Tiêm vắc xin cúm cho người hen suyễn: Những điều cần biết

Người mắc hen suyễn (hen phế quản) có nguy cơ gặp các triệu chứng hô hấp nghiêm trọng hơn khi nhiễm virus cúm. Bệnh không chỉ gây ho, sốt, đau nhức cơ thể mà còn có thể kích hoạt cơn hen cấp, khiến người bệnh khó thở và phải nhập viện. Vì vậy, tiêm vắc xin cúm cho người bệnh hen suyễn là biện pháp phòng bệnh quan trọng, bên cạnh việc tuân thủ điều trị và hạn chế tiếp xúc với nguồn lây.

Có nên tiêm vắc xin cúm cho người hen suyễn không?

Có. Người mắc hen suyễn nên tiêm vắc xin cúm hằng năm, trừ khi có chống chỉ định hoặc cần trì hoãn theo đánh giá của nhân viên y tế. Hen suyễn là bệnh mạn tính của đường hô hấp, khiến đường thở dễ bị viêm, phù nề và co thắt khi gặp các tác nhân kích thích, trong đó có virus cúm.

Theo các khuyến cáo y tế, người mắc bệnh mạn tính như hen suyễn thuộc nhóm cần được chú trọng phòng ngừa cúm và các biến chứng liên quan. Vắc xin giúp hệ miễn dịch nhận diện virus cúm, từ đó giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế nguy cơ diễn tiến nặng nếu vẫn bị nhiễm virus.

Hen suyễn không phải là chống chỉ định thường quy đối với vắc xin cúm dạng tiêm. Tuy nhiên, trước khi tiêm, người bệnh cần được sàng lọc để đánh giá tình trạng hen hiện tại, tiền sử dị ứng và các yếu tố sức khỏe liên quan.

Đặc biệt, người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc kiểm soát hen trước hoặc sau khi tiêm. Việc duy trì điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ vẫn rất cần thiết để kiểm soát triệu chứng và hạn chế nguy cơ xuất hiện cơn hen cấp.

Mối liên hệ giữa bệnh hen suyễn và cúm

Hen suyễn và cúm có mối liên hệ đáng chú ý vì cả hai đều ảnh hưởng đến hệ hô hấp. 

• Hen suyễn gây viêm mạn tính và làm đường thở trở nên nhạy cảm, trong khi virus cúm có thể gây nhiễm trùng, làm tăng tình trạng viêm ở đường hô hấp.
• Khi virus cúm xâm nhập, người mắc hen suyễn có thể xuất hiện các triệu chứng ho nhiều, khò khè, tức ngực và khó thở. Những triệu chứng này có thể nghiêm trọng hơn so với biểu hiện thường gặp ở người không mắc bệnh hô hấp mạn tính.
• Ngoài ra, cúm có thể kích hoạt đợt cấp hen suyễn, khiến người bệnh cần sử dụng thuốc cắt cơn thường xuyên hơn hoặc phải được điều trị tại cơ sở y tế. Trong một số trường hợp, cúm còn dẫn đến các biến chứng như viêm phổi và suy giảm chức năng hô hấp.
• Nguy cơ biến chứng cần được quan tâm ở cả trẻ em và người lớn mắc hen suyễn, đặc biệt khi bệnh hen chưa được kiểm soát tốt hoặc người bệnh đồng thời có các yếu tố nguy cơ khác.

Các triệu chứng của bệnh hen suyễn khi mắc kèm bệnh cúm

Khi người mắc hen suyễn nhiễm cúm, các triệu chứng của hai bệnh có thể xuất hiện đồng thời. Người bệnh cần chú ý những dấu hiệu sau:

• Ho kéo dài: Ho khan hoặc ho có đờm, có thể tăng lên vào ban đêm hoặc khi vận động.
• Thở khò khè: Xuất hiện âm thanh rít khi thở, thường rõ hơn khi thở ra.
• Khó thở, tức ngực: Người bệnh cảm thấy nặng ngực, hụt hơi hoặc khó thở hơn so với tình trạng hen thường ngày.
• Sốt và ớn lạnh: Đây là những biểu hiện thường gặp khi mắc cúm.
• Mệt mỏi, đau nhức cơ thể: Người bệnh có thể đau đầu, đau cơ, uể oải và giảm khả năng sinh hoạt.
• Đau họng, nghẹt mũi, sổ mũi: Các triệu chứng đường hô hấp trên có thể xuất hiện cùng với cơn ho và khò khè.

Không phải mọi trường hợp đều có đầy đủ các biểu hiện trên. Tuy nhiên, nếu người bệnh khó thở tăng dần, không cải thiện sau khi sử dụng thuốc cắt cơn theo kế hoạch điều trị, khó nói thành câu, tím môi hoặc có biểu hiện lơ mơ, cần gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế ngay.

Vắc xin cúm mang lại lợi ích gì cho người hen suyễn?

Tiêm vắc xin cúm là biện pháp phòng bệnh có ý nghĩa đối với người mắc hen suyễn. Dù không thể bảo vệ tuyệt đối trước mọi chủng virus cúm, vắc xin vẫn mang lại nhiều lợi ích thiết thực.

• Giảm nguy cơ mắc cúm: Vắc xin giúp cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch với các chủng virus cúm được đưa vào thành phần vắc xin. Nhờ đó, nguy cơ nhiễm cúm có thể giảm sau khi cơ thể hình thành miễn dịch.
• Hạn chế nguy cơ cơn hen cấp: Nhiễm trùng đường hô hấp là một trong những yếu tố có thể kích hoạt cơn hen. Phòng ngừa cúm giúp giảm một nguyên nhân gây khởi phát đợt cấp, qua đó hỗ trợ người bệnh duy trì tình trạng hen ổn định.
• Giảm nguy cơ biến chứng và nhập viện: Người mắc hen suyễn có thể gặp các biến chứng hô hấp nghiêm trọng khi nhiễm cúm. Tiêm phòng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và có thể giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh ở những người vẫn nhiễm cúm sau tiêm.
• Hạn chế ảnh hưởng đến sinh hoạt: Khi mắc cúm, người bệnh có thể mệt mỏi kéo dài, ho nhiều và khó thở, ảnh hưởng đến công việc, học tập và chất lượng cuộc sống. Chủ động tiêm phòng góp phần giảm nguy cơ gặp phải những ảnh hưởng này.
• Bảo vệ người thân: Giảm nguy cơ mắc cúm cũng góp phần hạn chế khả năng lây truyền virus trong gia đình, đặc biệt khi sống cùng trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền.

Cần lưu ý rằng vắc xin cúm không thay thế thuốc điều trị hen suyễn và không bảo vệ người bệnh khỏi tất cả các virus gây bệnh đường hô hấp. Người bệnh vẫn cần duy trì thuốc theo chỉ định, tái khám định kỳ và thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm.

Người hen suyễn nên tiêm loại vắc xin cúm nào?

Đối với người mắc hen suyễn, vắc xin cúm bất hoạt dạng tiêm thường là lựa chọn phù hợp. Đây là loại vắc xin chứa virus đã được bất hoạt, không có khả năng gây nhiễm cúm thông thường.

Vắc xin cúm sống giảm độc lực dạng xịt mũi không phải lựa chọn mặc định cho người hen suyễn. Loại vắc xin này có những lưu ý và hạn chế riêng đối với người mắc hen, tùy theo độ tuổi và hướng dẫn sử dụng. Người bệnh nên hỏi bác sĩ về loại vắc xin phù hợp thay vì tự lựa chọn.

Khi nào người bệnh hen suyễn nên hoãn tiêm?

Phần lớn người mắc hen suyễn vẫn có thể tiêm vắc xin cúm khi tình trạng bệnh ổn định. Tuy nhiên, một số trường hợp cần được bác sĩ đánh giá trước khi quyết định tiêm hoặc trì hoãn.

• Người đang có cơn hen cấp: Nếu xuất hiện khó thở tăng lên, khò khè nhiều hoặc cần sử dụng thuốc cắt cơn thường xuyên hơn bình thường, người bệnh nên được đánh giá và kiểm soát cơn hen trước khi tiêm theo chỉ định của bác sĩ.
• Người đang mắc bệnh cấp tính mức độ vừa hoặc nặng: Nếu đang sốt cao, mệt nhiều hoặc có biểu hiện nhiễm trùng cấp tính đáng kể, việc tiêm thường được trì hoãn đến khi tình trạng sức khỏe cải thiện.
• Người có tiền sử phản ứng dị ứng nghiêm trọng: Nếu từng sốc phản vệ sau tiêm vắc xin cúm hoặc có dị ứng với thành phần vắc xin, cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ để đánh giá nguy cơ và lựa chọn phương án phù hợp.

Người bệnh không nên tự quyết định trì hoãn kéo dài chỉ vì mắc hen suyễn. Bác sĩ sẽ căn cứ vào mức độ bệnh, triệu chứng hiện tại và loại vắc xin dự kiến sử dụng để đưa ra hướng dẫn cụ thể.

Cần lưu ý gì khi tiêm vắc xin cúm cho người hen suyễn?

Để quá trình tiêm chủng diễn ra an toàn và thuận lợi, người mắc hen suyễn nên chuẩn bị và theo dõi sức khỏe theo những hướng dẫn sau:

Trước khi tiêm:

• Thông báo cho nhân viên y tế về bệnh hen suyễn, mức độ kiểm soát bệnh và các loại thuốc đang sử dụng.
• Cung cấp thông tin về tiền sử dị ứng, phản ứng sau tiêm trước đây và các bệnh lý đi kèm.
• Trao đổi với bác sĩ nếu gần đây xuất hiện cơn hen cấp, khó thở bất thường hoặc phải điều trị tại bệnh viện.
• Tiếp tục dùng thuốc hen theo đơn. Không tự ý ngừng thuốc hít hoặc thuốc kiểm soát hen để chuẩn bị tiêm.
• Nếu có biểu hiện bệnh cấp tính, hãy báo cho nhân viên y tế để được đánh giá trước khi tiêm.

Sau khi tiêm:

• Ở lại điểm tiêm chủng ít nhất 30 phút để theo dõi phản ứng sau tiêm theo hướng dẫn.
• Theo dõi sức khỏe tại nhà trong những ngày tiếp theo. Đau tại chỗ tiêm, mệt mỏi nhẹ, đau đầu hoặc sốt nhẹ có thể xuất hiện và thường tự cải thiện.
• Tiếp tục tuân thủ kế hoạch điều trị hen, mang theo thuốc cắt cơn nếu được bác sĩ chỉ định và theo dõi các triệu chứng hô hấp.
• Liên hệ cơ sở y tế nếu có phản ứng bất thường hoặc triệu chứng kéo dài, nặng lên.

Tiêm vắc xin cúm cho người hen suyễn là biện pháp phòng bệnh quan trọng, giúp giảm nguy cơ mắc cúm và hạn chế các biến chứng hô hấp có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát hen. Người bệnh nên tiêm vắc xin phù hợp hằng năm, duy trì thuốc điều trị theo chỉ định và trao đổi với bác sĩ nếu đang có triệu chứng hen chưa ổn định hoặc tiền sử dị ứng nghiêm trọng. Chủ động phòng ngừa cúm, kết hợp kiểm soát hen đúng cách và theo dõi sức khỏe định kỳ sẽ giúp người bệnh bảo vệ sức khỏe hô hấp tốt hơn.