Nhiệt kế thủy ngân vỡ bay hơi bao lâu thì hết? Cách xử lý đúng, an toàn

Thủy ngân, dù chỉ là một lượng nhỏ trong chiếc nhiệt kế quen thuộc, lại là một chất độc thần kinh cực kỳ nguy hiểm. Một khi nhiệt kế bị vỡ, nỗi lo lớn nhất không chỉ là việc dọn dẹp mà còn là hơi thủy ngân vô hình, không mùi, âm thầm lan tỏa trong không khí. Phải mất bao lâu để chất độc này bay hơi hết? Việc nắm vững quy trình xử lý khẩn cấp và an toàn khi nhiệt kế thủy ngân bị vỡ không chỉ là kiến thức mà còn là trách nhiệm bảo vệ bản thân và những người xung quanh.

Nhiệt kế thủy ngân vỡ bay hơi bao lâu thì hết?

Dù nhiệt độ sôi của thủy ngân rất cao, lên tới hơn 350 độ C, nhưng nó lại có đặc tính rất dễ bay hơi ngay cả ở nhiệt độ phòng bình thường là khoảng 20 đến 25 độ C. Quá trình này diễn ra liên tục và vô hình trước mắt thường. Chỉ với một lượng nhỏ bằng hạt đậu có trong nhiệt kế, nếu không được thu dọn sạch sẽ ngay lập tức, nó có thể tồn tại và bốc hơi từ vài tháng cho đến hơn một năm mới hết hẳn.

Lượng thủy ngân trong nhiệt kế có nhiều không?

Đối với các loại nhiệt kế y tế tiêu chuẩn thường dùng để đo thân nhiệt khi sốt, lượng thủy ngân chứa trong ống thủy tinh là rất nhỏ. Trung bình, một chiếc nhiệt kế thủy ngân dùng để đo nhiệt độ ở miệng hoặc hậu môn chỉ chứa khoảng 0,5 đến 0,6 gam thủy ngân. Lượng chất này chỉ tương đương với khoảng nửa gam, nhìn bên ngoài giống như một hạt tròn nhỏ màu bạc sáng bóng.

Làm vỡ nhiệt kế thủy ngân có sao không?

Mối nguy hiểm lớn nhất không nằm ở dạng lỏng mà là hơi thủy ngân bốc lên không màu không mùi. Ngay ở nhiệt độ phòng, chất này đã bắt đầu bay hơi và nếu bạn dùng máy hút bụi để dọn dẹp, nhiệt lượng và luồng gió sẽ làm hơi độc phát tán mạnh hơn vào không khí. Khi hít phải luồng hơi độc này ở nồng độ cao, cơ thể sẽ phản ứng ngay lập tức với các triệu chứng như ho sặc sụa, đau rát họng, cảm giác tức ngực khó thở, buồn nôn và đau đầu dữ dội.

Bên cạnh đó, một số rủi ro khác có thể gặp phải bao gồm:

• Chảy máu: Các mảnh thủy tinh vỡ sắc nhọn có thể trực tiếp gây chảy máu và tổn thương phần mềm, đặc biệt nguy hiểm nếu nhiệt kế bị vỡ khi đang đo ở trong miệng, tai hoặc hậu môn của trẻ nhỏ.
• Ngộ độc thủy ngân từ vết thương hở: Một rủi ro nghiêm trọng khác là tình trạng thủy ngân xâm nhập trực tiếp vào dòng máu thông qua các vết thương hở do chính mảnh thủy tinh nhiễm độc gây ra.

Tuy nhiên, không cần quá lo lắng vì lượng thủy ngân trong một chiếc nhiệt kế thường khá nhỏ, nếu bình tĩnh thu gom và xử lý đúng quy trình an toàn thì nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe là rất thấp.

Xử lý ra sao khi hít phải thủy ngân trong nhiệt kế vỡ?

Nếu gặp trường hợp nhiệt kế bị vỡ, việc giữ bình tĩnh và xử lý đúng quy trình là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết các bước cần thực hiện:

Trước khi xử lí

Trước khi dọn dẹp, bạn cần lưu ý những việc không được phép làm để tránh tình trạng nhiễm độc trở nên trầm trọng hơn:

• Không sử dụng máy hút bụi: Luồng gió và nhiệt từ máy sẽ đánh tan thủy ngân thành các hạt cực nhỏ và thổi tung chúng vào không khí, khiến việc hít phải hơi độc diễn ra nhanh và nguy hiểm hơn.
• Không dùng chổi quét nhà: Động tác quét sẽ làm vỡ các hạt thủy ngân lớn thành hàng nghìn hạt nhỏ li ti, khiến chúng dễ phát tán và khó thu gom hơn.
• Không đổ thủy ngân vào cống rãnh hay bồn cầu: Thủy ngân nặng sẽ đọng lại trong đường ống gây hư hại hệ thống và làm ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt chung cũng như môi trường.
• Hạn chế đi lại qua vùng có thủy ngân vỡ: Nếu giày dép dính thủy ngân, bạn sẽ vô tình mang chất độc đi khắp nhà. Tốt nhất nên thay quần áo và giày dép nếu nghi ngờ bị dính bẩn.

Chuẩn bị

Ngay khi sự cố xảy ra, hãy yêu cầu tất cả mọi người, đặc biệt là trẻ em và thú cưng, rời khỏi phòng ngay lập tức. Sau đó, bạn nên mở các cửa sổ để không khí lưu thông, đồng thời đóng chặt các cửa thông sang phòng khác để ngăn hơi độc lan rộng trong nhà.

Tiếp theo, bạn nên kiểm tra bề mặt bị dính thủy ngân:

• Nếu là sàn gỗ, gạch men hay bề mặt nhẵn: Việc làm sạch khá dễ dàng.
• Nếu là thảm lông, rèm cửa hay ghế sofa: Khả năng cao là bạn phải cắt bỏ và vứt bỏ phần vải bị nhiễm độc đó vì không thể làm sạch hoàn toàn.

Quy trình xử lí an toàn

Sau đây là các bước xử lí phần thủy ngân từ nhiệt kế vỡ:

• Bước 1: Bạn cần đeo găng tay cao su để bảo vệ da, sau đó cẩn thận nhặt các mảnh thủy tinh vỡ lớn đặt lên khăn giấy, gói lại và cho vào túi zip khóa kín.
• Bước 2: Để tìm các hạt thủy ngân, hãy dùng đèn pin chiếu sát mặt sàn. Ánh sáng sẽ làm các hạt thủy ngân lấp lánh và dễ nhìn thấy hơn. Sử dụng một miếng bìa cứng hoặc cây gạt nước cao su, nhẹ nhàng lùa các hạt thủy ngân nhỏ lại với nhau để tạo thành hạt lớn hơn. Thao tác cần chậm rãi để tránh làm chúng bắn ra xa.
• Bước 3: Sau khi đã gom được các hạt thủy ngân lại, bạn có thể dùng ống hút nhỏ giọt để hút chúng lên hoặc cẩn thận đẩy chúng lăn vào một tờ giấy ẩm. Cho tất cả vào túi zip và đóng kín. Đối với những hạt thủy ngân quá nhỏ khó nhìn thấy bằng mắt thường, hãy dùng băng dính dán xuống sàn rồi bóc lên từ từ để dính các hạt này lại.
• Bước 4: Xử lý chất thải và theo dõi sức khỏe. Tất cả găng tay, dụng cụ dọn dẹp, mảnh vỡ và thủy ngân thu gom được phải cho vào túi rác chuyên dụng, dán nhãn cảnh báo rõ ràng và để ở nơi an toàn ngoài trời. Hãy liên hệ với cơ quan môi trường hoặc y tế địa phương để biết điểm thu gom rác thải độc hại, tuyệt đối không vứt vào thùng rác sinh hoạt thông thường.
• Bước 5: Sau khi dọn dẹp xong, hãy tiếp tục mở cửa sổ thông gió ít nhất 24 giờ và giữ trẻ nhỏ tránh xa khu vực đó. Nếu bạn hoặc người thân có các dấu hiệu như ho, khó thở, đau ngực hay buồn nôn, hãy đến cơ sở y tế ngay lập tức để được kiểm tra và điều trị kịp thời.

Những lưu ý khi sử dụng nhiệt kế thuỷ ngân giúp tránh vỡ

Để đảm bảo an toàn cho gia đình, bạn có thể tham khảo những lưu ý dưới đây:

• Cầm chắc vào phần đuôi của nhiệt kế khi thao tác: Tuyệt đối không chạm tay hoặc cầm vào phần bầu kim loại chứa thủy ngân vì nhiệt độ từ tay có thể làm sai lệch kết quả.
• Khi cần vẩy nhiệt kế để đưa mức thủy ngân về vạch thấp: Hãy chọn không gian rộng rãi, tránh đứng gần cạnh bàn, ghế hoặc vật cứng và dùng lực cổ tay dứt khoát nhưng cẩn thận để tránh va đập.
• Hạn chế tối đa việc đo nhiệt độ ở miệng cho trẻ nhỏ hiếu động hoặc người bệnh không tỉnh táo: Vì phản xạ cắn vô thức có thể làm vỡ nát ống thủy tinh gây ngộ độc trực tiếp cực kỳ nguy hiểm.
• Không nhúng nhiệt kế ngay lập tức vào nước quá nóng hoặc thay đổi môi trường nhiệt độ quá đột ngột: Vì sự giãn nở nhiệt không đồng đều sẽ khiến lớp vỏ thủy tinh bị nứt.
• Khi dùng để đo nhiệt độ các dung dịch: Nhúng ngập bầu thủy ngân vào chất lỏng nhưng phải giữ khoảng cách, không để bầu nhiệt kế chạm vào đáy hoặc thành cốc đựng.
• Kiểm tra kỹ bề mặt nhiệt kế dưới ánh sáng trước khi dùng: Nếu phát hiện bất kỳ vết rạn nứt nhỏ nào hoặc thấy thủy ngân bị rò rỉ, hãy ngưng sử dụng ngay lập tức.
• Cất nhiệt kế sau khi vệ sinh: Đặt nhiệt kế vào ngay trong hộp nhựa cứng bảo vệ đi kèm và đặt ở vị trí an toàn, chắc chắn phải nằm ngoài tầm với của trẻ em.
• Cân nhắc chuyển sang sử dụng các loại nhiệt kế điện tử: Đây là giải pháp tối ưu nhất để loại bỏ hoàn toàn nguy cơ tai nạn liên quan đến thủy ngân.

Những câu hỏi thường gặp về nhiệt kế thủy ngân

Các dấu hiệu nhận biết ngộ độc thủy ngân là gì?

Các triệu chứng ngộ độc thủy ngân đôi khi dễ bị nhầm lẫn với các tình trạng y tế khác như say rượu, đột quỵ hay co giật. Bạn cần chú ý đặc biệt nếu xuất hiện các biểu hiện sau:

• Vùng da quanh miệng và môi bị sưng đỏ hoặc có vết bỏng rát.
• Hơi thở có mùi hóa chất nồng nặc, tương tự như mùi xăng dầu hoặc dung môi sơn.
• Nôn mửa dữ dội và liên tục.
• Cảm giác khó thở, đau ngực hoặc thở gấp.
• Cơ thể lờ đờ, buồn ngủ.
• Tinh thần lú lẫn, mất phương hướng hoặc thay đổi hành vi bất thường.

Hít phải hơi thuỷ ngân trong nhiệt kế có nguy hiểm không?

Câu trả lời là rất nguy hiểm. Thực tế, đây là con đường gây ngộ độc nhanh và nghiêm trọng nhất. Khi nhiệt kế vỡ, thủy ngân lỏng sẽ bốc hơi và nếu hít phải, khí độc này sẽ đi thẳng qua phổi để xâm nhập vào máu. Từ đó, nó tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, thận và phổi.

Nuốt phải thuỷ ngân trong nhiệt kế có sao không?

Việc vô tình nuốt phải một lượng nhỏ thủy ngân lỏng từ nhiệt kế vỡ thường ít gây nguy hiểm đến tính mạng hơn so với việc hít phải hơi thủy ngân. Nguyên nhân là do hệ tiêu hóa của con người hấp thụ thủy ngân nguyên tố rất kém. Trong hầu hết các trường hợp, lượng thủy ngân này sẽ trôi qua đường ruột và bị đào thải ra ngoài cơ thể qua đường bài tiết mà không gây ngộ độc nghiêm trọng.

Tuy nhiên, bạn vẫn cần đến cơ sở y tế để kiểm tra để đảm bảo không có mảnh thủy tinh nào bị nuốt phải gây tổn thương ruột, vì vết thương hở có thể tạo điều kiện cho thủy ngân ngấm vào máu.

Bài viết đã giải đáp câu hỏi: “Nhiệt kế thủy ngân vỡ bay hơi bao lâu thì hết?”. Hơi thủy ngân có thể tồn tại và bay hơi kéo dài trong nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày nếu không được dọn dẹp triệt để và đúng cách. Điều quan trọng là phải hành động nhanh chóng, chính xác theo các bước hướng dẫn an toàn. Việc chủ động trang bị kiến thức và thực hiện đúng quy trình sẽ là lá chắn hiệu quả để loại bỏ mối nguy hiểm này, đảm bảo môi trường sống luôn sạch sẽ và an toàn cho sức khỏe.