icon_app_03735b6399_696a3c8baf_193690009b

Tải ứng dụng Nhà Thuốc Long Châu để xem sổ tiêm chủng điện tử

Mở trong ứng dụng Nhà Thuốc Long Châu

Ung thư vú có di truyền không? Những yếu tố nguy cơ cần lưu ý

Lê Gia Phụng17/11/2026
bac_si_nguyen_thi_thai_2090a6549c
Bác sĩ

Nguyễn Thị Thái

Đã kiểm duyệt nội dung

Có nhiều năm kinh nghiệm trong các lĩnh vực Nội khoa và Tiêm chủng. Bác sĩ luôn chủ động cập nhật kiến thức và nâng cao chuyên môn nhằm mang đến những thông tin hữu ích cho cộng đồng, góp phần xây dựng một xã hội khỏe mạnh và phát triển bền vững.

Xem thêm

Tiền sử gia đình có người mắc bệnh thường khiến nhiều phụ nữ lo lắng về nguy cơ ung thư vú dù bản thân chưa có triệu chứng. Yếu tố di truyền thực sự đóng vai trò quyết định ra sao và những ai mới là nhóm đối tượng cần đặc biệt cảnh giác?

Tại hội thảo chuyên môn “Chủ động bảo vệ sức khỏe phụ nữ - Cập nhật chẩn đoán và điều trị bệnh lý tuyến vú - tuyến giáp”, do Bệnh viện Đa khoa Hà Nội phối hợp cùng Tạp chí Gia đình Việt Nam tổ chức ngày 16/10 tại Hà Nội (theo báo Tuổi Trẻ đưa tin), các chuyên gia đã chia sẻ thông tin về sức khỏe tuyến vú, giúp phụ nữ nâng cao nhận thức trong việc phát hiện và quản lý các bệnh lý liên quan.

Trong đó, một trong những băn khoăn thường gặp là liệu phụ nữ có mẹ, chị em gái hoặc nhiều người thân từng mắc ung thư vú có nguy cơ mắc bệnh cao hơn hay không. Trên thực tế, có người thân mắc ung thư vú không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ mắc bệnh. Nguy cơ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như đột biến gene di truyền, độ tuổi, mật độ mô vú, tiền sử xạ trị vùng ngực và lối sống. Việc tự đánh giá nguy cơ chỉ dựa trên tiền sử gia đình có thể dẫn đến lo lắng không cần thiết hoặc bỏ sót những yếu tố quan trọng.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Thái, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu: "Phụ nữ có tiền sử gia đình mắc ung thư vú nên chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để được đánh giá nguy cơ cá nhân. Dựa trên tiền sử bệnh lý và các yếu tố liên quan, bác sĩ sẽ tư vấn thời điểm tầm soát, phương pháp theo dõi và cân nhắc xét nghiệm di truyền khi cần thiết, ngay cả khi chưa có dấu hiệu bất thường."

Tiền sử gia đình: Khi nào thực sự là "báo động đỏ"?

Việc có người thân mắc bệnh không đồng nghĩa với việc bạn chắc chắn sẽ bị ung thư vú, nhưng đây là một trong những manh mối quan trọng nhất để đánh giá nguy cơ. Theo dữ liệu y khoa, khoảng 5 - 10% các trường hợp ung thư vú có liên quan đến tiền sử gia đình.

Tiền sử gia đình là yếu tố quan trọng khi đánh giá nguy cơ ung thư vú
Tiền sử gia đình là yếu tố quan trọng khi đánh giá nguy cơ ung thư vú

Tuy nhiên, không phải mọi mối quan hệ huyết thống đều mang sức nặng như nhau. Nguy cơ thường tăng lên rõ rệt hơn khi những người thân trực hệ (như mẹ, chị em gái, con gái) mắc bệnh, đặc biệt là khi họ được chẩn đoán ở độ tuổi trẻ. Thậm chí, một số nghiên cứu chỉ ra rằng những phụ nữ có chị em gái mắc ung thư vú có thể mang những đặc điểm di truyền khiến họ có khả năng phát triển bệnh cao gấp hai lần.

Để xác định liệu một gia đình có thực sự nằm trong nhóm nguy cơ cao hay không, các chuyên gia thường dựa vào các mô hình tính toán (như mô hình Claus) để đánh giá xác suất mắc bệnh trong suốt cuộc đời. 

Bác sĩ Thái nhận định rằng tiền sử gia đình là một yếu tố nguy cơ tổng thể, vì nó không chỉ bao gồm gene di truyền mà còn phản ánh những điểm tương đồng về lối sống và môi trường giữa các thành viên trong nhà. Do đó, thay vì tự lo lắng, việc cung cấp một bệnh sử chi tiết về loại u, độ tuổi chẩn đoán và tuổi tử vong của người thân cho bác sĩ là cách duy nhất để phân loại chính xác mức độ rủi ro.

Hiểu rõ nguy cơ giúp phụ nữ chủ động tầm soát ung thư vú phù hợp
Hiểu rõ nguy cơ giúp phụ nữ chủ động tầm soát ung thư vú phù hợp

Ngoài huyết thống, những "mảnh ghép" nguy cơ nào bạn cần lưu ý?

Nếu tiền sử gia đình là một mảnh ghép, thì còn nhiều yếu tố khác cùng định hình nên mức độ nguy cơ của mỗi người. Có những rủi ro không nằm ở mối quan hệ huyết thống mà nằm trực tiếp trong mã gene hoặc lịch sử điều trị y tế của chính cá nhân đó.

Đột biến gene BRCA1 và BRCA2

Một trong những yếu tố nguy cơ cao nhất là sự hiện diện của các đột biến gene di truyền, điển hình là BRCA1 và BRCA2. Những người mang đột biến này có nguy cơ phát triển ung thư vú và ung thư buồng trứng cao hơn đáng kể so với quần thể chung. Những biến thể gene gây bệnh này có thể làm suy giảm khả năng sửa chữa DNA của tế bào, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành khối u. Việc xác định đột biến này thường thông qua xét nghiệm di truyền chuyên sâu, giúp những người trong nhóm nguy cơ cao có kế hoạch phòng ngừa chủ động hơn.

Tiền sử xạ trị và tổn thương tuyến vú

Bên cạnh gene, các tác động vật lý và tổn thương mô vú cũng đóng vai trò quan trọng. Những phụ nữ từng tiếp xúc với xạ trị vùng ngực trước 45 tuổi ghi nhận sự gia tăng nguy cơ, đặc biệt cao đối với những người xạ trị trong độ tuổi từ 10 đến 14. Ví dụ, xạ trị vùng cổ và ngực (mantle-field radiation) trong điều trị lymphoma Hodgkin có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú lên khoảng 4 lần trong vòng 20 đến 30 năm sau đó.

Ngoài ra, các tổn thương tuyến vú tiền ung thư, chẳng hạn như tăng sản ống hoặc tiểu thùy không điển hình (atypical hyperplasia), cũng là yếu tố cảnh báo. Những bệnh nhân có tình trạng này có nguy cơ mắc ung thư vú cao hơn khoảng 3 đến 5 lần. Thậm chí, mật độ mô vú dày (dense breast tissue) quan sát được trên nhũ ảnh cũng có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc bệnh lên khoảng 2 lần.

Đánh giá nguy cơ cá nhân giúp xây dựng kế hoạch tầm soát phù hợp
Đánh giá nguy cơ cá nhân giúp xây dựng kế hoạch tầm soát phù hợp

Nên làm gì để quản lý nguy cơ của chính mình?

Khi nhận ra mình có các yếu tố nguy cơ, dù là từ gia đình, gene hay tiền sử bệnh lý, phản ứng đúng đắn nhất không phải là hoảng sợ mà là thiết lập một chiến lược quản lý khoa học. Bạn không thể thay đổi gene hay quá khứ điều trị, nhưng có thể thay đổi cách mình theo dõi sức khỏe.

Việc đánh giá nguy cơ cá nhân cùng bác sĩ chuyên khoa là bước đi then chốt để xây dựng một lộ trình tầm soát "may đo" cho riêng bạn. Thay vì chỉ thực hiện nhũ ảnh định kỳ theo độ tuổi chung của cộng đồng, nhóm nguy cơ cao có thể được khuyến nghị các biện pháp nghiêm ngặt hơn. Chẳng hạn, những phụ nữ có nguy cơ trọn đời trên 20% do tiền sử gia đình thường được cân nhắc bổ sung chụp cộng hưởng từ (MRI) hàng năm song song với chụp nhũ ảnh.

Đối với một số trường hợp nguy cơ cao, bác sĩ có thể thảo luận về các phương pháp dự phòng bằng thuốc, như thuốc điều biến thụ thể estrogen hoặc thuốc ức chế aromatase, tùy từng đối tượng, để giảm nguy cơ mắc bệnh. 

Bác sĩ Thái nhấn mạnh rằng quyết định lựa chọn phương pháp tầm soát hay dự phòng không thể rập khuôn, mà phải dựa trên sự cân bằng giữa mức độ rủi ro cá nhân và các yếu tố sức khỏe đi kèm để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Chủ động trao đổi với bác sĩ giúp phụ nữ quản lý nguy cơ ung thư vú
Chủ động trao đổi với bác sĩ giúp phụ nữ quản lý nguy cơ ung thư vú

Vậy ung thư vú có di truyền không? Nỗi lo lắng của một người phụ nữ khi thấy người thân mắc bệnh là điều dễ hiểu, nhưng nỗi sợ chỉ thực sự có ích khi nó thúc đẩy chúng ta hành động đúng hướng. Việc không có triệu chứng hiện tại là một tín hiệu mừng, nhưng không phải là lý do để chủ quan nếu bạn có những "mảnh ghép" nguy cơ tiềm ẩn.

Thay vì để sự mơ hồ về di truyền gây áp lực lên tâm lý, hãy chuyển hóa nó thành sự chủ động. Khi một bản đánh giá nguy cơ chi tiết được lập ra cùng chuyên gia, bạn sẽ không còn phải tự hỏi liệu mình có nằm trong nhóm nguy cơ hay không, mà sẽ biết chính xác mình cần làm gì để bảo vệ sức khỏe của chính mình.

Hãy trao đổi với bác sĩ chuyên khoa về tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ cá nhân để xây dựng kế hoạch tầm soát ung thư vú phù hợp nhất với bạn.

Miễn trừ trách nhiệm

Thông tin được cung cấp chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế ý kiến tham vấn y khoa. Trước khi đưa ra quyết định liên quan đến sức khỏe, bạn nên được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và điều trị theo hướng dẫn chuyên môn.
Liên hệ hotline 1800 6928 để được Bác sĩ Long Châu hỗ trợ nếu cần được tư vấn.

icon_starBài viết có hữu ích với bạn?

NGUỒN THAM KHẢO

Chủ đề:
Chia sẻ:

NỘI DUNG LIÊN QUAN