Tăng bao nhiêu cân trong thai kỳ là hợp lý theo BMI?

Mang thai khiến cơ thể người phụ nữ thay đổi để đáp ứng nhu cầu phát triển của em bé. Trong suốt thai kỳ, cân nặng sẽ tăng dần theo từng giai đoạn. Theo dõi cân nặng đúng cách giúp mẹ duy trì sức khỏe và hỗ trợ thai nhi phát triển tốt.

Tăng bao nhiêu cân trong thai kỳ là hợp lý?

Mức tăng cân trong thai kỳ là một trong những yếu tố được theo dõi để đánh giá tình trạng dinh dưỡng của mẹ. Tuy nhiên, cân nặng của mẹ không phản ánh riêng sự phát triển của thai nhi và cần được xem xét cùng kết quả khám thai, siêu âm và các đánh giá khác.

BMI được tính bằng cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (m²). Phụ nữ có BMI thấp thường cần tăng cân nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu của thai kỳ, trong khi người thừa cân hoặc béo phì cần kiểm soát cân nặng để giảm nguy cơ biến chứng.

Các mức trên áp dụng cho thai đơn khỏe mạnh. Với trường hợp mang đa thai hoặc có bệnh lý như đái tháo đường, tăng huyết áp, bác sĩ sẽ tư vấn mục tiêu tăng cân phù hợp hơn.

Ngoài tổng số cân tăng, mẹ bầu cũng nên theo dõi tốc độ tăng cân. Việc tăng quá nhanh hoặc không tăng cân trong nhiều tuần liên tiếp đều cần được đánh giá.

Cân nặng của mẹ không chỉ đến từ thai nhi mà còn bao gồm bánh nhau, nước ối, lượng máu tăng thêm, tử cung phát triển, mô tuyến vú và lượng mỡ dự trữ phục vụ quá trình sinh con và nuôi con bằng sữa mẹ. Vì vậy, tăng cân hợp lý là một phần bình thường của thai kỳ.

Mỗi tam cá nguyệt nên tăng bao nhiêu cân?

Trong khoảng 40 tuần mang thai, cân nặng của mẹ không tăng đồng đều mà thay đổi theo từng tam cá nguyệt. Theo dõi cân nặng theo từng giai đoạn sẽ giúp đánh giá tình trạng dinh dưỡng của mẹ và sự phát triển của thai nhi.

Tam cá nguyệt thứ nhất (0 - 13 tuần)

Đây là giai đoạn thai nhi còn nhỏ nên nhu cầu năng lượng chưa tăng nhiều. Nhiều mẹ bầu bị ốm nghén, buồn nôn hoặc chán ăn nên cân nặng có thể tăng ít hoặc giảm nhẹ.

Thông thường, mẹ chỉ tăng khoảng 0,5 - 2 kg trong ba tháng đầu. Nếu sụt cân nhiều do nghén nặng hoặc không thể ăn uống bình thường, mẹ nên đi khám để được tư vấn.

Tam cá nguyệt thứ hai (14 - 27 tuần)

Thai nhi phát triển nhanh, cảm giác nghén thường giảm nên cân nặng của mẹ bắt đầu tăng đều hơn.

Đối với phụ nữ có BMI bình thường trước khi mang thai, mức tăng cân trung bình khoảng 0,4 kg mỗi tuần. Người thiếu cân có thể tăng nhiều hơn, còn người thừa cân hoặc béo phì thường được khuyến nghị tăng chậm hơn.

Tam cá nguyệt thứ ba (28 tuần đến khi sinh)

Đây là giai đoạn thai nhi tăng trưởng mạnh về cân nặng. Đồng thời, nước ối, lượng máu và tử cung cũng đạt mức cao nhất nên cân nặng của mẹ tiếp tục tăng.

Mẹ nên duy trì tốc độ tăng cân ổn định thay vì tăng nhanh trong những tuần cuối thai kỳ. Nếu cân nặng tăng đột ngột, đặc biệt kèm phù nhiều hoặc tăng huyết áp, cần đi khám để được đánh giá.

Để theo dõi hiệu quả, mẹ nên cân vào cùng một thời điểm trong ngày và ghi lại kết quả theo từng lần khám thai.

Tăng cân quá nhiều trong thai kỳ có nguy hiểm không?

Tăng cân quá mức có thể làm tăng nguy cơ gặp biến chứng cho cả mẹ và thai nhi. Vì vậy, ngoài việc đạt mục tiêu tăng cân, mẹ bầu cũng cần duy trì tốc độ tăng cân phù hợp.

Một số nguy cơ thường gặp gồm:

• Đái tháo đường thai kỳ: Tăng cân vượt mức khuyến nghị có thể liên quan đến nguy cơ rối loạn đường huyết, đặc biệt ở người đã thừa cân, béo phì hoặc có các yếu tố nguy cơ khác.
• Tăng huyết áp và tiền sản giật: Đây là những biến chứng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi.
• Thai to: Thai nhi có cân nặng lớn làm tăng nguy cơ sinh khó hoặc phải sinh mổ.
• Khó lấy lại vóc dáng sau sinh: Thừa cân kéo dài có thể làm tăng nguy cơ béo phì và các bệnh lý chuyển hóa về sau.
• Tăng nguy cơ biến chứng khi sinh: Bao gồm chuyển dạ kéo dài, băng huyết sau sinh hoặc nhiễm trùng sau phẫu thuật.

Ngược lại, mẹ cũng không nên tự ý ăn kiêng hoặc giảm cân trong thai kỳ nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Chế độ ăn quá hạn chế có thể khiến thai nhi không nhận đủ dưỡng chất cần thiết cho quá trình phát triển.

Nếu cân nặng tăng quá nhanh hoặc vượt xa mục tiêu đã được tư vấn, mẹ nên trao đổi với bác sĩ để được điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp.

Làm thế nào để kiểm soát cân nặng hợp lý khi mang thai?

Kiểm soát cân nặng trong thai kỳ không phải là ăn ít hơn mà là duy trì chế độ dinh dưỡng khoa học và lối sống lành mạnh. Một số biện pháp mẹ bầu có thể áp dụng gồm:

• Ăn đa dạng các nhóm thực phẩm, đảm bảo đủ tinh bột, đạm, chất béo lành mạnh, rau xanh và trái cây.
• Bổ sung đủ protein từ thịt nạc, cá, trứng, sữa và các loại đậu.
• Hạn chế thực phẩm nhiều đường, đồ uống có đường và thức ăn chế biến sẵn.
• Chia nhỏ bữa ăn trong ngày để giảm đầy bụng và hỗ trợ kiểm soát năng lượng.
• Uống đủ nước để hỗ trợ trao đổi chất và giảm táo bón.
• Duy trì vận động phù hợp như đi bộ hoặc các bài tập dành cho bà bầu nếu không có chống chỉ định.
• Theo dõi cân nặng định kỳ và khám thai đúng lịch để được tư vấn kịp thời.

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, mẹ bầu cũng nên thực hiện đầy đủ các vắc xin được khuyến cáo trong thai kỳ nhằm bảo vệ sức khỏe của mẹ và em bé. Nếu có nhu cầu tiêm phòng, mẹ có thể đến Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn lịch tiêm phù hợp.

Tăng bao nhiêu cân trong thai kỳ là hợp lý phụ thuộc chủ yếu vào chỉ số BMI trước khi mang thai. Theo dõi cân nặng theo từng tam cá nguyệt, kết hợp chế độ dinh dưỡng cân đối, vận động phù hợp và khám thai định kỳ sẽ giúp mẹ duy trì mức tăng cân hợp lý, đồng thời hỗ trợ thai nhi phát triển khỏe mạnh. Nếu cân nặng tăng quá nhanh hoặc quá chậm, mẹ nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn và theo dõi phù hợp.

Duy trì cân nặng hợp lý kết hợp khám thai và tiêm phòng đầy đủ là những bước quan trọng giúp mẹ có một thai kỳ khỏe mạnh. Hãy đến Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn các vắc xin được khuyến cáo trong thai kỳ và xây dựng lịch tiêm phù hợp.