Vắc xin cúm dạng xịt Flumist (Anh Quốc) phòng bệnh cúm mùa

Vắc xin sử dụng đường xịt mũi có thể giúp việc tiêm chủng thuận tiện hơn với trẻ, đặc biệt ở những trẻ có tâm lý sợ kim tiêm. Tuy nhiên, vắc xin này có chỉ định, giới hạn độ tuổi và các trường hợp cần thận trọng riêng, vì vậy phụ huynh nên tìm hiểu kỹ trước khi lựa chọn.

Vắc xin cúm dạng xịt mũi FluMist (Anh Quốc) là gì? Có gì mới?

FluMist là vắc xin cúm sống giảm độc lực (LAIV), ứng dụng công nghệ xịt mũi thay cho đường tiêm. Vắc xin chứa các chủng virus cúm đã được làm giảm khả năng gây bệnh, khi xịt vào mũi sẽ mô phỏng quá trình virus tự nhiên tiếp xúc với đường hô hấp, kích thích cả miễn dịch tại niêm mạc và miễn dịch toàn thân. Công nghệ này mang đến cho trẻ thêm lựa chọn phòng cúm không cần sử dụng kim tiêm.

FluMist đã có hơn 20 năm sử dụng trên thế giới. Theo thông tin từ nhà sản xuất AstraZeneca, tính đến năm 2025, vắc xin đã có gần 200 triệu liều được phân phối tại 34 quốc gia.

Các nghiên cứu lâm sàng cũng ghi nhận hiệu quả phòng ngừa cúm của vắc xin ở trẻ em:

• Phân tích tổng hợp 8 thử nghiệm lâm sàng trên trẻ từ 2 đến 17 tuổi ghi nhận hiệu quả phòng ngừa khoảng 83% sau 2 liều trong năm đầu, so với giả dược, đối với các chủng virus cúm tương đồng với chủng có trong vắc xin.
• Một thử nghiệm lâm sàng trên trẻ nhỏ trong mùa cúm 1996 - 1997 ghi nhận hiệu quả phòng ngừa cúm được xác nhận bằng nuôi cấy virus đạt 93,4% so với giả dược.

Vắc xin cúm dạng xịt FluMist hoạt động như thế nào?

Sau khi được xịt vào mũi, virus vắc xin có thể nhân lên ở mức độ giới hạn tại niêm mạc đường hô hấp trên. Quá trình này mô phỏng cách virus cúm tự nhiên tiếp xúc với cơ thể, qua đó kích thích hệ miễn dịch hình thành hàng rào bảo vệ.

Cụ thể, cơ thể tạo ra nhiều thành phần miễn dịch để nhận diện và chống lại virus cúm:

• Kháng thể IgA: Được tạo ra tại niêm mạc mũi, giúp nhận diện virus ngay tại cửa ngõ đường hô hấp.
• Kháng thể IgG: Lưu hành trong máu, góp phần bảo vệ cơ thể trước virus cúm.
• Tế bào T: Tham gia nhận diện và đáp ứng miễn dịch khi cơ thể tiếp xúc với virus.

Nhờ kích thích đồng thời miễn dịch tại niêm mạc và miễn dịch toàn thân, FluMist giúp cơ thể chủ động nhận diện virus cúm ngay từ đường hô hấp, góp phần hạn chế virus xâm nhập sâu hơn và gây bệnh.

Tuy nhiên, vắc xin không bảo đảm ngăn ngừa hoàn toàn nguy cơ mắc cúm hoặc các biến chứng liên quan. FluMist là vắc xin cúm sống giảm độc lực dạng xịt mũi, do đó không phù hợp với tất cả mọi người và có chống chỉ định ở một số đối tượng, chẳng hạn như phụ nữ mang thai. Việc lựa chọn vắc xin cần căn cứ vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử dị ứng và hướng dẫn sử dụng được phê duyệt tại nơi chủng ngừa.

Đối tượng sử dụng, phác đồ và cách sử dụng vắc xin Flumist

Việc sử dụng vắc xin cúm dạng xịt cần căn cứ vào độ tuổi, tiền sử tiêm chủng và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Trước khi lựa chọn, cần tìm hiểu các hướng dẫn liên quan để bảo đảm sử dụng đúng đối tượng và đúng lịch.

Đối tượng có thể sử dụng vắc xin Flumist

Theo hướng dẫn được phê duyệt tại Mỹ, FluMist được chỉ định cho người từ 2 đến 49 tuổi để phòng cúm do các chủng virus có trong vắc xin. Tuy nhiên, độ tuổi được sử dụng có thể khác nhau tùy sản phẩm và thị trường lưu hành, vì vậy cần kiểm tra đúng tên thương mại và hướng dẫn sử dụng trước khi lựa chọn.

Tại Việt Nam, vắc xin cúm công nghệ mới dạng xịt mũi hiện được sử dụng cho trẻ từ 2 tuổi đến dưới 18 tuổi. Lịch tiêm chủng sẽ được điều chỉnh tùy theo độ tuổi và lịch sử tiêm vắc xin cúm trước đó của trẻ.

Liều dùng của vắc xin Flumist

Số liều vắc xin cúm dạng xịt được khuyến nghị tại Việt Nam tùy thuộc vào độ tuổi và tiền sử chủng ngừa cúm của trẻ, cụ thể:

• Trẻ từ 2 tuổi đến dưới 9 tuổi: Nếu chưa từng chủng ngừa cúm, trẻ cần sử dụng 2 liều, cách nhau tối thiểu 4 tuần. Nếu đã từng chủng ngừa, trẻ chỉ cần 1 liều.
• Trẻ từ 9 tuổi đến dưới 18 tuổi: Sử dụng 1 liều.

Sau đó, trẻ cần được chủng ngừa cúm hằng năm do kháng thể giảm dần theo thời gian và virus cúm liên tục biến đổi.

Cách sử dụng vắc xin Flumist

Mỗi liều FluMist có thể tích 0,2ml, được chia đều để xịt vào hai bên mũi, mỗi bên 0,1ml. Vắc xin cần được sử dụng đúng hướng dẫn của nhà sản xuất, không tự ý chia liều hoặc sử dụng lại dụng cụ xịt.

Những điều cần lưu ý trước khi dùng vắc xin

Trước khi sử dụng, người tiêm chủng nên thông báo cho nhân viên y tế về tiền sử dị ứng, các loại thuốc đang dùng và tình trạng sức khỏe hiện tại. Nếu đang sốt, mắc bệnh cấp tính hoặc nghẹt mũi nhiều, cần được tư vấn để xác định có nên trì hoãn việc sử dụng hay không.

Những trường hợp không nên sử dụng vắc xin cúm dạng xịt FluMist

Theo thông tin kê đơn được FDA phê duyệt và khuyến cáo của CDC/ACIP, FluMist không phù hợp với một số đối tượng do đặc tính của vắc xin sống giảm độc lực.

Các trường hợp chống chỉ định theo thông tin kê đơn FDA

• Người từng có phản ứng dị ứng nghiêm trọng (như phản vệ) với bất kỳ thành phần nào của vắc xin, bao gồm protein trứng, hoặc sau khi sử dụng một liều vắc xin cúm trước đó.
• Trẻ em và thanh thiếu niên đến 17 tuổi đang sử dụng aspirin hoặc các thuốc chứa aspirin.

Các đối tượng CDC/ACIP khuyến cáo không sử dụng FluMist

• Phụ nữ đang mang thai, do FluMist là vắc xin sống giảm độc lực. Trong thai kỳ, nên lựa chọn vắc xin cúm bất hoạt dạng tiêm phù hợp.
• Người bị suy giảm miễn dịch do bất kỳ nguyên nhân nào, bao gồm suy giảm miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc phải, nhiễm HIV, đang sử dụng thuốc hoặc liệu pháp ức chế miễn dịch.
• Người bị mất chức năng lách do phẫu thuật hoặc nguyên nhân bệnh lý.
• Trẻ từ 2 đến 4 tuổi được chẩn đoán mắc hen suyễn hoặc có tiền sử khò khè trong vòng 12 tháng gần nhất.
• Người có tình trạng rò dịch não tủy hoặc có đường thông bất thường giữa dịch não tủy với hầu họng, mũi họng, mũi hoặc tai; người có cấy ốc tai điện tử cũng cần được lưu ý do nguy cơ rò dịch não tủy.
• Người thường xuyên chăm sóc hoặc tiếp xúc gần với người suy giảm miễn dịch nghiêm trọng cần được chăm sóc trong môi trường bảo vệ.

Lưu ý về thuốc kháng virus

Người vừa sử dụng thuốc kháng virus cúm cần bảo đảm khoảng cách phù hợp trước khi dùng FluMist. Theo CDC/ACIP, cần chờ ít nhất 48 giờ sau khi dùng oseltamivir hoặc zanamivir, 5 ngày sau peramivir và 17 ngày sau baloxavir mới sử dụng vắc xin. Các thuốc kháng virus này cũng có thể làm giảm hiệu quả của vắc xin nếu được sử dụng trong vòng 2 tuần sau chủng ngừa.

Những trường hợp cần thận trọng khi dùng vắc xin Flumist

Một số tình trạng sức khỏe có thể làm tăng nguy cơ gặp phản ứng bất lợi hoặc ảnh hưởng đến hiệu quả của vắc xin FluMist. Người tiêm cần thông báo cho nhân viên y tế nếu thuộc các trường hợp sau:

• Trẻ từ 5 tuổi trở lên mắc hen suyễn: Cần được bác sĩ đánh giá trước khi lựa chọn vắc xin dạng xịt do nguy cơ khò khè sau sử dụng. FluMist cũng chưa được nghiên cứu đầy đủ ở người mắc hen nặng hoặc đang có tình trạng khò khè.
• Người mắc bệnh mạn tính: Những người có bệnh tim mạch (ngoại trừ tăng huyết áp đơn thuần), phổi mạn tính, thận, gan, thần kinh, huyết học hoặc rối loạn chuyển hóa (bao gồm đái tháo đường) cần được đánh giá lợi ích và nguy cơ trước khi sử dụng. Tính an toàn của FluMist ở những đối tượng này chưa được xác lập đầy đủ.
• Người có tiền sử hội chứng Guillain-Barré (GBS): Nếu từng mắc GBS trong vòng 6 tuần sau khi sử dụng vắc xin cúm trước đó, cần cân nhắc kỹ lợi ích và nguy cơ trước khi chủng ngừa.

Ngoài ra, một số nhóm sau đây có thể cần phải trì hoãn sử dụng vắc xin Flumist, cụ thể:

• Đang nghẹt mũi đáng kể: Tình trạng này có thể cản trở vắc xin tiếp xúc với niêm mạc mũi. Có thể cân nhắc trì hoãn đến khi tình trạng nghẹt mũi giảm hoặc lựa chọn vắc xin cúm dạng tiêm phù hợp.
• Đang mắc bệnh cấp tính mức độ vừa hoặc nặng: Nên trì hoãn chủng ngừa đến khi sức khỏe cải thiện. Những trường hợp chỉ mắc bệnh nhẹ thường không cần trì hoãn.

Việc lựa chọn vắc xin cần căn cứ vào tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh lý và hướng dẫn sử dụng tại thị trường lưu hành. Trong trường hợp không phù hợp với vắc xin cúm dạng xịt, nhân viên y tế có thể tư vấn lựa chọn vắc xin cúm bất hoạt dạng tiêm thay thế.

Phản ứng sau khi xịt Flumist và những lưu ý cần biết

Sau khi sử dụng FluMist, một số người có thể gặp các phản ứng như chảy nước mũi, nghẹt mũi, đau đầu, đau họng, mệt mỏi hoặc giảm cảm giác thèm ăn. Trẻ em có thể bị sốt nhẹ hoặc khó chịu trong thời gian ngắn. Mức độ phản ứng khác nhau tùy từng người và thường có thể tự cải thiện.

Tuy nhiên, nếu xuất hiện khó thở, sưng môi hoặc lưỡi, nổi mề đay lan rộng, choáng hoặc các dấu hiệu nghi ngờ phản ứng dị ứng nghiêm trọng, cần gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế ngay lập tức. Với những biểu hiện kéo dài, trở nặng hoặc ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, người dùng nên liên hệ nhân viên y tế để được đánh giá, không tự ý dùng thuốc xử trí.

Sau khi sử dụng vắc xin, cần theo dõi sức khỏe theo hướng dẫn của cơ sở tiêm chủng và thông báo ngay nếu có biểu hiện bất thường.

Nếu muốn tìm hiểu thêm các loại vắc xin phòng cúm, bạn có thể liên hệ Trung tâm Tiêm chủng Long Châu. Nhân viên y tế sẽ tư vấn lựa chọn phù hợp dựa trên độ tuổi, tình trạng sức khỏe và chỉ định của từng loại vắc xin. Việc trao đổi trước khi tiêm giúp bạn hiểu rõ hơn về lịch tiêm chủng và những lưu ý cần thiết.

Câu hỏi thường gặp về vắc xin cúm dạng xịt Flumist

Dù sử dụng qua đường mũi thay vì tiêm, vắc xin cúm dạng xịt vẫn cần được dùng đúng chỉ định để bảo đảm an toàn và hiệu quả phòng bệnh. Dưới đây là những câu hỏi thường gặp giúp bạn hiểu rõ hơn về khả năng bảo vệ, thời điểm sử dụng và các lưu ý sau khi xịt.

Vắc xin Flumist có phòng được tất cả các chủng virus cúm không?

Vắc xin cúm dạng xịt Flumist giúp phòng bệnh do các chủng virus cúm có trong công thức vắc xin, nhưng không bảo vệ tuyệt đối trước mọi chủng virus đang lưu hành. Hiệu quả phòng bệnh còn phụ thuộc vào mức độ tương đồng giữa chủng virus trong vắc xin và virus gây bệnh thực tế.

Xịt FluMist có đau hoặc gây khó chịu cho trẻ không?

FluMist được sử dụng bằng cách xịt trực tiếp vào mũi, không cần kim tiêm nên có thể giúp trẻ tránh cảm giác đau do kim chích và giảm tâm lý lo sợ khi chủng ngừa. Tuy nhiên, trong hoặc sau khi xịt, trẻ có thể cảm thấy hơi khó chịu ở mũi, hắt hơi hoặc chảy nước mũi. Đây thường là những phản ứng tại chỗ cần lưu ý sau khi sử dụng vắc xin.

Sau khi xịt Flumist bao lâu thì có tác dụng bảo vệ?

Cơ thể cần thời gian để hình thành đáp ứng miễn dịch sau khi sử dụng vắc xin cúm. Thông thường, khả năng bảo vệ cần khoảng hai tuần để phát triển, vì vậy không nên cho rằng có thể phòng bệnh ngay lập tức sau khi xịt.

Sau khi xịt FluMist, trẻ có cần kiêng tắm, ăn uống hoặc vận động không?

Sau khi sử dụng FluMist, trẻ không cần kiêng tắm, hạn chế ăn uống hay vận động nếu sức khỏe vẫn bình thường. Trẻ có thể duy trì chế độ ăn uống và sinh hoạt hằng ngày như trước khi chủng ngừa. Đây không phải là những yêu cầu cần thiết sau khi sử dụng vắc xin cúm. Tuy nhiên, phụ huynh nên theo dõi tình trạng sức khỏe của trẻ và thông báo cho nhân viên y tế nếu xuất hiện phản ứng bất thường.

Đã mắc cúm mùa rồi có cần sử dụng Flumist nữa không?

Việc từng mắc cúm không đồng nghĩa với việc đã có miễn dịch đầy đủ trước các chủng virus cúm khác. Người đã mắc cúm vẫn có thể được khuyến nghị tiêm chủng trong mùa phù hợp, nhưng cần được tư vấn dựa trên tình trạng sức khỏe, thời điểm mắc bệnh và hướng dẫn sử dụng của sản phẩm.

Có thể sử dụng FluMist cùng lúc với các vắc xin khác không?

Theo khuyến cáo của CDC/ACIP, FluMist có thể được sử dụng đồng thời với các vắc xin khác. Khoảng cách giữa các lần chủng ngừa phụ thuộc vào loại vắc xin:

• Vắc xin sống dạng tiêm (như MMR, thủy đậu): Có thể sử dụng cùng ngày với FluMist. Nếu không sử dụng cùng ngày, cần cách nhau tối thiểu 28 ngày.
• Vắc xin sống đường uống (như bại liệt OPV, Rotavirus): Có thể sử dụng cùng ngày hoặc vào bất kỳ thời điểm nào trước và sau khi xịt FluMist, không cần khoảng cách tối thiểu.
• Vắc xin bất hoạt: Có thể sử dụng cùng ngày hoặc vào bất kỳ thời điểm nào trước và sau FluMist, không yêu cầu khoảng cách tối thiểu.

Phụ huynh nên thông báo cho nhân viên y tế về lịch sử chủng ngừa của trẻ để được tư vấn và sắp xếp lịch phù hợp.

Vắc xin cúm dạng xịt mũi có thể mua về tự sử dụng tại nhà không?

Phụ huynh không nên tự ý mua vắc xin FluMist về xịt cho trẻ tại nhà. Trước khi sử dụng, trẻ cần được khám sàng lọc để đánh giá độ tuổi, tình trạng sức khỏe và các yếu tố chống chỉ định. Việc sử dụng vắc xin cần thực hiện theo chỉ định và hướng dẫn của nhân viên y tế có chuyên môn.

Vắc xin cúm dạng xịt Flumist (Anh Quốc) phòng bệnh cúm mùa có ưu điểm là sử dụng qua đường mũi, nhưng không phải lựa chọn phù hợp cho mọi đối tượng. Trước khi sử dụng, cần xác minh đúng tên sản phẩm, nguồn gốc và chỉ định được phê duyệt, đồng thời tham khảo ý kiến nhân viên y tế để lựa chọn phương án phòng cúm phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe.