Nằm nghiêng bên phải bị đau sườn là do đâu? Nguyên nhân và cách xử trí đúng

Đau sườn phải khi nằm nghiêng là triệu chứng khá phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua vì nhiều người nghĩ chỉ là đau cơ thông thường hoặc mỏi do ngủ sai tư thế. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, đây có thể là biểu hiện sớm của các bệnh nội tạng, đặc biệt là hệ gan - mật - phổi bên phải.

Nằm nghiêng bên phải bị đau sườn có nguy hiểm không?

Đau sườn khi nằm nghiêng phải là tình trạng xuất hiện cảm giác đau tức, nhói, âm ỉ hoặc khó chịu vùng hạ sườn phải (vùng dưới xương sườn bên phải) khi người bệnh nằm nghiêng về bên phải. Đau có thể tăng lên khi hít thở sâu, ho hoặc thay đổi tư thế nhưng thường giảm khi nằm nghiêng trái hoặc nằm ngửa. 

Mức độ nguy hiểm của triệu chứng đau sườn khi nằm nghiêng bên phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gây ra. Cụ thể:

• Không nguy hiểm nếu chỉ do các yếu tố cơ học lành tính như căng cơ liên sườn, ngủ sai tư thế hoặc vận động mạnh trước đó. Tình trạng này thường tự khỏi sau vài ngày nghỉ ngơi.
• Nguy hiểm nếu đau kéo dài, lặp lại hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường khác như sốt cao, rét run; khó thở, ho ra máu; buồn nôn, nôn, vàng da, vàng mắt; đau lan ra vai phải, lưng hoặc bụng trên… Trong những trường hợp này, triệu chứng có thể là dấu hiệu sớm của bệnh lý nội tạng nghiêm trọng, cần can thiệp y tế kịp thời để tránh biến chứng như áp xe, nhiễm trùng huyết hoặc suy gan.

Nguyên nhân gây đau sườn phải khi nằm nghiêng

Đau sườn khi nằm nghiêng bên phải xảy ra khi trọng lượng cơ thể đè ép lên các cơ quan hoặc cấu trúc bên phải, làm lộ rõ tổn thương tiềm ẩn. Nguyên nhân được chia thành hai nhóm chính đó là nguyên nhân cơ học và bệnh lý nội khoa.

Nguyên nhân cơ học

Đây là nhóm nguyên nhân phổ biến nhất, thường gặp ở người trẻ, khỏe mạnh và không kèm triệu chứng toàn thân. Các nguyên nhân cơ học gây đau sườn khi nằm nghiêng phải có thể kể đến như:

• Căng cơ liên sườn hoặc cơ thành ngực do vận động mạnh, mang vác nặng, tập gym sai tư thế.
• Chấn thương nhẹ vùng ngực phải (va đập, té ngã) gây viêm cơ hoặc bầm tím.
• Thoái hóa hoặc gai cột sống ngực, thoát vị đĩa đệm vùng ngực làm chèn ép dây thần kinh liên sườn.
• Ngủ sai tư thế lâu dài. Ví dụ: Nằm nệm quá cứng hoặc quá mềm, gối không phù hợp khiến cột sống cong vẹo, áp lực dồn lên bên phải.

Những nguyên nhân này thường gây đau tăng khi nằm nghiêng phải nhưng giảm nhanh khi thay đổi tư thế hoặc nghỉ ngơi.

Nguyên nhân bệnh lý thường gặp

Khi đau sườn phải kèm theo các dấu hiệu bất thường, bạn cần nghĩ đến bệnh lý nội tạng bên phải. Đây là nhóm nguyên nhân nguy hiểm hơn:

• Bệnh gan: Viêm gan virus, gan nhiễm mỡ nặng, áp xe gan hoặc u gan. Đau tăng khi nằm nghiêng phải do gan bị đè ép.
• Bệnh túi mật: Sỏi mật, viêm túi mật cấp/mạn. Đặc biệt đau dữ dội sau bữa ăn dầu mỡ, có thể kèm sốt, vàng da.
• Bệnh phổi phải: Viêm phổi phải, tràn dịch/tràn mủ màng phổi, lao phổi. Đau tăng khi hít thở sâu hoặc nằm nghiêng bên bệnh.
• Bệnh thận phải: Sỏi thận, viêm thận bể thận cấp. Đau lan ra sau lưng, có thể tiểu buốt, tiểu máu.
• Bệnh tiêu hóa: Viêm đại tràng góc gan, loét tá tràng. Đau âm ỉ, liên quan bữa ăn.

Những bệnh lý này thường tiến triển âm thầm, triệu chứng đau sườn khi nằm nghiêng bên phải là cảnh báo khi cơ thể ở tư thế đè ép lên cơ quan tổn thương.

Cách xử trí đau sườn phải khi nằm nghiêng

Cách xử trí đau sườn phải khi nằm nghiêng cần dựa trên mức độ và nguyên nhân, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài mà không thăm khám. Cụ thể:

Khi đau nhẹ, thoáng qua

Nếu đau chỉ xuất hiện thoáng qua và không kèm triệu chứng toàn thân, bạn có thể áp dụng các biện pháp tại nhà để cải thiện tình trạng như:

• Điều chỉnh tư thế ngủ: Ưu tiên nằm nghiêng trái hoặc nằm ngửa với gối kê dưới đầu gối để giảm áp lực cột sống.
• Chườm nóng vùng đau 15 - 20 phút/lần, ngày 2 - 3 lần để giãn cơ và giảm viêm nhẹ.
• Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh vận động mạnh, mang vác nặng; tập các bài giãn cơ nhẹ nhàng.
• Sử dụng đệm và gối phù hợp: Đệm có độ đàn hồi trung bình, gối cao vừa giữ cổ thẳng.

Triệu chứng thường cải thiện sau 3 - 5 ngày nếu nguyên nhân cơ học.

Khi nghi ngờ bệnh lý

Nếu đau kéo dài quá 1 tuần, tăng dần hoặc kèm dấu hiệu bất thường, bạn cần đến cơ sở y tế ngay để chẩn đoán chính xác. Tại đây, bên cạnh thăm khám, bác sĩ sẽ chỉ định bạn làm một số thăm dò cận lâm sàng để xác định tình trạng bệnh. Cụ thể:

• Siêu âm ổ bụng tổng quát: Phát hiện sớm sỏi mật, gan nhiễm mỡ, áp xe gan hoặc vấn đề thận.
• X-quang hoặc CT ngực: Đánh giá viêm phổi, tràn dịch màng phổi.
• Xét nghiệm máu: Chức năng gan mật, công thức máu, marker viêm để tìm nguyên nhân nhiễm trùng hoặc viêm.

Điều trị

Điều trị tình trạng đau sườn khi nằm nghiêng phải sẽ theo nguyên nhân cụ thể:

Nhóm bệnh cơ xương khớp:

• Vật lý trị liệu: Sử dụng nhiệt trị liệu (chườm ấm), sóng siêu âm hoặc các bài tập giãn cơ nhẹ nhàng để làm giảm sự co thắt của các nhóm cơ vùng mạn sườn.
• Thuốc điều trị: Bác sĩ thường chỉ định các thuốc giảm đau (như Paracetamol) hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) trong thời gian ngắn để dập tắt phản ứng viêm tại chỗ.

Nhóm bệnh gan mật:

• Điều trị nội khoa: Sử dụng thuốc bảo vệ tế bào gan, thuốc lợi mật hoặc thuốc kháng sinh nếu có tình trạng viêm túi mật do vi khuẩn.
• Can thiệp ngoại khoa: Tán sỏi/nội soi đối với sỏi mật gây tắc nghẽn và phẫu thuật cắt bỏ túi mật (nếu viêm mạn tính hoặc sỏi quá lớn) hoặc dẫn lưu áp xe gan.

Nhóm bệnh lý phổi và thận:

• Vấn đề về phổi (viêm phổi, viêm màng phổi): Điều trị bằng kháng sinh đường uống hoặc đường tiêm kết hợp thuốc long đờm và nghỉ ngơi để màng phổi phục hồi, tránh ma sát khi nằm nghiêng.
• Vấn đề về thận (sỏi thận, viêm cầu thận): Sử dụng thuốc lợi tiểu để hỗ trợ bài tiết, thuốc giãn cơ trơn để giảm cơn đau quặn thận và điều trị chuyên khoa sâu để bảo tồn chức năng thận.

Nguyên tắc vàng khi điều trị:

• Không tự ý dùng thuốc giảm đau quá liều: Việc lạm dụng thuốc giảm đau (đặc biệt là NSAIDs) có thể gây viêm loét dạ dày và làm lu mờ các triệu chứng của bệnh gan mật.
• Theo dõi phản ứng của cơ thể: Nếu đau kèm theo sốt cao, vàng da hoặc khó thở, cần nhập viện ngay lập tức vì đây là dấu hiệu cấp cứu ngoại khoa.
• Kết hợp thay đổi thói quen: Trong quá trình điều trị, nên ưu tiên nằm ngửa hoặc nằm nghiêng trái (nếu không có chống chỉ định) để giảm áp lực trực tiếp lên vùng hạ sườn phải đang bị tổn thương.

Nằm nghiêng bên phải bị đau sườn có thể chỉ là rối loạn cơ học đơn giản, dễ khắc phục bằng thay đổi tư thế và nghỉ ngơi nhưng cũng có thể là dấu hiệu sớm của nhiều bệnh lý nguy hiểm liên quan đến gan, mật, phổi hoặc thận. Người bệnh không nên chủ quan tự điều trị mà cần theo dõi sát sao triệu chứng. Phát hiện sớm không chỉ giúp điều trị dễ dàng mà còn ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.