Leucine là gì? Tác dụng của leucine đối với cơ thể bạn nên biết

Các axit amin thiết yếu đang ngày càng được quan tâm nhiều hơn nhờ vai trò quan trọng đối với sức khỏe và thể chất. Trong đó, leucine là cái tên thường xuyên xuất hiện trong các nghiên cứu về cơ bắp, chuyển hóa và dinh dưỡng. Không chỉ vận động viên hay người tập thể thao, mà người lớn tuổi, người đang hồi phục sức khỏe cũng cần hiểu rõ về axit amin này để bổ sung đúng cách, an toàn và hiệu quả. Hãy cùng Tiêm chủng Long Châu tìm hiểu chi tiết qua bài viết này nhé!

Leucine là gì? Axit amin này có vai trò gì trong cơ thể?

Leucine là một axit amin thiết yếu mà cơ thể con người không thể tự tổng hợp, do đó cần được cung cấp thông qua chế độ ăn uống hằng ngày. Leucine thuộc nhóm axit amin chuỗi nhánh (BCAA), cùng với isoleucine và valine, giữ vai trò quan trọng trong nhiều hoạt động chuyển hóa của cơ thể, đặc biệt là ở hệ cơ.

Leucine có công thức hóa học là C₆H₁₃NO₂, sở hữu nhánh isobutyl đặc trưng tạo nên cấu trúc phân nhánh và tính kỵ nước. Axit amin này được mã hóa bởi 6 codon khác nhau và là thành phần cấu tạo của nhiều loại protein quan trọng trong cơ thể.

Nhiều nghiên cứu cho thấy leucine tham gia trực tiếp vào quá trình tổng hợp protein, kích hoạt các con đường tín hiệu sinh học liên quan đến phát triển cơ bắp, đồng thời góp phần điều hòa đường huyết và phản ứng viêm. Một số tác dụng khác vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu để làm rõ hơn.

Tác dụng của axit amin leucine đối với cơ thể

Leucine đảm nhiệm nhiều chức năng sinh học khác nhau, trong đó vai trò đối với hệ cơ được quan tâm nhiều nhất. Dưới đây là những tác dụng tiêu biểu đã được ghi nhận.

Hỗ trợ xây dựng và phát triển cơ bắp

Leucine được xem là axit amin quan trọng trong việc kích hoạt con đường mTOR - yếu tố thúc đẩy tổng hợp protein cơ bắp. Nhờ đó, leucine góp phần giúp cơ thể xây dựng và duy trì khối cơ, đặc biệt hiệu quả khi kết hợp với luyện tập sức mạnh.

Một số nghiên cứu cho thấy, ở người trưởng thành và người lớn tuổi, việc bổ sung leucine có thể cải thiện khối lượng cơ bắp rõ rệt so với nhóm không sử dụng, nhất là khi tham gia các chương trình vận động kéo dài.

Thúc đẩy phục hồi cơ sau vận động

Sau các hoạt động thể lực cường độ cao, nồng độ leucine trong máu có xu hướng giảm cùng với sự suy giảm glycogen dự trữ. Bổ sung leucine giúp kích thích tái tổng hợp protein, duy trì cân bằng nitơ và hỗ trợ phục hồi mô cơ nhanh hơn, từ đó giảm cảm giác mệt mỏi và đau cơ sau tập luyện.

Một số nghiên cứu trên vận động viên cho thấy, bổ sung leucine sau khi vận động có thể cải thiện hiệu suất tập luyện ở những buổi tập tiếp theo.

Cải thiện hiệu suất, sức bền

Một số nghiên cứu cho thấy bổ sung leucine trong thời gian nhất định có thể giúp cải thiện sức bền, sức mạnh và chức năng cơ, nhất là người thường xuyên vận động hoặc người lớn tuổi tham gia tập luyện thể chất.

Làm chậm quá trình mất cơ ở người lớn tuổi

Sự giảm khối lượng và sức mạnh cơ bắp là một phần của quá trình lão hóa. Leucine được ghi nhận có khả năng hỗ trợ cải thiện tổng hợp protein cơ ở người cao tuổi, nhất là người có nguy cơ teo cơ hoặc suy dinh dưỡng. Kết hợp với vận động phù hợp có thể góp phần duy trì khả năng vận động và chất lượng cuộc sống cho người lớn tuổi.

Hỗ trợ kiểm soát cân nặng

Leucine liên quan đến điều hòa hormone leptin (yếu tố ảnh hưởng cảm giác no, thèm ăn). Nghiên cứu trên động vật cho thấy chế độ ăn giàu leucine có thể giúp hạn chế tích tụ mỡ và hỗ trợ duy trì khối cơ trong quá trình giảm cân.

Góp phần ổn định đường huyết

Một số nghiên cứu cho thấy leucine có khả năng kích thích tuyến tụy tiết insulin và cải thiện độ nhạy insulin của tế bào, từ đó hỗ trợ kiểm soát lượng đường trong máu. Tuy nhiên, tác dụng này cần được theo dõi cẩn trọng ở người đang điều trị tiểu đường.

Nguồn thực phẩm giàu leucine

Do cơ thể không tự tổng hợp được axit amin leucine, việc bổ sung thông qua chế độ ăn hằng ngày là cần thiết để duy trì hoạt động chuyển hóa và sức khỏe cơ bắp. Axit amin này hiện diện trong nhiều thực phẩm giàu đạm như ở nhóm động vật (thịt bò, thịt gà, thịt lợn nạc, cá, trứng, sữa và các loại phô mai) và nhóm thực vật (đậu nành, đậu lăng, yến mạch, hạt mè, đậu phộng, hạnh nhân).

Hàm lượng leucine có sự khác biệt giữa các loại thực phẩm, thịt nạc và phô mai cứng chứa lượng leucine cao hơn so với ngũ cốc hoặc sữa. Việc kết hợp nhiều nguồn thực phẩm giúp hạn chế nguy cơ thiếu hụt cũng như tránh bổ sung quá mức.

Nhu cầu leucine được khuyến nghị ở người trưởng thành khoảng 39 - 55 mg/kg cân nặng mỗi ngày, tùy theo hướng dẫn của từng tổ chức y tế. Người có cường độ vận động cao hoặc đang hồi phục thể lực có thể cần lượng cao hơn, nhưng nên được tư vấn bởi chuyên gia y tế trước khi sử dụng dưới dạng thực phẩm bổ sung.

Một số lưu ý khi sử dụng leucine

Leucine nhìn chung an toàn khi được bổ sung đúng cách, tuy nhiên việc dùng liều cao hoặc kéo dài có thể gây một số tác dụng phụ như rối loạn tiêu hóa, mất cân bằng axit amin, hạ đường huyết hoặc ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Do đó, cần thận trọng và tuân thủ các khuyến nghị phù hợp để đảm bảo an toàn cho sức khỏe, chẳng hạn như:

• Ưu tiên bổ sung từ thực phẩm tự nhiên, hạn chế lạm dụng các chế phẩm liều cao.
• Không tự ý sử dụng trong thời gian dài mà không có chỉ định chuyên môn.
• Người mắc đái tháo đường, bệnh gan, phụ nữ mang thai, cho con bú và trẻ em cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
• Khi có dấu hiệu bất thường như mệt mỏi kéo dài, đau đầu hoặc rối loạn tiêu hóa, nên ngưng sử dụng và đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

Tóm lại, leucine là một axit amin thiết yếu giữ vai trò quan trọng trong tổng hợp protein, duy trì cơ bắp và hỗ trợ nhiều quá trình chuyển hóa của cơ thể. Việc bổ sung leucine thông qua chế độ ăn đa dạng, cân đối và tuân thủ khuyến cáo chuyên môn sẽ giúp phát huy tối đa lợi ích của axit amin này, đồng thời hạn chế rủi ro không mong muốn.