Nổi hạch dưới cằm do nguyên nhân gì? Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Các khối nhỏ xuất hiện bất thường ở vùng cổ hoặc hàm thường khiến nhiều người lo lắng về sức khỏe. Thực tế, những cấu trúc này có thể liên quan đến hệ bạch huyết giữ vai trò quan trọng trong miễn dịch. Tùy nguyên nhân mà mức độ nguy hiểm có thể khác nhau từ lành tính đến bệnh lý nghiêm trọng.

Nguyên nhân gây nổi hạch dưới cằm

Hạch ở vùng cằm thường nằm dọc theo đường viền hàm và phía trước cổ. Khi hoạt động miễn dịch tăng lên, các hạch này có thể sưng to và trở nên dễ nhận biết khi sờ hoặc quan sát bằng mắt thường.

Phần lớn các trường hợp hạch nổi dưới cằm là lành tính. Đây là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang chống lại vi khuẩn, virus hoặc các tác nhân gây viêm. Tuy nhiên, trong một số ít trường hợp, tình trạng này cũng có thể liên quan đến u nang, khối u hoặc ung thư.

Dưới đây là một số nguyên nhân gây nổi hạch dưới cằm phổ biến:

Nhiễm trùng và viêm

Nhiễm trùng là nguyên nhân phổ biến nhất khiến hạch dưới cằm sưng to. Khi vi khuẩn hoặc virus xâm nhập, hệ bạch huyết sẽ phản ứng bằng cách tăng sinh tế bào miễn dịch dẫn đến hạch to lên.

Các bệnh thường gặp bao gồm viêm họng, viêm amidan, viêm thanh quản, viêm tai giữa, quai bị, sởi, thủy đậu, rubella và bệnh bạch cầu đơn nhân. Ngoài ra, các vấn đề răng miệng như viêm lợi, nha chu, áp xe răng hoặc vết thương nhiễm trùng trong khoang miệng cũng dễ gây phản ứng hạch vùng cằm.

Một số nguyên nhân ít gặp hơn có thể kể đến lao, bệnh lây truyền qua đường tình dục, toxoplasmosis, nhiễm ký sinh trùng, ăn thịt chưa nấu chín hoặc vết cắn của động vật.

Ung thư

Ung thư là nguyên nhân hiếm gặp nhưng cần được lưu ý khi hạch dưới cằm tồn tại dai dẳng và có đặc điểm bất thường. Ung thư có thể gây nổi hạch thông qua nhiều cơ chế khác nhau.

Tế bào ung thư tại các cơ quan lân cận như khoang miệng, họng, tuyến nước bọt, tuyến giáp có thể lan sang hạch vùng cằm. Ngoài ra, ung thư từ cơ quan xa cũng có khả năng di căn theo đường bạch huyết. Một số bệnh ung thư của chính hệ bạch huyết như lymphoma Hodgkin hoặc bệnh bạch cầu cũng gây nổi hạch rõ rệt.

Trong các trường hợp này, hạch thường cứng chắc, không đau và ngày càng to dần.

U nang và khối u lành tính

Không phải tất cả các khối sưng dưới cằm đều là hạch viêm. Một số u nang hoặc khối u lành tính cũng có thể xuất hiện tại vị trí này.

U nang biểu bì, u bã nhờn, u mỡ hoặc u xơ là những tổn thương lành tính thường gặp. Chúng phát triển chậm, ít gây đau và không xâm lấn mô xung quanh.

Nguyên nhân khác

Một số yếu tố khác cũng có thể gây sưng vùng dưới cằm như dị ứng thực phẩm, chấn thương hàm, khối máu tụ, vết côn trùng đốt hoặc cắn.

Ngoài ra, tác dụng phụ của một số thuốc điều trị, đặc biệt là thuốc chống động kinh như phenytoin cũng có thể gây nổi hạch. Các bệnh lý tự miễn như lupus, viêm khớp dạng thấp, HIV hoặc ung thư hạch làm rối loạn hoạt động của hệ miễn dịch cũng là nguyên nhân cần được cân nhắc.

Triệu chứng nổi hạch dưới cằm

Các triệu chứng nổi hạch dưới cằm có thể khác nhau tùy theo nguyên nhân. Người bệnh có thể theo dõi và nhận biết thông qua các dấu hiệu sau:

• Kích thước hạch thay đổi: Hạch nhỏ như hạt đậu hoặc to rõ, có thể gây biến dạng vùng cằm - cổ.
• Đặc điểm khi sờ nắn: Hạch mềm hoặc cứng, di động hoặc cố định, có thể đau hoặc không đau.
• Vị trí xuất hiện: Hạch có thể chỉ nổi dưới cằm hoặc xuất hiện đồng thời ở nhiều vị trí khác như cổ, nách, bẹn.
• Triệu chứng nhiễm trùng kèm theo: Sốt, ho, sổ mũi, đau họng, mệt mỏi, đau răng.
• Dấu hiệu toàn thân nghiêm trọng: Sụt cân không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi đêm, suy nhược kéo dài.

Việc theo dõi đầy đủ các biểu hiện trên giúp người bệnh chủ động đi khám sớm khi hạch có dấu hiệu bất thường.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Hầu hết các trường hợp hạch dưới cằm do viêm nhiễm sẽ tự giảm khi tình trạng nhiễm trùng được kiểm soát. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường.

Bạn nên đi khám sớm khi có các biểu hiện sau:

• Hạch tiếp tục to lên hoặc không xẹp sau hơn hai tuần.
• Hạch cứng, không di động hoặc không đau khi sờ.
• Các triệu chứng toàn thân như sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt kéo dài, đổ mồ hôi đêm, đau tai, khó nuốt, khó thở, thay đổi giọng nói hoặc loét miệng lâu lành.

Nổi hạch dưới cằm có phải triệu chứng ung thư?

Đây là mối lo ngại thường gặp nhất khi phát hiện hạch vùng cằm. Trên thực tế, đa số các trường hợp nổi hạch là phản ứng lành tính của cơ thể trước viêm nhiễm. Ung thư chỉ chiếm tỉ lệ nhỏ nhưng không thể loại trừ hoàn toàn.

Ung thư có thể gây nổi hạch thông qua di căn từ cơ quan lân cận hoặc từ xa theo đường bạch huyết. Một số bệnh ác tính của hệ tạo máu như bệnh bạch cầu hoặc lymphoma Hodgkin cũng biểu hiện bằng hạch to.

Hạch ác tính thường có đặc điểm cứng như đá, không đau, tồn tại lâu ngày và có xu hướng lan sang nhiều vùng. Riêng bệnh Hodgkin thường bắt đầu từ hạch thượng đòn rồi lan lên cổ và nách kèm theo các đợt sốt và mồ hôi đêm.

Các dấu hiệu cảnh báo cần chú ý bao gồm: 

• Hạch không mềm, không đau, tồn tại nhiều tuần;
• Khó nuốt;
• Ho dai dẳng;
• Vết loét không lành;
• Thay đổi nốt ruồi;
• Giảm cân nhanh;
• Sốt kéo dài và suy nhược cơ thể.

Tóm lại, hạch dưới cằm phần lớn là lành tính và liên quan đến viêm nhiễm thông thường. Tuy nhiên, việc theo dõi đặc điểm của hạch và các triệu chứng đi kèm là rất quan trọng để phát hiện sớm các nguyên nhân nghiêm trọng. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào, bạn nên chủ động thăm khám để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.