đau tại chỗ tiêm, đỏ nhẹ, mệt hoặc sốt nhẹ.

Các phản ứng này thường cải thiện sau vài ngày và không phải ai cũng gặp. Tuy nhiên, người có tiền sử dị ứng nặng với thành phần vắc xin hoặc từng phản ứng nghiêm trọng sau tiêm cần được khám sàng lọc kỹ trước khi tiêm.

Để tiêm phòng an toàn hơn, người đi tiêm nên:

• Khai báo đầy đủ bệnh nền và thuốc đang dùng.
• Thông báo tiền sử dị ứng hoặc phản ứng sau tiêm.
• Theo dõi sức khỏe sau tiêm theo hướng dẫn.
• Liên hệ cơ sở y tế nếu có dấu hiệu bất thường.

Người dân không nên tự trì hoãn tiêm chỉ vì lo lắng quá mức về phản ứng phụ. Việc khám sàng lọc và tư vấn trước tiêm sẽ giúp đánh giá mức độ phù hợp của từng loại vắc xin.

Sau tiêm, người được tiêm thường cần ở lại cơ sở tiêm chủng trong thời gian theo dõi theo hướng dẫn. Đây là bước giúp phát hiện sớm các phản ứng bất thường nếu có.

Vắc xin cúm là vắc xin sống hay bất hoạt? Hiện nay có cả hai loại, nhưng vắc xin cúm bất hoạt là loại được sử dụng phổ biến hơn tại nhiều cơ sở tiêm chủng.

Tiêm phòng cúm hằng năm giúp giảm nguy cơ mắc cúm và hạn chế biến chứng nặng, đặc biệt ở người có nguy cơ cao. Để lựa chọn loại vắc xin phù hợp, người dân nên khám sàng lọc và tham khảo tư vấn từ nhân viên y tế.