Nguyên nhân thai không quay đầu và hướng xử lý an toàn

Không ít mẹ bầu bước vào tam cá nguyệt cuối và được bác sĩ thông báo thai chưa quay đầu, từ đó nảy sinh tâm lý hoang mang, sợ ảnh hưởng đến cuộc sinh. Trên thực tế, thai không quay đầu có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau và không phải lúc nào cũng nguy hiểm.

Nguyên nhân thai không quay đầu

Thai không quay đầu (ngôi mông hoặc ngôi ngang) là tình trạng thai nhi không xoay đầu xuống khung chậu người mẹ khi bước vào những tuần cuối thai kỳ. Hiện tượng này có thể xuất hiện do nhiều yếu tố khác nhau liên quan đến thai nhi, tử cung, bánh nhau và môi trường trong buồng tử cung. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp được ghi nhận trong sản khoa:

• Mang đa thai: Khi có từ hai thai trở lên, không gian trong tử cung bị hạn chế, khiến thai nhi khó xoay chuyển về ngôi đầu sinh lý.
• Sinh non: Thai nhi sinh non thường chưa đủ thời gian để hoàn tất quá trình quay đầu tự nhiên.
• Bất thường lượng nước ối: Nước ối quá ít làm hạn chế cử động của thai, trong khi nước ối quá nhiều khiến thai khó cố định ở ngôi đầu.
• Nhau tiền đạo hoặc bánh nhau bám thấp: Bánh nhau che một phần hoặc toàn bộ cổ tử cung có thể cản trở đầu thai nhi quay xuống.
• Dây rốn dài hoặc quấn cổ: Có thể làm giảm khả năng vận động và xoay chuyển của thai.
• Bất thường tử cung của mẹ: Dị dạng tử cung, tử cung đôi hoặc có u xơ tử cung làm thay đổi hình dạng buồng tử cung, ảnh hưởng đến tư thế thai nhi.

Tại sao thai nhi không quay đầu lại nguy hiểm?

Ở những tuần cuối thai kỳ, tư thế ngôi đầu được xem là vị trí sinh lý thuận lợi nhất cho quá trình chuyển dạ và sinh thường. Khi thai nhi không quay đầu, hoặc quay nhưng ở tư thế ngôi chẩm sau (gáy thai hướng về cột sống người mẹ), quá trình sinh nở có thể đối mặt với nhiều nguy cơ cho cả mẹ và bé. Tình trạng này làm giảm hiệu quả cơn gò và cản trở sự lọt, sổ của thai nhi qua đường sinh dục. Các nguy cơ thường gặp khi thai nhi không quay đầu bao gồm:

• Tăng tỷ lệ sinh mổ: Ngôi thai bất thường khiến sinh thường khó khăn hoặc không an toàn, buộc bác sĩ phải chỉ định mổ lấy thai.
• Chuyển dạ kéo dài: Thai khó xoay và lọt xuống khung chậu, làm thời gian chuyển dạ kéo dài, tăng nguy cơ kiệt sức cho sản phụ.
• Đau lưng dữ dội: Thai phụ thường đau vùng thắt lưng kéo dài do đầu thai tỳ trực tiếp vào cột sống và xương cùng.
• Nguy cơ suy thai: Thai có thể bị kẹt trong ống sinh, làm giảm lưu lượng máu và oxy qua dây rốn.
• Biến chứng cho thai nhi: Tình trạng thiếu oxy kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng trẻ nếu không xử trí kịp thời.

Cách xử lý an toàn khi thai nhi không quay đầu

Thai nhi không quay đầu (ngôi mông, ngôi ngang hoặc ngôi chẩm sau) thường không gây nguy hiểm trong suốt thai kỳ, mà chủ yếu ảnh hưởng đến quá trình chuyển dạ và sinh nở. Do đó, mẹ bầu không nên quá lo lắng mà cần có hướng xử trí phù hợp, kết hợp theo dõi y tế chặt chẽ để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi. Dưới đây là những biện pháp xử lý an toàn, thường được các bác sĩ sản khoa khuyến nghị:

Duy trì vận động nhẹ nhàng, phù hợp thai kỳ

Các hình thức vận động cường độ nhẹ như đi bộ chậm, yoga dành cho bà bầu hoặc các bài tập kéo giãn an toàn giúp cải thiện tuần hoàn máu, tăng độ linh hoạt của khung chậu và có thể hỗ trợ thai nhi xoay về ngôi đầu. Tuy nhiên, mẹ bầu cần tránh các hoạt động gắng sức hoặc tập luyện không có hướng dẫn chuyên môn.

Giữ tâm lý ổn định, hạn chế căng thẳng

Tâm lý lo âu kéo dài có thể làm tăng hormone stress (cortisol), ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thai kỳ và sự phát triển của thai nhi. Mẹ bầu nên giữ tinh thần thoải mái, nghỉ ngơi hợp lý và chủ động trao đổi với bác sĩ để được giải thích rõ về tình trạng ngôi thai cũng như hướng theo dõi, can thiệp nếu cần. 

Điều chỉnh tư thế ngủ khoa học

Ở những tuần cuối thai kỳ, tư thế nằm ngửa có thể gây khó thở và giảm lưu lượng máu đến tử cung. Nằm nghiêng, đặc biệt là nằm nghiêng trái, giúp mẹ bầu dễ chịu hơn, đồng thời cải thiện tuần hoàn tử cung, nhau thai và tạo điều kiện thuận lợi để thai nhi thay đổi tư thế.

Tránh ngồi hoặc đứng một tư thế quá lâu

Ngồi lâu một chỗ có thể làm hạn chế sự linh hoạt của vùng chậu và tử cung. Nếu công việc yêu cầu ngồi nhiều, mẹ bầu nên đứng dậy vận động nhẹ mỗi 30-60 phút. Khi ngồi, cần giữ tư thế đúng: Lưng thẳng, hai bàn chân chạm sàn, đầu gối thấp hơn hông để giảm áp lực lên vùng chậu.

Tuân thủ theo dõi và chỉ định y tế

Thăm khám thai định kỳ giúp bác sĩ đánh giá chính xác ngôi thai, lượng nước ối và các yếu tố nguy cơ đi kèm. Trong một số trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc các biện pháp hỗ trợ chuyên môn như xoay thai ngoài hoặc tư vấn phương án sinh an toàn nhất cho mẹ và bé.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về nguyên nhân thai không quay đầu cũng như các hướng xử lý an toàn trong thai kỳ. Phần lớn các trường hợp thai không quay đầu không gây nguy hiểm trong quá trình mang thai nếu được theo dõi đúng cách. Điều quan trọng là mẹ bầu cần giữ tâm lý thoải mái, duy trì lối sống lành mạnh và thăm khám thai định kỳ để bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng ngôi thai. Khi có sự đồng hành của nhân viên y tế và lựa chọn phương án sinh phù hợp, mẹ và bé hoàn toàn có thể vượt qua giai đoạn sinh nở một cách an toàn.