Nhược thị có chữa được không? Thời điểm vàng để điều trị

Nhược thị là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực, đặc biệt ở trẻ em, nhưng lại thường bị bỏ qua do triệu chứng không quá rõ ràng. Nhiều người băn khoăn nhược thị có thể phục hồi hay chỉ dừng lại ở việc kiểm soát tiến triển của bệnh. Hãy cùng Trung tâm Tiêm chủng Long Châu tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Nhược thị có chữa được không?

Nhược thị có thể điều trị được, nhưng khả năng phục hồi thị lực phụ thuộc rất lớn vào thời điểm phát hiện bệnh. Giai đoạn từ sơ sinh đến khoảng 7 - 8 tuổi được xem là thời kỳ vàng của sự phát triển thị giác. Trong giai đoạn này, não bộ còn khả năng học lại và điều chỉnh tín hiệu hình ảnh từ mắt, giúp mắt nhược thị dần cải thiện chức năng.

• Trẻ dưới 6 tuổi: Nếu nhược thị được phát hiện trước 6 tuổi và điều trị đúng cách, nhiều trẻ có thể đạt thị lực gần như bình thường. 

• Trẻ từ 7 - 10 tuổi: Độ tuổi này vẫn có khả năng đáp ứng điều trị, nhưng tốc độ phục hồi chậm hơn và cần thời gian dài hơn. 

• Trẻ sau 12 tuổi: Việc điều trị trở nên khó khăn do hệ thần kinh thị giác đã ổn định, tuy nhiên không đồng nghĩa với việc hoàn toàn không thể cải thiện.

Ở người trưởng thành, nhược thị thường không thể chữa khỏi hoàn toàn. Dù vậy, một số phương pháp tập luyện thị giác chuyên sâu, công nghệ hỗ trợ hiện đại và điều trị nguyên nhân nền vẫn có thể giúp cải thiện phần nào thị lực và khả năng phối hợp hai mắt.

Các phương pháp điều trị nhược thị hiện nay

Đeo kính mắt

Đeo kính mắt là bước điều trị cơ bản và bắt buộc nếu nhược thị do cận thị, viễn thị hoặc loạn thị không được điều chỉnh sớm. Kính giúp hình ảnh được đưa vào võng mạc rõ nét hơn, tạo điều kiện để não bộ tiếp nhận tín hiệu thị giác đúng cách. Ở một số trẻ, chỉ riêng việc đeo kính đúng số đã cải thiện đáng kể thị lực.

Miếng dán mắt

Phương pháp này nhằm bắt buộc não bộ sử dụng mắt nhược thị thay vì phụ thuộc vào mắt khỏe. Thời gian che mắt được chỉ định khác nhau, có thể từ vài giờ mỗi ngày đến che gần như toàn thời gian, tùy mức độ bệnh. Đây là phương pháp hiệu quả nhưng đòi hỏi sự kiên trì và hợp tác tốt từ trẻ và gia đình.

Thuốc nhỏ mắt

Trong trường hợp trẻ không hợp tác che mắt, bác sĩ có thể sử dụng thuốc nhỏ làm mờ tạm thời mắt lành. Phương pháp này giúp não tăng sử dụng mắt nhược thị mà không cần băng che, tuy nhiên cần theo dõi sát để tránh tác dụng phụ.

Phẫu thuật 

Phẫu thuật không phải là phương pháp điều trị trực tiếp nhược thị, nhưng đóng vai trò quan trọng khi nhược thị do các nguyên nhân thực thể như:

• Mắt lé.
• Sụp mi bẩm sinh.
• Đục thủy tinh thể bẩm sinh.

Phẫu thuật giúp loại bỏ yếu tố cản trở tầm nhìn, từ đó tạo điều kiện thuận lợi để các phương pháp điều trị nhược thị khác phát huy hiệu quả tối đa.

Theo dõi và phòng ngừa nhược thị như thế nào cho hiệu quả?

Theo dõi và phòng ngừa đóng vai trò rất quan trọng trong việc kiểm soát và cải thiện nhược thị, đặc biệt ở trẻ nhỏ, cụ thể:

• Khám mắt định kỳ: Do bệnh thường tiến triển âm thầm, nhiều trẻ không tự nhận biết được việc nhìn kém, nên khám mắt định kỳ chính là chìa khóa để phát hiện sớm. Bác sĩ khuyến cáo trẻ nên được kiểm tra thị lực lần đầu từ 3 - 4 tuổi, hoặc sớm hơn nếu có dấu hiệu lé mắt, nheo mắt khi nhìn xa, nghiêng đầu khi xem tivi hay học tập.

• Tái khám đúng lịch: Trong quá trình điều trị nhược thị, việc tái khám đúng lịch là bắt buộc. Bác sĩ sẽ dựa vào mức độ cải thiện thị lực để điều chỉnh thời gian che mắt, độ kính hoặc phương pháp tập luyện thị giác phù hợp. Nếu cha mẹ tự ý ngừng điều trị khi thấy thị lực cải thiện tạm thời, nhược thị có thể tái phát hoặc không phục hồi hoàn toàn.

• Môi trường sinh hoạt phù hợp: Môi trường cũng ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả điều trị. Trẻ cần được học tập trong điều kiện đủ ánh sáng, hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính bảng trong thời gian dài. Việc khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động ngoài trời giúp mắt được điều tiết tự nhiên, hỗ trợ phát triển thị giác và giảm nguy cơ tiến triển các tật khúc xạ đi kèm.

• Đối với người lớn: Dù khả năng điều trị nhược thị hạn chế hơn, việc theo dõi thị lực định kỳ vẫn cần thiết để phát hiện sớm các bệnh lý mắt khác, bảo vệ tối đa chức năng thị giác còn lại.

Nhược thị nếu không điều trị có gây ảnh hưởng lâu dài không?

Nhược thị không được điều trị đúng thời điểm có thể để lại hậu quả lâu dài và khó phục hồi, đặc biệt khi bệnh kéo dài từ thời thơ ấu đến tuổi trưởng thành, bao gồm:

• Giảm thị lực: Khi não bộ đã quen với việc bỏ qua tín hiệu từ mắt nhược thị, thị lực ở mắt này sẽ giảm vĩnh viễn, ngay cả khi các tật khúc xạ hay nguyên nhân ban đầu đã được xử lý.

• Mất khả năng phối hợp hai mắt: Về lâu dài, người bị nhược thị thường gặp khó khăn trong các hoạt động đòi hỏi khả năng phối hợp hai mắt, như ước lượng khoảng cách, bắt bóng, lái xe hoặc làm việc trong môi trường cần độ chính xác cao. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày mà còn giới hạn cơ hội nghề nghiệp trong tương lai, đặc biệt với những ngành yêu cầu thị lực tốt như kỹ thuật, y tế, hàng không hay quân đội.

• Ảnh hưởng chất lượng cuộc sống: Một nguy cơ khác ít được chú ý là khi mắt khỏe gặp chấn thương hoặc bệnh lý như viêm, đục thủy tinh thể, thoái hóa võng mạc,… người nhược thị có thể đối mặt với suy giảm thị lực nghiêm trọng do mắt còn lại không đủ khả năng bù trừ. Điều này làm tăng nguy cơ mất khả năng lao động và giảm chất lượng cuộc sống.

Chính vì vậy, nhược thị không chỉ là vấn đề thị lực đơn thuần mà còn là bệnh lý cần được phát hiện sớm, theo dõi lâu dài và điều trị nghiêm túc để hạn chế tối đa những ảnh hưởng về sau.

Hy vọng qua bài viết này bạn đã hiểu rõ “Nhược thị có chữa được không?”. Nhược thị không phải là tình trạng mất thị lực vĩnh viễn nếu được phát hiện và can thiệp đúng cách, đúng thời điểm. Việc điều trị nhược thị đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ, người bệnh và gia đình, đặc biệt là ở trẻ nhỏ, khi khả năng phục hồi thị giác còn cao. Thăm khám mắt định kỳ, tuân thủ phác đồ điều trị và kiên trì tập luyện thị giác chính là chìa khóa giúp cải thiện thị lực và hạn chế tối đa nguy cơ suy giảm thị giác lâu dài.