Vắc xin 6 trong 1, cúm và não mô cầu: Hiểu đúng để bảo vệ gia đình

Trong giờ nghỉ trưa, một người mẹ tình cờ đọc được dòng tin: Vắc xin 6 trong 1, cúm và não mô cầu là những loại vắc xin nằm trong kế hoạch hợp tác sản xuất tại Việt Nam. Thông tin khiến chị suy nghĩ lâu hơn một chút. Không phải vì trước đó chị chưa từng nghe đến những loại vắc xin này, mà bởi khi nhìn lại lịch tiêm của gia đình, chị chợt nhận ra có nhiều điều mình vẫn chưa thực sự rõ: Liệu con đã tiêm đủ các mũi theo lịch chưa? Vắc xin cúm có cần tiêm nhắc lại không? Còn những thành viên khác trong nhà thì sao?

Chị mở lại sổ tiêm chủng của con, rồi lần lượt nhớ đến lịch tiêm của ông bà và hai vợ chồng. Càng xem, chị càng có thêm câu hỏi: Những loại vắc xin này dành cho ai? Khi nào cần tiêm? Có những mũi nào nên được rà soát lại theo độ tuổi và lịch sử tiêm chủng? Thay vì tự suy đoán, ngay trong chiều hôm đó, chị đã mang sổ tiêm chủng đến gặp bác sĩ để được tư vấn cụ thể.

Theo bác sĩ Nguyễn Đức Hậu, bác sĩ Đa khoa, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu: “Vắc xin 6 trong 1, cúm và não mô cầu đều có vai trò quan trọng trong phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm. Mỗi loại hướng đến những đối tượng và thời điểm tiêm khác nhau. Vì vậy, các gia đình nên chủ động tìm hiểu và rà soát lịch tiêm của từng thành viên để biết loại vắc xin nào cần được quan tâm ở từng giai đoạn.”

Để hiểu rõ hơn, hãy cùng khám phá những điểm đáng chú ý phía sau ba loại vắc xin này.

Vắc xin 6 trong 1: Giải pháp tinh gọn cho khởi đầu của trẻ

Với những bậc cha mẹ lần đầu có con, việc đối mặt với danh sách dài các loại vắc xin có thể gây choáng ngợp. Trong bối cảnh đó, vắc xin 6 trong 1 xuất hiện như một giải pháp tối ưu hóa. Thay vì phải tiêm nhiều mũi tiêm riêng lẻ, vắc xin này kết hợp khả năng phòng ngừa 6 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: Bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, bệnh do vi khuẩn Hemophilus Influenza type b (Hib) và bại liệt.

Điểm khác biệt then chốt so với mũi 5 trong 1 trong chương trình Tiêm chủng mở rộng chính là việc tích hợp thêm thành phần phòng bệnh bại liệt. Điều này không chỉ giúp giảm số lần tiêm, giảm đau đớn cho trẻ mà còn đảm bảo trẻ không bị bỏ sót bất kỳ thành phần bảo vệ quan trọng nào trong giai đoạn có nguy cơ cao mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Theo hướng dẫn, lịch tiêm cơ bản thường gồm 3 liều cho trẻ dưới 1 tuổi, tương đương với lịch tiêm trong chương trình mở rộng, và một mũi nhắc thứ tư vào năm thứ hai của trẻ. Việc tuân thủ nghiêm ngặt lịch trình này giúp cơ thể trẻ tạo ra nồng độ kháng thể đủ mạnh để chống lại những tác nhân xâm nhập từ môi trường bên ngoài.

Vắc xin cúm mùa: Lá chắn cần cập nhật liên tục

Khác với nhiều loại vắc xin tiêm một lần hoặc vài lần là có tác dụng lâu dài, vắc xin cúm mùa lại là một câu chuyện về sự linh hoạt. Nhiều người trưởng thành thường chủ quan cho rằng cúm chỉ là cảm lạnh nặng, hoặc họ từng tiêm một lần từ nhiều năm trước nên không cần tiêm lại.

Nhưng thực tế, virus cúm có khả năng biến đổi gen liên tục, tạo ra các chủng mới khiến kháng thể từ những lần tiêm trước không còn nhận diện được "kẻ thù". Trong khi đó, khả năng bảo vệ của vắc xin cũng giảm dần theo thời gian sau tiêm. Điều này có nghĩa là, ngay cả khi bạn đã tiêm phòng vào năm trước, bạn vẫn cần tiêm vắc xin cúm hằng năm để duy trì mức độ bảo vệ phù hợp.

Đối với người cao tuổi, người có bệnh lý nền, cúm không đơn thuần là sốt hay ho, mà có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như viêm phổi. Do đó, việc tiêm nhắc lại hàng năm là cách để duy trì hiệu quả bảo vệ tương ứng với các chủng virus đang lưu hành trong cộng đồng.

Vắc xin phòng bệnh do não mô cầu: Ngăn ngừa những biến chứng cấp tính

Trong khi cúm gây ra những đợt bệnh phổ biến, thì bệnh do não mô cầu xâm lấn như viêm màng não lại là nỗi ám ảnh bởi tốc độ tấn công nhanh và tỷ lệ biến chứng nặng. Đây là căn bệnh có thể gây tử vong trong thời gian ngắn hoặc để lại những di chứng lâu dài cho người sống sót.

Ngay cả khi được điều trị kháng sinh phù hợp, khoảng 10% - 15% người mắc bệnh vẫn có thể tử vong. Khoảng 20% người sống sót có thể gặp các di chứng lâu dài như giảm thính lực, tổn thương thần kinh hoặc mất chi. Chính vì vậy, tiêm chủng đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa bệnh do não mô cầu ở những đối tượng có nguy cơ.

Vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh khác nhau. Vậy nên, việc lựa chọn loại vắc xin phù hợp để bao phủ được các nhóm phổ biến nhất là cực kỳ quan trọng. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh, nhập viện và các biến chứng nghiêm trọng. 

Thiết lập lộ trình bảo vệ cho từng thành viên trong gia đình

Để chủ động phòng bệnh, mỗi gia đình nên rà soát lịch sử tiêm chủng và xây dựng kế hoạch tiêm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nguy cơ của từng thành viên.

• Đối với trẻ nhỏ: Tập trung hoàn thành sớm vắc xin 6 trong 1 để xây dựng nền tảng miễn dịch cơ bản. Đồng thời, hãy bắt đầu tiêm vắc xin cúm từ khi đủ tuổi theo khuyến cáo.
• Đối với thanh thiếu niên và người trưởng thành: Cần rà soát lịch sử tiêm chủng và tiêm vắc xin ngừa não mô cầu để phòng các nhóm huyết thanh A, B, C, Y và W. Đồng thời, duy trì tiêm vắc xin cúm hằng năm.
• Đối với người cao tuổi: Cần tiêm vắc xin cúm để ngăn ngừa các biến chứng hô hấp nặng.

Khi chưa rõ loại vắc xin và thời điểm nào cần tiêm, bác sĩ Nguyễn Đức Hậu, bác sĩ Đa khoa, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu cho rằng: "Hãy bắt đầu bằng việc rà soát lại sổ tiêm chủng của tất cả thành viên trong gia đình. Việc lựa chọn vắc xin và thời điểm tiêm phù hợp cần dựa trên độ tuổi, lịch sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe và các yếu tố nguy cơ của mỗi người. Khi cần, bạn có thể trao đổi với nhân viên y tế để được tư vấn lịch tiêm phù hợp."

Nhận diện phản ứng sau tiêm để xử trí an toàn

Một trong những lý do khiến nhiều người còn e ngại việc tiêm phòng là lo lắng về các phản ứng sau tiêm vắc xin. Thực tế, phần lớn các phản ứng này thường nhẹ và thoáng qua. Một số biểu hiện thường gặp là đau hoặc sưng tại chỗ tiêm, sốt nhẹ; có thể tự hết sau vài ngày.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa phản ứng thông thường và những dấu hiệu bất thường cần được đánh giá, xử trí kịp thời. Một số người có thể xuất hiện các phản ứng liên quan đến căng thẳng khi tiêm chủng, chẳng hạn như chóng mặt, vã mồ hôi hoặc ngất. Trong khi đó, phản vệ là phản ứng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng. Các dấu hiệu cảnh báo gồm:

• Khó thở, khò khè;
• Sưng môi hoặc lưỡi;
• Nổi mề đay lan rộng;
• Chóng mặt;
• Hoặc các dấu hiệu tuần hoàn bất thường.

Vì vậy, cần theo dõi sức khỏe tại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút sau khi tiêm, nhằm phát hiện và xử trí kịp thời những phản ứng xảy ra sớm. Sau khi về nhà, tiếp tục theo dõi sức khỏe và đến ngay cơ sở y tế nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

Vắc xin 6 trong 1, cúm và não mô cầu đều có vai trò riêng trong việc bảo vệ sức khỏe. Hãy chủ động rà soát lịch sử tiêm chủng của từng thành viên, tìm hiểu loại vắc xin phù hợp với độ tuổi và trao đổi với nhân viên y tế để có kế hoạch tiêm phòng phù hợp.

Hãy trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để rà soát lại lịch tiêm chủng và thiết lập lộ trình phòng bệnh phù hợp cho từng thành viên trong gia đình.

Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.