Nhược thị có bị mù không? Những cách phòng ngừa nhược thị

Nhược thị là một vấn đề sức khỏe thị giác phổ biến, thường gặp ở trẻ em, gây ra sự chênh lệch thị lực giữa hai mắt, dẫn đến tình trạng một mắt hoạt động kém hơn. Nhiều người thắc mắc liệu tình trạng này có dẫn đến mù lòa không và cách phòng ngừa ra sao để bảo vệ sức khỏe lâu dài. Hãy cùng Tiêm chủng Long Châu tìm hiểu về chủ đề này qua bài viết bên dưới đây.

Nhược thị có bị mù không? 

Nhược thị, hay amblyopia, là tình trạng một mắt không phát triển thị lực bình thường do não ưu tiên hình ảnh từ mắt khỏe hơn, dẫn đến mắt kia lười hoạt động. Đây là nguyên nhân phổ biến gây giảm thị lực ở trẻ em, thường chỉ ảnh hưởng một mắt.

Nhược thị không gây mù lòa hoàn toàn (mất thị lực cả hai mắt), nhưng nếu không điều trị sớm, mắt bị ảnh hưởng có thể mất khả năng nhìn rõ vĩnh viễn. Khả năng điều trị nhược thị phụ thuộc vào thời điểm phát hiện bệnh:

• Trước 6 tuổi: Khả năng phục hồi cao nhờ hệ thị giác còn dẻo dai.
• Sau 8 tuổi: Điều trị khó khăn hơn, chỉ phục hồi một phần.
• Bỏ qua không điều trị: Nguy cơ mù một mắt tăng.

Nhược thị không tự khỏi và có thể nặng hơn theo tuổi, kết hợp với lão thị làm thủy tinh thể kém đàn hồi, ảnh hưởng đến thị giác. Cách tốt nhất là kiểm tra thị lực thường xuyên để chẩn đoán sớm, giúp điều trị dễ dàng, tránh mù lòa. 

Dấu hiệu nhận biết nhược thị là gì?

Nhược thị là rối loạn phát triển thị giác do não không xử lý hình ảnh từ hai mắt cân bằng, thường do tật khúc xạ (cận, viễn, loạn thị) hoặc các vấn đề cấu trúc như lé mắt, sụp mí, đục thủy tinh thể bẩm sinh. 

Thị giác ở trẻ em rất nhạy cảm và nhược thị thường không dễ nhận biết vì trẻ chưa tự nhận thức được. Do đó, phụ huynh cần đặc biệt chú trọng theo dõi các biểu hiện về khúc xạ ở bé để phát hiện sớm. Các dấu hiệu cảnh báo tình trạng nhược thị bao gồm:

• Xu hướng nhắm một mắt để nhìn rõ hơn.
• Nghiêng đầu quan sát.
• Nheo mắt thường xuyên.
• Mắt không phối hợp, hướng vào trong hoặc ra ngoài.
• Giảm khả năng nhận thức chiều sâu, khó ước lượng khoảng cách.
• Thị lực kém ở một hoặc cả hai mắt.

Nếu trẻ có hành động kỳ lạ khi quan sát, cha mẹ nên đưa đi khám ngay, vì đây có thể là dấu hiệu nhược thị nặng.

Các phương pháp điều trị nhược thị

Điều trị nhược thị thường tập trung vào việc kích thích mắt yếu hoạt động, dựa trên nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng đến thị lực. Nhược thị có gây mù không phụ thuộc lớn vào thời gian và phương pháp can thiệp, hiệu quả cao nhất ở trẻ dưới 6 tuổi, khi thị giác đang phát triển.

Các phương pháp điều trị nhược thị phổ biến bao gồm:

• Sử dụng kính hoặc kính áp tròng: Khắc phục tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị, giúp hai mắt nhìn rõ và não nhận thông tin cân bằng. Bác sĩ có thể kết hợp các liệu pháp khác để kích thích mắt nhược thị.
• Liệu pháp che mắt: Che mắt khỏe bằng miếng dán từ 2 - 6 giờ/ngày theo chỉ định của bác sĩ để buộc não sử dụng hình ảnh từ mắt yếu, cải thiện thị lực.
• Thuốc nhỏ mắt atropin: Làm mờ tạm thời mắt khỏe, khuyến khích sử dụng mắt yếu, phù hợp trẻ không hợp tác che mắt.
• Phẫu thuật: Chỉ định cho các trường hợp như như sụp mí hoặc đục thủy tinh thể bẩm sinh, nhằm loại bỏ trở ngại do cấu trúc.

Quá trình điều trị có thể kéo dài 6 tháng đến vài năm, cần thăm khám định kỳ để theo dõi và ngăn tái phát. Các bác sĩ nhãn khoa nhấn mạnh vai trò cha mẹ trong tuân thủ liệu pháp để tránh biến chứng mù lòa. 

Nên làm gì để phòng ngừa tình trạng nhược thị?

Nhược thị không thể ngăn ngừa được hoàn toàn nhưng có thể giảm nguy cơ mắc tình trạng này bằng các biện pháp y học. Một số cách phòng ngừa nhược thị bao gồm:

• Khám mắt định kỳ cho trẻ từ nhỏ, đặc biệt nếu gia đình có tiền sử bệnh mắt.
• Điều chỉnh tật khúc xạ sớm bằng loại kính phù hợp.
• Phát hiện và điều trị kịp thời lé, sụp mí mắt, đục thủy tinh thể,....
• Đảm bảo môi trường học tập đủ sáng, tránh nhìn gần lâu để giảm stress cho mắt.

Việc áp dụng các biện pháp y học và chăm sóc mắt đúng cách từ sớm có ý nghĩa rất quan trọng trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh. Khám mắt định kỳ, phát hiện sớm các bất thường và can thiệp kịp thời sẽ giúp bảo vệ thị lực cho trẻ, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và khả năng học tập sau này.

Trên đây là câu trả lời cho câu hỏi: "Nhược thị có bị mù không?" cùng những thông tin liên quan. Việc đưa trẻ đi khám sớm và cải thiện môi trường học tập, sinh hoạt lành mạnh sẽ giúp giảm nguy cơ suy giảm thị lực. Hy vọng bài viết đã đem đến cho bạn đọc nhiều kiến thức bổ ích. Để tìm hiểu thêm kiến thức về sức khỏe, mời bạn tham khảo các bài viết khác tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu.