Gãy xương bàn chân bao lâu hết sưng? Cách giảm sưng an toàn, hiệu quả

Bàn chân là bộ phận chịu toàn bộ trọng lượng cơ thể và tham gia vào hầu hết các hoạt động hằng ngày. Khi bị gãy xương bàn chân, người bệnh không chỉ đau mà còn thường xuyên gặp tình trạng sưng, tím, khó đi lại, gây lo lắng về khả năng hồi phục. Hiểu rõ gãy xương bàn chân bao lâu THÌ hết sưng, nguyên nhân khiến sưng kéo dài và cách chăm sóc đúng sẽ giúp người bệnh yên tâm hơn và tránh những biến chứng không mong muốn.

Gãy xương bàn chân bao lâu hết sưng?

Trong đa số trường hợp, sưng sau gãy xương bàn chân sẽ giảm rõ rệt trong khoảng 4 - 6 tuần đầu, song có thể tồn tại ở mức độ nhẹ trong 2 - 3 tháng, thậm chí lâu hơn ở một số người.

Thời gian hết sưng không hoàn toàn trùng với thời gian liền xương. Ngay cả khi xương đã liền trên phim X-quang (thường sau 6 - 8 tuần), mô mềm xung quanh (gân, cơ, mạch máu) vẫn cần thêm thời gian để hồi phục hoàn toàn. Vì vậy, hiện tượng chân còn sưng, tím hoặc đau âm ỉ sau vài tháng không phải lúc nào cũng là bất thường, nếu không kèm dấu hiệu nguy hiểm.

Triệu chứng sưng kéo dài sau gãy xương chi dưới là tình trạng khá phổ biến, đặc biệt khi chi bị bất động lâu và chưa được phục hồi chức năng đúng cách. Tình trạng sưng có thể kéo dài 3 - 6 tháng ở nhiều bệnh nhân.

Những yếu tố ảnh hưởng đến thời gian hết sưng sau gãy xương bàn chân

Không phải ai bị gãy xương bàn chân cũng hết sưng trong cùng một khoảng thời gian. Thực tế, nhiều yếu tố có thể làm sưng kéo dài hoặc hồi phục chậm hơn.

Mức độ và vị trí xương bị gãy

Mức độ tổn thương xương và vị trí gãy đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định thời gian sưng nề và tốc độ hồi phục của bàn chân sau chấn thương.

• Gãy đơn giản, không di lệch thường ít sưng và hồi phục nhanh hơn (có thể giảm sưng rõ sau 4 tuần).
• Gãy nhiều xương bàn chân (như gãy xương đốt bàn chân 2 - 5) hoặc gãy có di lệch, tổn thương phần mềm kèm theo sẽ sưng lâu hơn, đôi khi kéo dài đến 6 tháng.

Phương pháp điều trị

Cách điều trị gãy xương bàn chân, bao gồm bất động hay can thiệp phẫu thuật, cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng sưng và quá trình hồi phục mô mềm.

• Bó bột, nẹp cố định kéo dài có thể làm tuần hoàn kém, gây sưng dai dẳng.
• Phẫu thuật thường gây sưng nhiều hơn trong giai đoạn đầu nhưng có thể kiểm soát tốt hơn về lâu dài.

Thời gian bất động và vận động

Thời gian bất động và việc vận động phục hồi đúng lúc có ảnh hưởng lớn đến khả năng lưu thông máu và dịch bạch huyết ở bàn chân.

• Bất động quá lâu làm giảm lưu thông máu và bạch huyết, dẫn đến phù nề.
• Không tập vận động phục hồi sớm (đúng chỉ định) dễ dẫn đến sưng kéo dài.

Thể trạng và bệnh lý nền

Tình trạng sức khỏe tổng thể và các bệnh lý nền của người bệnh cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tốc độ hồi phục và mức độ sưng sau gãy xương bàn chân.

• Người lớn tuổi thường hồi phục chậm hơn do tuần hoàn kém.
• Người mắc đái tháo đường, bệnh mạch máu ngoại biên, thừa cân hoặc béo phì.
• Người hút thuốc lá vì nicotine làm co mạch máu, chậm lành vết thương và tăng sưng.

Các yếu tố này đều có thể ảnh hưởng đến quá trình hồi phục mô và làm chậm giảm sưng sau chấn thương xương. Ví dụ, bệnh nhân hút thuốc có thể mất thêm vài tuần đến vài tháng để hết sưng hoàn toàn.

Vì sao gãy xương bàn chân đã liền nhưng vẫn còn sưng, tím hoặc đau?

Nhiều người lo lắng khi thấy chân vẫn sưng hoặc tím dù đã qua 6 - 8 tuần và xương đã liền trên X-quang. Tuy nhiên, đây thường là hiện tượng có thể giải thích được về mặt sinh lý.

Tổn thương mô mềm chưa hồi phục hoàn toàn

Sau gãy xương bàn chân, không chỉ xương bị tổn thương mà các mô mềm xung quanh cũng chịu ảnh hưởng và cần nhiều thời gian hơn để hồi phục hoàn toàn.

• Cơ và gân xung quanh bàn chân.
• Mạch máu nhỏ và hệ bạch huyết.
• Da và mô dưới da.

Những cấu trúc này cần thời gian dài hơn xương để lành (có thể 3 - 6 tháng), đặc biệt ở vùng bàn chân.

Ứ trệ tuần hoàn do ít vận động

Việc vận động hạn chế hoặc vận động chưa đúng cách sau gãy xương có thể làm cản trở quá trình lưu thông máu và dịch mô ở bàn chân.

• Đi lại ít hoặc chống chân sai cách.
• Chưa tập phục hồi chức năng đầy đủ.
• Ngồi hoặc đứng thõng chân lâu.

Khi đó, máu và dịch mô dễ bị ứ lại, gây sưng nề kéo dài kèm cảm giác nặng chân hoặc tím nhẹ.

Phản ứng viêm tồn dư

Sau gãy xương, cơ thể vẫn có thể duy trì phản ứng viêm mức độ thấp trong nhiều tuần đến vài tháng, đặc biệt khi có tổn thương mô mềm kèm theo hoặc thời gian bất động kéo dài.

Tuy nhiên, nếu tình trạng sưng đi kèm với các dấu hiệu bất thường như đau tăng dần, nóng đỏ tại chỗ, sốt, tê bì nhiều, biến dạng bàn chân hoặc có mùi hôi, người bệnh cần đi khám ngay để loại trừ các biến chứng nguy hiểm như hội chứng chèn ép khoang hoặc nhiễm trùng xương.

Làm gì để giảm sưng và hồi phục nhanh hơn sau gãy xương bàn chân?

Việc chăm sóc đúng cách có thể giúp rút ngắn thời gian sưng và cải thiện khả năng vận động đáng kể.

Tuân thủ hướng dẫn y tế

Việc tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ đóng vai trò then chốt trong quá trình liền xương và giúp giảm sưng an toàn sau gãy xương bàn chân.

• Không tự ý tháo bột, nẹp hoặc boot bảo vệ.
• Không vận động chịu lực sớm khi chưa được bác sĩ cho phép (thường sau 4 - 6 tuần tùy loại gãy).
• Tái khám đúng hẹn để chụp X-quang kiểm tra liền xương.

Kê cao chân và nghỉ ngơi hợp lý

Nghỉ ngơi đúng cách giúp cải thiện tuần hoàn máu và giảm tình trạng ứ dịch ở bàn chân sau chấn thương.

• Kê chân cao hơn mức tim khi nằm nghỉ (dùng gối kê dưới chân, không kê dưới gối để tránh co gối).
• Tránh đứng lâu hoặc ngồi thõng chân xuống đất.
• Chườm lạnh (dùng túi chườm lạnh hoặc đá bọc khăn 15 - 20 phút/lần, vài lần/ngày trong tuần đầu để giảm sưng hiệu quả).

Vận động và phục hồi chức năng đúng thời điểm

Phục hồi chức năng sớm và đúng cách giúp thúc đẩy tuần hoàn, hạn chế cứng khớp và rút ngắn thời gian sưng nề.

• Tập các bài gập duỗi cổ chân, ngón chân nhẹ nhàng ngay từ tuần đầu (theo hướng dẫn bác sĩ hoặc vật lý trị liệu).
• Tăng dần mức độ vận động khi xương đã ổn định, như đi bộ với nạng không chống trọng lượng.

Dinh dưỡng hỗ trợ hồi phục

Chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân đối đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ liền xương, phục hồi mô tổn thương và giúp giảm sưng sau gãy xương bàn chân.

• Ăn đủ năng lượng và protein từ thịt nạc, cá, trứng, sữa để sửa chữa mô.
• Bổ sung canxi (sữa, yogurt, rau lá xanh), vitamin D (cá béo, phơi nắng sáng), vitamin C (trái cây tươi) để hỗ trợ lành xương và giảm viêm.
• Uống đủ nước (2 - 3 lít/ngày) để tăng tuần hoàn và đào thải dịch ứ.